II CZ 38/17

Sygn. akt II CZ 38/17 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Roman Trzaskowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa M.K. i M.K. przeciwko T. Z.o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2017 r., zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 3 lutego 2017 r., oddala zażalenie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE 2 Powodowie M. i M. K., domagali się od pozwanego T. Z. zapłaty oznaczonych kwot tytułem naprawienia szkody, która ponieśli w związku z wadliwym wykonaniem przez pozwanego umowy o roboty budowlane oraz tytułem zwrotu zaliczek uiszczonych na jego rzecz na poczet robót, które nie zostały w całości wykonane. Wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w P.: 1) zasądził od pozwanego T. Z., na rzecz powodów M.K. i M.K., kwotę 41.209,59 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: od kwoty 38.346,51 zł, od dnia 2 lipca 2011 r. do dnia zapłaty; od kwoty 2863,08 zł, od dnia 16 lipca 2011 r. do dnia zapłaty; 2) oddalił powództwo w pozostałym zakresie; 3) orzekł o kosztach postępowania. Wyrokiem z dnia 3 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w P. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w punkcie 1 w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powodów kwotę 29.620,59 zł wraz z odsetkami od dnia 2 lipca 2011 r. oraz w punkcie 3 i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej; zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że: a) zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 10.769 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 9.735 zł od dnia 2 lipca 2011 r. a od kwoty 1.034 zł od dnia 16 lipca 2011 r. do dnia zapłaty; b) oddalił powództwo o zapłatę kwoty 820 zł; w pozostałej części oddalił apelację. W sprawie zostało m.in. ustalone, że w dniu 20 sierpnia 2010 r. powodowie M. i M. K. zawarli z pozwanym T. Z. umowę o wykonanie robót budowlanych, której przedmiotem było wybudowanie domu mieszkalnego. Strony postanowiły, że wykonawca wykona roboty budowlane w dziesięciu etapach, począwszy od 1 września 2010 r., w terminie do 30 kwietnia 2011 r. W związku z niedotrzymaniem terminów określonych w umowie oraz wadliwością części wykonanych prac w dniu 24 czerwca 2011 r. powodowie odstąpili od umowy jeszcze przed zakończeniem etapu 5. Szkody, której dochodzili 3 pozwem, dopatrywali się w różnicy między wynagrodzeniem, które mieli zapłacić stosownie do umowy za pierwszych 5 etapów, a wyższymi kosztami, które musieli ponieść w związku z koniecznością powierzenia innemu wykonawcy ponownego wykonania niektórych robót i realizacji prac uzupełniających, a także ponownego zakupu niektórych materiałów. Zażądali także zapłaty kary umownej za zawinione niedotrzymanie uzgodnionych terminów. Szkodą objęli również poniesione koszty wyburzenia i ponownego wybudowania komina, zlecenia ekspertyzy w sprawie stanu technicznego robót budowlanych przez rzeczoznawcę budowlanego – wynikało z niej, że roboty budowlane zostały wykonane wadliwie w taki sposób, że wymagały naprawy - oraz sporządzenia aneksu do umowy kredytu zaciągniętego na poczet kosztów budowy. Żądanie zwrotu zaliczki obejmowało kwoty zaliczkowane na wykonanie nieprzewidzianych pierwotnie prac drenażowych i impregnacji więźby dachowej, które to prace zostały – ich zdaniem - wykonane tylko w części. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego w części zasądzającej od pozwanych kwoty 20 880,89 zł oraz 8731,76 zł tytułem odszkodowania za wadliwie wykonane przez pozwanego prace budowlane, wskazując, że w tym zakresie Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Ustalenia w tej kwestii wymagały wiadomości specjalnych, natomiast Sąd Rejonowy oparł swe ustalenia wyłącznie na fotografiach, zeznaniach świadków i stron oraz prywatnej ekspertyzie sporządzonej na zlecenie powodów. Ocena materiału dowodowego była zdawkowa, a z niezrozumiałych dla Sądu odwoławczego przyczyn, ustalając okoliczności dotyczące jakości wykonanych przez pozwanego prac, Sąd Rejonowy pominął korzystne dla pozwanego wnioski wypływające z opinii biegłego z dziedziny budownictwa oraz w ogóle nie przeprowadził dowodu z opinii drugiego biegłego, który to dowód dopuścił. Ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego sprowadzały się do powielenia, niekiedy dosłownego, twierdzeń i argumentacji powodów, Sąd nie odniósł się natomiast w żadnym stopniu do zarzutów, które przeciwko roszczeniu w omawianej części formułował pozwany w odpowiedzi na pozew oraz w dalszym toku procesu. 4 Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części co do kwoty 20 880,83 zł wraz z odsetkami, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej oceny dokonanej przez Sąd drugiej instancji, że w sprawie doszło do nierozpoznania przez ten Sąd istoty sprawy w zakresie roszczenia o zapłatę kwoty 20 888,83 zł tytułem odszkodowania za nienależyte wykonanie prac piątego etapu, co skutkowało uchyleniem wyroku w tej części zamiast merytorycznym, reformatoryjnym rozstrzygnięciem sądu odwoławczego. Wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a więc, czy powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła w sprawie. Dokonywana ocena powinna mieć zatem charakter formalny i skupiać się wyłącznie na ustanowionych w powyższych przepisach przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i nie może wkraczać nie tylko w ocenę merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, lecz także w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten sąd innych przepisów prawa procesowego, nie związanych bezpośrednio ze wskazaną przyczyną uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (porównaj między innymi postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r., V CZ 6/16, z dnia 29 października 2015 r., I CZ 92/15 i z dnia 7 kwietnia 2016 r. II CZ 6/15, nie publ.). Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, 5 co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (porównaj między innymi postanowienia z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22, z dnia 12 lutego 2002 r. I CKN 486/00, OSP 2003/3/36 i z dnia 7 kwietnia 2016 r. II CZ 6/16, nie publ.). Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy w części zasądzającej odszkodowanie z tytułu wadliwie wykonanych przez pozwanego prac budowlanych. Zagadnienie to stało się zatem jedynym zagadnieniem należącym do istoty sprawy, które powinno być ustalone i rozważone przez Sąd w rozpoznawanej sprawie. Stanowisko Sądu Okręgowego zasługuje na aprobatę z tego względu, że Sąd Rejonowy nie ustosunkował się do merytorycznych zarzutów pozwanych co do tej części roszczenia powodów, a ponadto oparł swe rozstrzygnięcie na dowodach o drugorzędnym znaczeniu, pomijając w istocie kluczowe w sprawie dowody z opinii biegłych. W konsekwencji zażalenie strony pozwanej należało oddalić (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawiono, zgodnie z 108 § 2 w związku art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., Sądowi wydającemu orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. kc aj 6