IV KK 718/18

Sygn. akt IV KK 718/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Kala SSN Zbigniew Puszkarski Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. F. dot. wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 29 stycznia 2019 r. kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt V […] Ka […], zmieniającego wyrok łączny Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2016 r., sygn. akt II K […], uchyla zaskarżony wyrok w części orzekającej karę łączną pozbawienia wolności i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w J., wyrokiem łącznym z 18 listopada 2016 r., połączył kary jednostkowe wymierzone A. F. pięcioma wyrokami i orzekł wobec niego karę łączną 5 lat i 2 miesiące pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R., po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. apelacji obrońcy, zmienił pierwszoinstancyjny wyrok w ten sposób, że wyeliminował z podstawy kary łącznej jeden z wyroków i w tym zakresie umorzył postępowanie w kwestii wydania wyroku łącznego (art. 572 k.p.k.), a w miejsce dotychczasowej kary łącznej orzekł nową karę łączną 4 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności. Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoławczego złożył na korzyść skazanego, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 434 § 1 k.p.k. polegające na tym, że mimo zaskarżenia pierwszoinstancyjnego wyroku jedynie apelacją obrońcy, suma kar pozbawienia wolności, którą skazany zobowiązany jest odbyć z zaskarżonego wyroku (4 lata i 9 miesięcy) i z wyroku wyeliminowanego z podstawy wyroku łącznego (6 miesięcy), wynosi 5 lat i 3 miesiące, a więc o jeden miesiąc przekracza karę wymierzoną przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji autor kasacji wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja zasługiwała na uwzględnienie w całości na posiedzeniu bez udziału stron jako oczywiście zasadna (art. 535 § 5 k.p.k.). W pełni należało przyznać rację skarżącemu, że Sąd odwoławczy, zmieniając zaskarżony tylko przez obrońcę wyrok łączny przez wyeliminowanie z jego podstawy jednej kary jednostkowej i wymierzenie skazanemu nowej kary łącznej złożonej siłą rzeczy z mniejszej ilości kar jednostkowych, nie mógł doprowadzić do sytuacji – bo stał temu na przeszkodzie wyrażony w art. 434 § 1 k.p.k. zakaz reformationis in peius – aby suma kar, tej wyeliminowanej i nowej łącznej, przekraczała wysokość kary łącznej orzeczonej przez Sąd pierwszej instancji. W konkretnej sprawie, po takim niedozwolonym zabiegu na etapie apelacyjnym, skazany musiałby odbyć w sumie 5 lat i 3 miesiące pozbawienia 3 wolności, czyli o jeden miesiąc więcej, niż wynikało to z wyroku Sądu a quo. Wskazane postępowanie Sądu odwoławczego stanowiło rażące i mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie art. 434 § 1 k.p.k. O ile zarzut kasacyjny okazał się w całości trafny, o tyle petitum skargi wypadało ocenić jako zredagowane wadliwie. Skoro Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację co do zasady jedynie w granicach zaskarżenia (art. 536 k.p.k.), a z deklaracji skarżącego uwidocznionej na wstępie kasacji oraz z treści zarzutu jasno wynikało, że wyrok Sądu ad quem został zaskarżony tylko w części dotyczącej orzeczenia o karze, to ewidentnie niespójny ze wskazanym zakresem zaskarżenia był postulat objęcia uchyleniem „zaskarżonego wyroku”, a więc całego drugoinstancyjnego orzeczenia. Dlatego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części orzekającej nową karę łączną pozbawienia wolności i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania w postępowaniu apelacyjnym. Trzeba tu odnotować, że błędne sformułowanie wniosku kasacyjnego nie stanowiło przeszkody w rozpoznaniu kasacji w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k., bowiem wniosek nie jest elementem wyznaczającym granice zaskarżenia (zob. wyrok SN z 22 maja 2014 r., III KK 123/13). Jest oczywiste, że w powtórnym postępowaniu odwoławczym kara łączna powinna zostać ukształtowana na takim poziomie, aby wraz z karą 6 miesięcy pozbawienia wolności nie przekraczała kary 5 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, którą orzekł Sąd pierwszej instancji.