V CZ 58/14
PostanowienieIzba Cywilna2014-09-18
Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz, Marta Romańska, Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy może rozpoznać zażalenie na postanowienie o odmowie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, które nie jest zaskarżalne samoistnie, w sytuacji gdy strona wniosła o jego rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 398^21 k.p.c. w ramach postępowania zażaleniowego dotyczącego odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy może rozpoznać zażalenie na postanowienie o odmowie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, które nie jest zaskarżalne samoistnie, jeśli strona wniosła o jego rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 398^21 k.p.c. w ramach postępowania zażaleniowego dotyczącego odrzucenia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji, ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych wymaga analizy możliwości finansowych strony i porównania jej stanu majątkowego z daty poprzedniego orzeczenia o zwolnieniu z datą aktualnego wniosku, przy czym nie mogą podlegać odmiennej ocenie okoliczności już analizowane.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego jako nieopłaconą, ponieważ termin do uiszczenia opłaty upłynął po doręczeniu postanowienia o częściowym oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Pozwany w zażaleniu kwestionował prawidłowość odmowy całkowitego zwolnienia od opłaty, wnosząc o rozpoznanie postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie jest zasadne, uchylając postanowienie Sądu Apelacyjnego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 58/14 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Marta Romańska SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z powództwa M. T. przeciwko T. S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 września 2014 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] z dnia 23 kwietnia 2014 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu. UZASADNIENIE
2 Sąd Apelacyjny odrzucił, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., skargę kasacyjną pozwanego od wyroku tego Sądu z dnia 24 kwietnia 2013 r. jako nieopłaconą w terminie określonym w art. 112 ust. 3 u.k.s.c., ponieważ wobec doręczenia jego pełnomocnikowi odpisu postanowienia o częściowym oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 24 marca 2014 r. termin do uiszczenia opłaty upłynął z dniem 31 marca 2014 r. i do tej daty opłata nie została uiszczona. Wskazał, że nie zachodziły przesłanki do całkowitego uwzględnienia wniosku skoro od czasu zwolnienia od opłaty od apelacji upłynęło siedem miesięcy i wprawdzie dochody uzyskiwane przez pozwanego nie są wysokie ale nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, w 2012 r. jego przychody wyniosły ponad 2 mln zł i nie wskazał sposobu rozliczenia kontraktu, w czasie którego znaczną część środków zaoszczędził nie płacąc wynagrodzenia powodowi. W zażaleniu pozwany zarzucając naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. w zw. z art. 102 ust. 1 u.k.s.c. wniósł o rozpoznanie na podstawie art. 380 k.p.c. i art. 394 1 § 3 k.p.c. postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 14 marca 2014 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący nie kwestionuje, że nie opłacił opłaty od skargi kasacyjnej w terminie wskazanym w art. 112 ust. 3 u.k.s.c., a jedynie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji w przedmiocie odmowy całkowitego zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej. Zakwestionowane postanowienie, jako niezaskarżalne i wobec zgłoszenia wniosku na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., podlega kontroli Sądu Najwyższego w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Ocena zaistnienia przesłanek zawartych w art. 102 ust. 1 u.k.s.c. wymaga analizy możliwości finansowych w strony w odniesieniu do wysokości należnej opłaty, a w sytuacji gdy strona była całkowicie zwolniona na wcześniejszym etapie postępowania od kosztów sądowych wskutek przyjęcia, że zachodzą przesłanki określone w art. 102 ust. 1 u.k.s.c. rozważenia, czy jej sytuacja majątkowa uległa poprawie w stopniu pozwalającym na uznanie, że może w całości lub części koszty te zapłacić. Wymaga to dokonania
3 analizy konkretnych okolicznych i porównania stanu majątkowego strony z daty poprzedniego orzeczenia o całkowitym zwolnieniu od kosztów sądowych i z daty aktualnego wniosku, przy czym nie mogą podlegać odmiennej ocenie okoliczności, które już uprzednio były analizowane w toku postępowania, w którym strona zwolnienie uzyskała. Motywy zaskarżonego postanowienia, w świetle twierdzeń wniosku oraz argumentów podniesionych w zażaleniu, nie dają podstawy do odparcia zarzutu naruszenia art. 102 ust. 1 u.k.s.c., co czyni zażalenie zasadnym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 84/17 2017-12-07Czy postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające zażalenie na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, wydane bez należytego uzasadnienia przyczyn odmowy zwolnienia, podlega uchyle…
- I CZ 7/20 2020-09-17Czy Sąd Najwyższy może rozpoznać zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty, gdy strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a sąd drugiej instancji…
- IV CZ 72/15 2016-01-14Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony w ramach zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty, podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy?
- V CZ 10/21 2021-04-30Czy Sąd Najwyższy może rozpoznać zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jeśli jego podstawą była odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, mimo że postanowienie o odmowie zwolnienia nie jest samodzielnie…
- V CZ 6/14 2014-02-05Czy zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, obejmujące również postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, jest dopuszczalne w całości?
Powołane przepisy
art. 3986 § 2 KPCart. 112 ust. 3art. 233 KPCart. 102 ust. 1art. 380 KPCart. 394art. 39821 KPCart. 39815art. 3941 § 3 KPC§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy