V KO 24/18

Sygn. akt V KO 24/18 POSTANOWIENIE Dnia 16 maja 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Ryński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk SSN Andrzej Tomczyk w sprawie P. M. skazanego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 1 i § 3 pkt 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 maja 2018 r., wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 24 maja 2016 r., zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 stycznia 2016r., na podstawie art. 544 § 3 k.p.k., art. 639 k.p.k. p o s t a n o w i ł 1. oddalić wniosek; 2. obciążyć skazanego P. M. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 22 stycznia 2016 r., w sprawie XVI K ../15, uznał oskarżonego P.M. za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia przestępstwa, to jest, popełnienia czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 1 i 3 pkt 2 k.k. i wymierzył mu karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto Sąd orzekł wobec niego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego przez okres 5 lat oraz zasądził zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonego w kwocie 5.000 zł. 2 Z uwagi na wywiedzione przez obrońców oskarżonego P.M. apelacje od powyższego wyroku, sprawa stanowiła przedmiot rozpoznania Sądu Apelacyjnego w P. Rozpoznając złożone środki odwoławcze, Sąd ten wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r., w sprawie II AKa …/16, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniżył wymierzoną oskarżonemu P.M. karę do 3 lat pozbawienia wolności, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Rozstrzygnięcie to było przedmiotem badania przez Sąd Najwyższy, który postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt V KK 415/17, oddalił kasację obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadną. W dniu 21 lutego 2018 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wznowienie postępowania karnego w sprawie P.M. zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt XVI K …/15 zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II AKa ../16. Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca wskazał na przepis art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k. i w oparciu o art. 97 k.p.k. wniósł o sprawdzenie okoliczności faktycznych i przesłuchanie w charakterze świadka A. S. na okoliczność treści rozmowy z pokrzywdzonym M. M. Nadto, w uzasadnieniu wniosku obrońca skazanego nawiązał do postępowania Sądu Rejonowego (sygn. akt IV R Nkd …/15) w sprawie D. K. (brata jednego ze świadków występujących w sprawie skazanego) i przedstawił tezę, że depozycje pokrzywdzonego o grożeniu mu przez skazanego nożem mogły być związane z własnymi doświadczeniami związanymi z funkcjonowaniem w środowisku małoletniego osób używających noży. W pisemnej odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek obrońcy P.M., nie mógł być uwzględniony, jako że – tak jak argumentował to oskarżyciel publiczny – nie spełniał przesłanek przewidzianych w art. 540 § 1 pkt 2a k.p.k. W pierwszym rzędzie trzeba podkreślić dwie okoliczności, wynikające z utrwalonego i konsekwentnego stanowiska doktryny procedury karnej oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego. Pierwsza to ta, że to na składającym wniosek o 3 wznowienie spoczywa ciężar wykazania, iż ujawniły się nowe fakty lub dowody wskazujące na błędność wyroku skazującego. Druga okoliczność dotyczy tego, że to nie sąd prowadzący postępowanie wznowieniowe ma poszukiwać propter nova, ale powołany jest do ich oceny w świetle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych wnioskiem rozstrzygnięć (por. np. judykaty w sprawach SN: IV KO 55/10, II KO 84/13 czy III KO 44/14). Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych faktów, czy dowodów, w rozumieniu przywołanego przepisu, które w sposób wiarygodny podważałyby przyjęte w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne, a więc to, że P.M. w dniu 12 lipca 2015 r. w S., działając w zamiarze doprowadzenia małoletniego poniżej lat 15 M. M. do obcowania płciowego, użył wobec niego przemocy polegającej na chwyceniu za gardło i wciągnięciu w krzaki oraz groźby bezprawnej użycia noża, po czym, zsunąwszy pokrzywdzonemu odzież, usiłował odbyć z nim stosunek analny, przy czym zamierzonego celu nie osiągnął, ze względu na postawę pokrzywdzonego. Chociaż osoba A. S. może być z formalnego punktu widzenia postrzegana jako „nieznane przedtem źródło dowodu” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., to obrońca w żadnej mierze nie wykazał, aby relacje tego świadka mogły w sposób wysoce prawdopodobny i wiarygodny podważyć prawdziwość dokonanych w rozpoznawanej sprawie ustaleń faktycznych. Niewątpliwie ocena przydatności proponowanych przez wnioskującego o wznowienie postępowania nowych dowodów powinna być dokonywana nie samoistnie, ale w ścisłym powiązaniu z oceną dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt IV KO 148/09, OSNwSK 2010/1/611). Z przedłożonego przez obrońcę pisemnego oświadczenia A. S. wynika jedynie, że dwa dni po zarzucanym skazanemu czynie rozmawiała ona z pokrzywdzonym, który zapytany wprost o przebieg zdarzenia zaprzeczył jakoby taka sytuacja miała miejsce. Autor wniosku traci jednak z pola widzenia fakt, że przesłuchany w toku postępowania pokrzywdzony wyraźnie i konsekwentnie wskazywał na osobę skazanego jako sprawcy zdarzenia. Samo zdarzenie było natomiast, poza oczywistą traumą, wstydliwe i nie chciał o tym rozmawiać z 4 osobami postronnymi. Dość przypomnieć, że pokrzywdzony nie opowiedział o zdarzeniu kolegom, którzy znajdowali się w pobliżu, a początkowo nie ujawnił go także matce, prosząc następnie by nie zawiadamiała policji (k. 162, t. I, s. 6 uzasadnienia SO). Jak trafnie zatem zauważył prokurator w pisemnej odpowiedzi na wniosek, charakter sprawy i uczucie wstydu, nie musiały skłaniać pokrzywdzonego do dzielenia się tymi informacjami z osobami trzecimi z sąsiedztwa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że dołączone do wniosku oświadczenie A. S., skutecznie nie podważało dowodów stanowiących podstawę ustaleń dokonanych przez Sądy orzekające w tej sprawie, pozwalających na przypisanie P.M. przestępstwa w kształcie przyjętym przez Sąd Okręgowy w P. Nie sposób było także podzielić uwag autora wniosku odnośnie tego, że przekazane przez pokrzywdzonego informacje o groźbie użycia noża wynikały ze zwyczajów rzekomo panujących wśród kolegów pokrzywdzonego. Przywołanie oderwanej od materii dowodowej przedmiotowego zdarzenia, sprawy Sądu Rejonowego w P. o sygn. akt IV R Nkd …/15 o demoralizację nieletniego D. K. jest całkowicie nietrafne, bowiem nie pozostaje w jakimkolwiek związku z przesłanką propter nova, czy którąkolwiek z innych podstaw wznowieniowych, o których mowa w art. 540 k.p.k. Podstawy wznowieniowej nie może także stanowić okoliczność związana ze stanem zdrowia psychicznego skazanego. Jak wskazuje sam wnioskodawca opinia psychiatryczno - psychologiczno – seksuologiczna została przeprowadzona w toku prowadzonego postępowania, a następnie była poddana ocenie sądów, co wprost wynika z pisemnych motywów wyroku Sądu Okręgowego (zob. s. 9 - 10 uzasadnienia SO). Jest to zatem dowód, który został już przeprowadzony i oceniony w toku postępowania, a obecna argumentacja wnioskodawcy zmierza wprost do podważenia poczynionych na tej podstawie ustaleń faktycznych i nie mieści się w żadnym razie w kręgu podstaw wznowieniowych. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu wznowieniowym, z uwagi na obalenie prawomocnym wyrokiem skazującym zasady domniemania niewinności, ciężar uprawdopodobnienia podstawy do wznowienia postępowania z art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. spoczywał na wnioskodawcy. Zatem to obrońca 5 skazanego, powołując się na podstawę de novis miał obowiązek wykazania wysokiego prawdopodobieństwa błędności prawomocnego orzeczenia skazującego i zasadności wniosku o wznowienie postępowania, czego jednak nie uczynił. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. O kosztach sądowych postępowania wznowieniowego rozstrzygnięto na podstawie art. 639 k.p.k. kc