V CSK 356/09

Sygn. akt V CSK 356/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSA Jan Futro w sprawie z powództwa Gminy W. przeciwko C.(...) Spółce z o.o. w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 kwietnia 2010 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…), oddala skargę kasacyjną; nie obciąża strony pozwanej kosztami ze skargi. Uzasadnienie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r. oddalił apelację strony pozwanej C.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 grudnia 2008 r., którym zasądzono od pozwanej na rzecz strony powodowej Gminy W. kwotę 238810,57 zł tytułem reszty opłaty rocznej za 2 użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącą różnicę między tą opłatą zaktualizowaną wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 grudnia 2004 r. [sygn. akt IC (…)] i Sądu Apelacyjnego z dnia 21 czerwca 2005 r. [sygn. akt I ACa (…)], a dotychczasową. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że w tym postępowaniu niedopuszczalne jest jednostronne oświadczenie użytkownika wieczystego o potrąceniu (art. 498 k.c.) kwoty stanowiącej wartość nakładów poniesionych na infrastrukturę techniczną. Skarga kasacyjna strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 217 § 2, 365, 378, 385 k.p.c., a także art. 77 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.; dalej: u.g.n.”), i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istota zarzutów opartych na podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. sprowadza się do twierdzenia, że Sądy niższej instancji były w obecnej sprawie związane poglądem prawnym wyrażonym w wyroku, jaki zapadł uprzednio w sprawie aktualizacji opłat. Istota tych zarzutów dotyczy zatem kwestii prawomocności materialnej wyroku sądowego w znaczeniu pozytywnym, o której mowa w art. 365 k.p.c. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania według poglądów, jakie ukształtowało piśmiennictwo przedmiotu i judykatura, ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (vide m.in. orzeczenia SN: z 6 lipca 1934 r., C III 313/33, Zb.Urz. 1935, p. 67, z 16 lutego 1937 r., C II 2507/36, OSP 1937, p. 727, z 17 września 1957 r., I CO 20/57, OSPiKA 1958, p. 261, z 17 grudnia 1976 r., III PR 187/76, OSPiKA 1978, poz. 45,13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98 niepubl., 23 maja 2002 r., IV CKN 1073/00 niepubl.). Przedmiotem prawomocności materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Sąd nie jest więc związany zarówno ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku. Wbrew zatem zarzutom skarżącej Sąd Apelacyjny nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procedury, w tym art. 365 k.p.c., stojąc na stanowisku, 3 iż Sądy w obecnej sprawie nie były w związane poglądem prawnym wyrażonym w wyroku, jaki zapadł uprzednio w sprawie aktualizacji opłat. Bezzasadne okazały się również zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 77 ust. 4 i 5 u.g.n. Rację bowiem ma Sąd Apelacyjny, że w świetle tych przepisów wykluczone jest odrębne, dokonywane poza procedurą aktualizacji opłat, jednostronne oświadczenie użytkownika wieczystego o potrąceniu (w trybie art. 498 k.c.) wartości nakładów poniesionych przez użytkownika wieczystego na infrastrukturę techniczną; nie ma tu wierzytelności wzajemnej. Za takim stanowiskiem przemawia posłużenie się przez ustawodawcę w art. 77 ust. 4 u.g.n. sformułowaniem „przy aktualizacji”, a także zaliczenia wartości nakładów, które nie zostały uwzględnione przy ostatniej aktualizacji (art. 77 ust. 5 u.g.n.). Pojęcie aktualizacji jest pojęciem obejmującym okres od wypowiedzenia opłaty rocznej do ustalenia jej wysokości. Tym samym użytkownik wieczysty może w tym okresie domagać się ustalenia wartości i zaliczenia nakładów przez właściciela, a później przed samorządowym kolegium odwoławczym, czy w końcu przed sądem powszechnym. Nie ma przeszkód, aby użytkownik wieczysty złożył wniosek ze wskazaniem poniesionych nakładów w każdym czasie, jednak skuteczność uzyska on dopiero w chwili przystąpienia do aktualizacji opłaty. Oczywiście, w przypadku, gdy użytkownik wieczysty zgłosi taki wniosek, to właściciel nieruchomości (Skarb Państwa lub jednostka samorządowa) nie może uchylić się od zaliczenia na poczet różnicy pomiędzy opłatą poprzednią a opłatą aktualizowaną wartości udokumentowanych nakładów użytkownika wieczystego wnoszącego o takie zaliczenie. Zgodzić się przy tym należy z poglądem Sądu Apelacyjnego, że wniosek użytkownika wieczystego podlega weryfikacji przez rzeczoznawcę majątkowego; w toku aktualizacji opłat. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalając apelację skarżącej nie naruszył art. 77 ust. 4 i 5 u.g.n. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.