III KZ 69/17

Sygn. akt III KZ 69/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 lutego 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 7 lutego 2018 r., w sprawie K. M. zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 3 października 2016 r., o odmowie przyjęcia osobistego wniosku K. M. o wznowienie postępowania w sprawie II K ../14 Sądu Rejonowego w Z., zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 2 marca 2016 r., na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł I. utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie; II. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokata T. K., Kancelaria Adwokacka , kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i 80/100), w tym 23% podatku VAT, za udzielenie K. M. obrony z urzędu. UZASADNIENIE Dnia 10 marca 2016 r. (data wpływu pisma) K. M. złożył do Sądu Okręgowego w Ł.wniosek o wznowienie postępowania w sprawie II Ka …/15, zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu, którym umorzono postępowanie karne. Sprawa ta została przekazana według właściwości do Sądu Apelacyjnego . W dniu 30 czerwca 2016 r. K. M. wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie tego postępowania. Przewodniczący Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w dniu 1 czerwca 2016 2 r., w sprawie o sygn. akt II AKo …/16, wyznaczył wnioskodawcy obrońcę z urzędu w osobie adw. M. R., w celu zbadania akt sprawy i sporządzenia (w przypadku stwierdzenia podstaw prawnych) wniosku o wznowienie postępowania. Wyznaczona z urzędu obrońca przedstawiła w dniu 6 lipca 2016 r. opinię o braku podstaw do sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania karnego (k. 32). Pismem z dnia 12 lipca 2016 r. K.M. został wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 2 k.p.k. do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego poprzez sporządzenie i podpisanie wniosku o wznowienie postępowania przez ustanowionego z wyboru adwokata albo radcę prawnego, pod rygorem odmowy przyjęcia wniosku (k. 30 - 31). To wezwanie zostało doręczone podejrzanemu w dniu 15 lipca 2016 r. (k. 42). K. M. nie usunął jednak w zakreślonym terminie powyższego braku formalnego, natomiast wniósł o wyznaczenie mu kolejnego obrońcy z urzędu (pismo z dnia 20 lipca 2016 r., k. 44). Zarządzeniem z dnia 8 sierpnia 2016 r. Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego nie uwzględnił tego wniosku. Wskazał nadto, że nie zachodzą przesłanki do uznania, iż dotychczasowy obrońca z urzędu zleconą mu czynność procesową wykonał w sposób nierzetelny. W dniu 3 października 2016 r. Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego , na zasadzie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 i 2 k.p.k. zarządził odmowę przyjęcia osobistego wniosku K. M. uznając, że wobec nieusunięcia braku formalnego należało odmówić przyjęcia wniosku, jako nieodpowiadającego wymogom z art. 545 § 2 k.p.k. W odpowiedzi na to zarządzenie, w dniu 12 października 2016 r. podejrzany wniósł o ustanowienie mu obrońcy z urzędu w celu wniesienia zażalenia na to zarządzenie (k. 51, 54, 62). W dniu 4 sierpnia 2017 r. wyznaczony został podejrzanemu obrońca z urzędu w celu ewentualnego sporządzenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego z dnia 3 października 2016 r., w sprawie II AKo ../16 (k. 65). W dniu 18 listopada 2017 r. obrońca złożył zażalenie na przedmiotowe zarządzenie (po przywróceniu przez Sąd terminu do jego wniesienia). Podniósł w nim, że co prawda sam fakt, iż dotychczasowy obrońca nie uznał, aby zachodziły podstawy do wznowienia postępowania, nie uzasadnia poglądu, że zlecone mu czynności wykonał nierzetelnie, to jednak 3 kwestia ta nie jest „pozbawiona wątpliwości, z uwagi na ocenny i subiektywny pogląd obrońcy”. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie obrońcy K. M. nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 545 § 2 k.p.k. stwierdza jednoznacznie, że jeśli wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego. W doktrynie oraz orzecznictwie obowiązek ten określany jest powszechnie jako przymus adwokacki, chodzi bowiem o to, by przedmiotowy wniosek opracował podmiot fachowy. Użyte w tym przepisie sformułowanie „powinien” jest równoznaczne z bezwzględną koniecznością realizacji nakazu w nim zawartego. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania sporządzonego osobiście przez samego wnioskodawcę (skazanego, ukaranego, podejrzanego), jest czynnością prawnie bezskuteczną (zob. T. Grzegorczyk. Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Warszawa 2008, s. 1153; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 września 2012 r., III KZ 67/12, Lex Nr 1220908; z dnia 21 listopada 2012 r., IV KZ 65/12, Lex Nr 1228644; z dnia 30 września 1996 r., V KZ 47/96, OSNKW 1996, Nr 11 - 12, poz. 88). W przedmiotowej sprawie K. M. nie był uprawniony do sporządzenia osobiście wniosku o wznowienie postępowania. Brak formalny wniosku polegający na niesporządzeniu i jego niepodpisaniu przez adwokata lub radcę prawnego mógł być usunięty tylko wówczas, gdyby ustanowił on pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z wyboru, gdyż został prawidłowo do tego wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. Rozpoznając niniejsze zażalenie Sąd Najwyższy nie mógł badać zasadności podniesionych przez skazanego argumentów uzasadniających - jego zdaniem - wznowienie postępowania, gdyż stanowiłoby to obejście przepisów ustanawiających przymus adwokacki. Należy jednak stwierdzić, iż pierwszy obrońca wyznaczony na mocy zarządzenia Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego , ustosunkował się do wniosku K. M. i wskazał, że po analizie argumentów podniesionych przez niego oraz na podstawie zgromadzonego 4 materiału dowodowego nie stwierdził, by zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, enumeratywnie wyliczone w art. 540 k.p.k. i następnych. Podniesione przez podejrzanego okoliczności w osobistym wniosku, nie mogły zaś stanowić podstaw do wznowienia postępowania karnego - tym bardziej, że postępowanie w niniejszej sprawie zakończyło się uchyleniem skazującego wyroku Sądu Rejonowego w Z. i rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego w Ł. w postaci umorzenia postępowania karnego względem wówczas oskarżonego K. M. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec zaistnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.k. Należy jednak zauważyć, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania na korzyść podejrzanego nie jest ograniczone żadnym terminem. Zatem może on uczynić to po zebraniu odpowiednich środków i zleceniu sporządzenia wniosku ustanowionemu przez siebie adwokatowi lub radcy prawnemu, o ile obrońca uzna, że powody do wznowienia rzeczywiście zachodzą. Ponieważ jednak w przedmiotowej sprawie K. M. mimo wezwania nie usunął braku formalnego, wydanie zaskarżonego zarządzenia było konieczne. Zarządzenie to jest w pełni zasadne i należało utrzymać je w mocy. O wynagrodzeniu dla obrońcy z urzędu orzeczono na podstawie § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. kc