IV KK 537/22
WyrokIzba Karna2023-02-28
Skład orzekający: Małgorzata Gierszon, Andrzej Stępka, Piotr Mirek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie o karze pozbawienia wolności, wydane po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania na skutek apelacji wniesionej wyłącznie na korzyść oskarżonego, może być surowsze niż uchylone orzeczenie, jeśli nie zachodzą warunki określone w art. 434 § 4 k.p.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że orzeczenie o karze pozbawienia wolności, wydane po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania na skutek apelacji wniesionej wyłącznie na korzyść oskarżonego, nie może być surowsze niż uchylone orzeczenie, jeśli nie zachodzą warunki określone w art. 434 § 4 k.p.k. Naruszenie tego zakazu (reformationis in peius) stanowi rażące naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść wyroku.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Lublińcu skazał S. F. za przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. na karę pozbawienia wolności. Po uchyleniu tego wyroku przez Sąd Okręgowy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, Sąd Rejonowy ponownie uznał oskarżonego za winnego i wymierzył mu karę pozbawienia wolności w wyższym wymiarze niż pierwotnie. Kasacja Prokuratora Generalnego zarzuciła naruszenie zakazu reformationis in peius.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV KK 537/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Stępka SSN Piotr Mirek Protokolant Olga Tyburc - Żelazek w sprawie S. F. skazanego za czyn z art.178a § 4 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 28 lutego 2023 r. kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 7 kwietnia 2022 r., II K 472/21 uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Lublińcu do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II K 245/20, Sąd Rejonowy w Lublińcu skazał S. F., za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 4 k.k., na karę 1 roku pozbawienia wolności, a nadto na podstawie art. 42 § 4 k.k. orzekł wobec niego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich
2 pojazdów mechanicznych oraz na zasadzie art. 43a § 2 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 zł na rzecz Funduszu P. (k. 97). Orzeczenie to zostało zaskarżone w całości wyłącznie na korzyść oskarżonego S. F., a w apelacji z dnia 7 lipca 2021 r. jego obrońca zarzucił sądowi meriti obrazę: art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (k. 114-117). Po rozpoznaniu tej apelacji Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt VII Ka 755/21, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu (k. 129). Po kolejnym rozpoznaniu sprawy zaskarżonym niniejszą kasacją wyrokiem wydanym w dniu 7 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II K 472/21, Sąd Rejonowy w Lublińcu ponownie uznał S. F. za winnego zarzucanego mu przestępstwa z art. 178a § 4 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 42 § 4 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (pkt 2) oraz na zasadzie art. 43a § 2 k.k. świadczenie pieniężne w kocie 10.000 zł na rzecz Funduszu P. (pkt 3). Orzeczenie to nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się z dniem 7 czerwca 2022 r. Kasację od tego wyroku, w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności, wniósł na korzyść S. F. Prokurator Generalny. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, to jest art. 443 k.p.k., polegające na wydaniu przez Sąd Rejonowy w Lublińcu (sygn. akt II K 472/21), w sprawie przekazanej mu przez Sąd Okręgowy w Częstochowie do ponownego rozpoznania (sygn. akt VII Ka 755/21), orzeczenia w części dot. rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności surowszego, niż uchylony wymienionym wyrokiem Sądu odwoławczego wyrok Sądu
3 Rejonowego w Lublińcu (sygn. akt II K 245/20), pomimo że wyrok ten zaskarżony był wyłącznie przez obrońcę oskarżonego, na jego korzyść. W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Lublińcu, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania sądowego wynika, że wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 7 kwietnia 2022 r. obarczony jest rażącą obrazą art. 443 k.p.k., która miała istotny niekorzystny wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegającą na naruszeniu zakazu reformationis in peius. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskarżonego w warunkach określonych w art. 434 § 4 k.p.k. Zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt V KK 2/09, Lex nr 521991, orzeczenie surowsze w rozumieniu art. 443 k.p.k., to każde orzeczenie, które zawiera rozstrzygnięcia mniej korzystne z punktu widzenia oskarżonego w porównaniu z orzeczeniem dotychczasowym. W niniejszej natomiast sprawie większa „surowość” zaskarżonego kasacją wyroku jest niewątpliwa, bowiem wynika z orzeczenia kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy, a więc wyższym niż w (uchylonym w wyniku rozpoznania wywiedzionej na korzyść oskarżonego apelacji) rozstrzygnięciu zawartym w wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt II K 245/20, w którym karę orzeczono w wymiarze jednego roku pozbawienia wolności. Stąd też należało uznać oczywistą zasadność kasacji i – w konsekwencji - uchylić w zaskarżonej części dotknięty opisanym uchybieniem wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu i w tym zakresie sprawę przekazać temu Sądowi do
4 ponownego rozpoznania. W jego toku Sąd ten będzie miał na względzie powyższe wnioski i spostrzeżenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencj
Powiązane orzeczenia
- IV KK 52/22 2023-05-23Czy utrzymanie w mocy wyroku Sądu Rejonowego w zakresie kary łącznej w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, mimo wcześniejszego złagodzenia tej kary przez Sąd Okręgowy do 2 lat pozbawienia wolności w wyroku…
- V KK 436/15 2016-04-06Czy w sytuacji, gdy wyrok sądu pierwszej instancji został uchylony z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej (art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.), a apelacja prokuratora wniesiona na niekorzyść oskarżonego nie została rozpozna…
- VI KRN 106/78 1978-07-18Czy w przypadku uchylenia wyroku na skutek rewizji oskarżonego, ponowne orzeczenie kary w jakimkolwiek zakresie surowszej od kary poprzednio wymierzonej jest dopuszczalne, nawet jeśli jednocześnie odstąpiono od nałożenia…
- II KK 278/15 2015-10-29Czy w postępowaniu ponownym, po uchyleniu wyroku zaskarżonego wyłącznie na korzyść oskarżonego, dopuszczalne jest wydanie orzeczenia surowszego niż uchylone, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 434 § 4 k.p.k.?
- I KK 386/22 2023-04-12Czy Sąd Okręgowy, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy, naruszył zakaz reformationis in peius, utrzymując w mocy wyrok Sądu Rejonowego z karą pozbawienia wolności surowszą niż orzeczona w u…
Powołane przepisy
art.178a § 4 KKart. 535 § 5 KPKart. 178a § 4 KKart. 42 § 4 KKart. 43a § 2 KKart. 439 § 1 pkt 10 KPKart. 79 § 1 pkt 3 KPKart. 7 KPKart. 410 KPKart. 523 § 1 KPKart. 526 § 1 KPKart. 537 § 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy