II KK 202/19

Sygn. akt II KK 202/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Andrzej Siuchniński (sprawozdawca) SSN Paweł Wiliński Protokolant Dagmara Szczepańska-Maciejewska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Barbary Nowińskiej w sprawie C. J. Ś. oskarżonego z art. 284 § 1 k.k. w zw. 294 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 30 lipca 2020 r., kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść, od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE C. Ś. został oskarżony o to, że w dniu 3 marca 2017 roku w P. na podstawie udzielonego mu przez I. Ś. pełnomocnictwa do rachunku bankowego o numerze (…) do wypłaty pieniędzy w Punkcie Obsługi Klientów nr (…) P. przy ul. T., przywłaszczył sobie pieniądze w kwocie 233 040, 39 zł w ten sposób, że po uprzedniej wypłacie tych środków pieniężnych nie przekazał ich I. Ś., przy czym mienie to stanowiło mienie znacznej wartości, tj. o czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 roku, w sprawie o sygn. II K (…), uznał C. Ś. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z tym, że ustalił, iż mienie w postaci pieniędzy w kwocie 233 040, 39 zł stanowiło mienie powierzone mu przez I. Ś. na podstawie pełnomocnictwa opisanego w zarzucie a udzielonego z zastrzeżeniem zwrotu tych środków na jej rzecz i przyjmując, że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k., na podstawie art. 294 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.p.k. orzekł zaś wobec niego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez wpłatę kwoty 233 040, 39 zł (dwieście trzydzieści trzy tysiące, czterdzieści złotych 39/100) do depozytu sądowego. Apelację od tego wyroku wywiodła obrońca oskarżonego. Zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k., a nadto błąd w ustaleniach faktycznych i rażącą niewspółmierność kary. Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 roku, w sprawie o sygn. II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że orzeczoną wobec oskarżonego karę pozbawienia wolności złagodził do roku, zaś na podstawie art. 69 § 1 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k., art. 72 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k. jej wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata, oddając oskarżonego w tym czasie pod dozór kuratora sądowego i zobowiązując go do informowania kuratora o przebiegu okresu próby; w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację, w części dotyczącej orzeczenia o karze, wywiódł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ 3 na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 69 § 1 k.k., poprzez zastosowanie wobec C. Ś. przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary roku pozbawienia wolności pomimo, że w czasie popełnienia przypisanego mu przestępstwa tj. w dniu 3 marca 2017 był on skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P., z dnia 9 kwietnia 2010 roku, sygn. VII K (…), na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w tej części Sądowi Apelacyjnemu w (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna. Jak słusznie wskazano w kasacji, stosując wobec oskarżonego C. Ś. dobrodziejstwo warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary roku pozbawienia wolności, Sąd Apelacyjny w (…) w sposób rażący, mający istotny i oczywisty wpływ na treść wyroku, naruszył przepis prawa materialnego, tj. art. 69 § 1 k.k. Zgodnie z brzmieniem art. 69 § 1 k.k. nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 roku. poz.396), obowiązującym od 1 lipca 2015 roku, która to regulacja znajdowała zastosowanie w niniejszej sprawie, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności. Skarżący w uzasadnieniu kasacji odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, z którego jasno wynika, że ustanowiony w art. 69 § 1 k.k. warunek braku skazania na karę pozbawienia wolności odczytywać należy jako obejmujący zarówno skazanie na karę bezwzględnego pozbawienia wolności, jak i na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy – jak słusznie wskazał autor kasacji - przesłanka w postaci braku skazania C. Ś. na karę pozbawienia wolności - jako warunek zawieszenia wykonania orzeczonej wobec niego kary - nie została spełniona. Wyrokiem Sądu Rejonowego w P., wydanym w dniu 9 kwietnia 2010 4 roku, w sprawie o sygn. VIl K (…), C. Ś. za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. został bowiem skazany na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata (k. 52 - 53). Sąd Okręgowy w P. w dniu 21 stycznia 2011 roku, w sprawie o sygn. V Ka (…), zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (k. 54). Następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 7 lipca 2011 roku, sygn. VII K (…), zarządzono wykonanie wobec skazanego C. Ś. kary roku pozbawienia wolności orzeczonej wymienionym wyżej wyrokiem, którą odbył w systemie dozoru elektronicznego z dniem 14 sierpnia 2012 roku (k. 41). Skazanie to nie było w dacie wyrokowania przez Sąd Apelacyjny zatarte bowiem, zgodnie z art. 107 § 1 k.k., mogło to nastąpić dopiero w 2022r. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie popełnienia przestępstwa, tj. w dniu 3 marca 2017 roku, za które C. Ś. został skazany w niniejszej sprawie, był on sprawcą „skazanym na karę pozbawienia wolności” w rozumieniu przepisu art. 69 § 1 k.k. Nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka umożliwiająca Sądowi Apelacyjnemu w (…), nawet po obniżeniu kary do roku pozbawienia wolności, warunkowe zawieszenie jej wykonania. Należy zauważyć jednak przedstawioną w uzasadnieniu odpowiedzi na kasację argumentację prawną zmierzającą do wykazania, że użyty w art. 69 § 1 k.k. zwrot „sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności” należy rozumieć (wobec użycia w tym przepisie zwrotu „skazany„ a nie „uprzednio karany”) w ten sposób, że przepis ten nie obejmuje tych sprawców, którzy w chwili popełnienia nowego przestępstwa odbyli już orzeczoną karę pozbawienia wolności (bowiem nie są oni, skoro ją odbyli „skazanymi na karę pozbawienia wolności” w rozumieniu art. 69 § 1 k.k.). Stanowisko to jest jednak oczywiście nietrafne. Nie ma w tym miejscu potrzeby prowadzenia wywodów natury dogmatycznej, wystarczy natomiast wskazać na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 kwietnia 2017 roku. sygn. V KK 42/17, Lex nr 2281290.; z dnia 16 lutego 2017 roku. sygn. II KK 341/16, KZS 2017/5/11; z dnia 5 października 2016 roku, sygn. III KK 134/16, Lex nr 2122410; z dnia 12 lutego 2019 roku, sygn. II KK 290/18, Lex nr 2622995) oraz piśmiennictwo prawne (por. np. P. Hofmański, L. K. Paprzycki, A. Sakowicz, Komentarz do art. 69 5 Kodeksu karnego, WK, 2016), gdzie jasno się wskazuje, że przez skazanie na karę pozbawienia wolności należy rozumieć zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia wolności, jak i na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania zaś to czy kara ta została wykonana i kiedy nie ma żadnego znaczenia dla oceny czy została spełniona przesłanka o której mowa w art. 69 § 1 k.k. Mając to wszystko na uwadze należało zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze uchylić i sprawę przekazać w tym zakresie Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, w toku którego wskazanym będzie rozważyć, czy ustalone w sprawie okoliczności nie stwarzają jednak podstaw do orzeczenia wobec oskarżonego kary łagodniejszej niż kara pozbawienia wolności. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.