II CSK 384/11
WyrokIzba Cywilna2012-04-05
Skład orzekający: Antoni Górski, Wojciech Katner, Marian Kocon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która nie jest właścicielem nieruchomości, użytkownikiem wieczystym, osobą, na rzecz której wpis ma nastąpić, ani wierzycielem hipotecznym, jest legitymowana do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że wątpliwości co do legitymacji spółki do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej nie zostały usunięte. Przepis art. 6262 § 5 k.p.c. wyczerpująco określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej, a inne osoby nie są do tego legitymowane. Błędna identyfikacja podmiotu składającego wniosek może prowadzić do naruszenia tego przepisu.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis wielkości udziału w nieruchomości wspólnej, a Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestnika postępowania. Skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie art. 6262 k.p.c. poprzez przyznanie legitymacji do złożenia wniosku spółce "P. Z.", która zdaniem skarżącego została błędnie zidentyfikowana z wierzycielem hipotecznym. Sąd Najwyższy uznał, że wątpliwości co do legitymacji spółki nie zostały usunięte.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 384/11 POSTANOWIENIE Dnia 5 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Marian Kocon (sprawozdawca) w sprawie z wniosku "P. Z." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. przy uczestnictwie "D. – B." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. o wpis w księdze wieczystej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 kwietnia 2012 r., skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 14 stycznia 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie
2 Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 20 września 2010 r. utrzymał w mocy wpis w księdze wieczystej wielkości udziału w nieruchomości wspólnej dokonany przez referendarza w dniu 11 maja 2010 r., a Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. oddalił apelację uczestnika postępowania od tego postanowienia. U podłoża tego orzeczenia legło stanowisko, że wniosek o dokonanie tego wpisu został złożony przez uprawniony do tego podmiot. Skarga kasacyjna uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta na podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 6262 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W prawie polskim podstawową zasadą postępowania wieczystoksięgowego jest działanie na wniosek – dotyczy to także wpisów (art. 6268 § 1 k.p.c.), jednakże, wypada zauważyć, że ustawodawca przewiduje także, w interesie wiarygodności (wiary publicznej) księgi wieczystej, dokonywanie z urzędu określonych wpisów. Dla rozstrzyganej sprawy szczególnie istotne znaczenie ma art. 6262 § 5 k.p.c. Przepis ten określa krąg legitymowanych osób do złożenia wniosku o dokonanie (wykreślenie) wpisu w księdze wieczystej. Zgodnie z jego treścią taki wniosek może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy prawa - także uprawniony organ. Regulacja ta określa w sposób wyczerpujący krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dokonanie (wykreślenie) wpisu w księdze wieczystej i stanowi rozwiązanie o charakterze szczególnym wobec treści art. 510 k.p.c., który to przepis przewiduje jako zasadę możliwość uczestniczenia w postępowaniu nieprocesowym wszystkich osób zainteresowanych jego wynikiem. Brzmienie art. 6262 § 5 k.p.c. nakazuje przyjąć, że inne osoby niż wymienione w tym przepisie nie są legitymowane do wystąpienia z wnioskiem o wpis prawa w księdze wieczystej. Takie unormowanie jest podyktowane usprawnieniem postępowania wieczystoksięgowego.
3 Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że Sądy niższej instancji z naruszeniem art. 6262 § 5 k.p.c. przyznały legitymację do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej „P. Z.” spółki z o.o. z siedzibą w Z., gdyż dokonały błędnej identyfikacji tej spółki. Utożsamiły ją z wierzycielem hipotecznym – P. spółką z o.o. z siedzibą w W. Skarżący przywołał orzeczenia Sądu Okręgowego wydane w innych sprawach, ale o tożsamym problemie faktycznym i prawnym, w których powyższa okoliczność została wykazana. Zgodzić zatem należało się ze skarżącym jedynie co do tego, że nasunęły się wątpliwości odnośnie do legitymacji „P. Z.” spółki z o.o. z siedzibą w Z. do wystąpienia z wnioskiem o żądany wpis prawa w księdze wieczystej. Tych wątpliwości nie usuwa uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, stąd orzeczenie to nie mogło się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 657/14 2015-09-09Czy współwłaściciel nieruchomości, którego udział we własności nie jest ujawniony w księdze wieczystej, posiada legitymację do złożenia wniosku o wpis udziału innego współwłaściciela w księdze wieczystej na podstawie art…
- II CSKP 917/22 2022-10-28Czy sąd wieczystoksięgowy, badając wniosek o wpis do księgi wieczystej, ma obowiązek badać ważność uchwały właścicieli lokali, która stanowiła podstawę czynności prawnej objętej wnioskiem o wpis?
- II CZ 7/18 2018-03-23Czy podmiot, którego prawa zostały dotknięte wpisem do księgi wieczystej, ale który nie jest wymieniony w art. 6261 § 2 k.p.c., może być uznany za uczestnika postępowania wieczystoksięgowego i wnieść apelację od wpisu?
- II CZ 108/16 2016-11-09Czy osoba, której prawo nie zostało wykreślone ani obciążone, ani na której rzecz wpis ma nastąpić, ma interes prawny w postępowaniu wieczystoksięgowym dotyczącym zmiany wielkości udziału innego współwłaściciela w nieruc…
- V CSK 131/06 2006-06-30Czy wnioskodawca, który nie jest właścicielem nieruchomości ani użytkownikiem wieczystym, a jedynie osobą, na rzecz której ma nastąpić wpis, jest uprawniony do złożenia wniosku o wpis prawa użytkowania wieczystego i włas…
Powołane przepisy
art. 3983 KPCart. 6262 KPCart. 6268 § 1 KPCart. 6262 § 5 KPCart. 510 KPC§ 1§ 5
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy