IV CSK 228/15
WyrokIzba Cywilna2015-10-23
Skład orzekający: Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest potrącenie wierzytelności przed ziszczeniem się warunku lub nadejściem terminu spełnienia świadczenia, oraz jaki jest wymagany stopień konkretyzacji wierzytelności umarzanej przez potrącenie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że kwestia wymagalności wierzytelności jako przesłanki dopuszczalności potrącenia była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie, a istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. to zagadnienie nierozwiązane dotąd w orzecznictwie. Ponadto, nie budzi wątpliwości ani w piśmiennictwie, ani w orzecznictwie, że polskie prawo nie ogranicza dopuszczalności potrącenia do wierzytelności bezspornych. Nie było również potrzeby dokonywania wnioskowanej wykładni przepisów dotyczących przyjmowania przez sąd II instancji za własne ustaleń sądu I instancji, gdyż kwestia ta została już wyjaśniona w judykaturze.Stan faktyczny
Strona powodowa wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku o zapłatę. Uzasadniła wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących wymagalności wierzytelności jako przesłanki potrącenia oraz wymaganego stopnia konkretyzacji wierzytelności umarzanej przez potrącenie. Powołano się również na potrzebę wykładni przepisów dotyczących przyjmowania przez sąd II instancji za własne ustaleń sądu I instancji.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 228/15 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko U. Spółce Akcyjnej w B. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 października 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I ACa 483/14, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE
2 Według art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten pozostaje w zgodzie z zaleceniami Rady Europy zezwalającymi na wprowadzanie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Strona powodowa zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 498 § 1 k.c. oraz art. 233 §1, art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniła występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych dotyczących wymagalności wierzytelności jako przesłanki potrącenia (czy dopuszczalne jest potrącenie wierzytelności przed ziszczeniem się warunku lub nadejściem terminu spełnienia świadczenia) oraz wymaganego stopnia konkretyzacji wierzytelności umarzanej przez potrącenie, a także potrzebą wykładni „dopuszczalności przyjmowania przez sąd II instancji za własne ustaleń sądu I instancji”. Wniosek strony powodowej o przyjęcie wniesionej przez nią skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zasługiwał na uwzględnienie. Kwestia wymagalności wierzytelności jako przesłanki dopuszczalności potrącenia wierzytelności była już wielokrotnie przedmiotem wyjaśnień Sądu Najwyższego (zob. z najnowszego orzecznictwa uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14), zaś istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 §1 pkt 1 k.p.c. jest objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy zagadnienie nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Podobnie, nie budzi wątpliwości ani w piśmiennictwie, ani w orzecznictwie, że polskie prawo nie ogranicza dopuszczalności potrącenia do wierzytelności bezspornych.
3 Nie było także potrzeby dokonywania wnioskowanej w skardze wykładni. To co miałoby być jej przedmiotem zostało już w judykaturze wyjaśnione. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że postępowanie apelacyjne jest, zgodnie z art. 378 § 1 oraz art. 382 k.p.c., kontynuacją merytorycznego rozpoznania sprawy. Orzeczenie sądu drugiej instancji wydane na skutek apelacji musi się więc opierać na ustalonej samodzielnie przez ten sąd podstawie faktycznej i prawnej. Gdy sąd drugiej instancji uznaje ustalenia faktyczne i oceny prawne sądu pierwszej instancji za trafne, wywiązanie się z obowiązku wskazania w uzasadnieniu orzeczenia podstaw rozstrzygnięcia może nastąpić przez samo oświadczenie o akceptacji ustaleń faktycznych i ocen prawnych sądu pierwszej instancji (zob. w szczególności uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasady prawne - z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, i 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98). Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej strony powodowej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zgodnie z art. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 6 pkt 7 i § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowione z urzędu (Dz. U. 2013.490). l.n
Powiązane orzeczenia
- I CSK 415/23 2024-04-23Czy złożenie oświadczenia o potrąceniu wierzytelności niewymagalnej, przy jednoczesnym braku wymagalności wierzytelności potrącanej, może być potraktowane jako jednoczesne wezwanie do zapłaty wierzytelności przedstawiane…
- I CSK 145/21 2021-08-25Czy w sytuacji, gdy przedmiotem jednostronnego potrącenia jest wierzytelność obejmująca kilka okresów, obowiązek skonkretyzowania potrąconej wierzytelności odnosi się do konieczności wskazania konkretnych okresów (lat, m…
- II CSK 413/18 2019-02-12Czy wierzytelność z tytułu kary umownej, dla której nie oznaczono terminu spełnienia, staje się wymagalna dopiero po skierowaniu do dłużnika wezwania do zapłaty, co jest warunkiem koniecznym do skutecznego potrącenia tej…
- II CSK 233/20 2020-11-25Czy przedstawienie wierzytelności do potrącenia, które nie jest jeszcze wymagalne, może być skuteczne, jeśli wierzytelność przeciwstawna jest wymagalna?
- I CSK 2843/25 2026-02-25Czy zarzut potrącenia wierzytelności, dokonany na podstawie oświadczenia woli złożonego przed wszczęciem postępowania, podlega ograniczeniom wynikającym z art. 203(1) § 1 k.p.c., zwłaszcza gdy wierzytelność objęta zarzut…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 498 § 1 KCart. 233 §1art. 378 § 1art. 382 KPCart. 3989 §1 pkt 1 KPCart. 98art. 108 § 1art. 39821 KPC§ 1§1§1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy