III PZ 19/19

Sygn. akt III PZ 19/19 POSTANOWIENIE Dnia 15 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa J. S. przeciwko P. [...] (…) S.A Oddział Zespół Elektrowni D. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 stycznia 2020 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt VI WSC P (…), oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną powoda J. S. od wyroku tego Sądu z dnia 26 listopada 2018 r., oddalającego apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 lipca 2017 r., którym oddalono jego powództwo o przywrócenie do pracy w pozwanej P. [...] (…) S.A. Oddział Zespołu Elektrowni D. Sąd Okręgowy w motywach orzeczenia wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia została ustalona postanowieniem tego Sądu z dnia 12 lipca 2019 r. na kwotę 66.930 zł. W efekcie tego, zarządzeniem z dnia 17 lipca 2019 r. pełnomocnik 2 powoda został zobowiązany do uiszczenia w terminie 7 dni kwoty 3.317 zł tytułem uzupełnienia opłaty od skargi kasacyjnej pod rygorem odrzucenia skargi (art. 3986 § 1 k.p.c.), czego nie uczynił. Stosownie do art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 785 ze zm.) skarga kasacyjna podlega opłacie, a według art. 35 ust. 1 tej ustawy w sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa kwotę 50.000 zł, od skargi kasacyjnej pobiera się opłatę stosunkową. Natomiast na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1 k.p.c., nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Skoro skarga kasacyjna powoda, mimo stosownego zobowiązania, nie została prawidłowo opłacona, to podlegała odrzuceniu. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powoda domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, zarzucając: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wartość przedmiotu sporu w sprawie stanowi kwota 66.930 zł, chociaż w rzeczywistości wynosiła ona 12.000 zł, zatem nie miał on obowiązku uiszczania opłaty sądowej, co wykluczało odrzucenie skargi z powodu jej nieopłacenia; 2) naruszenie art. 25 ust. 2 k.p.c. w związku z art. 26 k.p.c., przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wartość przedmiotu sporu wskazana i niezakwestionowana przez stronę przeciwną przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy może podlegać ponownemu badaniu w dalszym toku postępowania. W ocenie powoda, wartość przedmiotu zaskarżenia podana w skardze kasacyjnej na kwotę 12.000 zł jest taka sama, jak w apelacji. Wobec zaskarżenia skargą kasacyjną wyroku w całości nie było możliwe wskazanie innej wartości, gdyż podana w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia, która nie została przez Sąd pierwszej instancji sprawdzona (art. 25 k.p.c.), pozostaje - przy założeniu zaskarżenia orzeczenia w całości - aktualna jako wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu kasacyjnym. Badanie przez Sąd Okręgowy podanej w pozwie i apelacji wartości przedmiotu sporu narusza art. 25 ust. 2 k.p.c., który pozwala na badanie wartości przedmiotu sporu tylko na zarzut zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione. W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy zauważyć, że powód konsekwentnie domagał się przywrócenia do pracy, a zatem roszczenia majątkowego, którego wartość przy umowach o pracę na czas nieokreślony oblicza się zgodnie z art. 231 k.p.c. jako sumę wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku, a wartość przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 3 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2015 r., I PZ 4/15, LEX nr 2051054; z dnia 8 lipca 2014 r., I PZ 11/14, LEX nr 1511379). Oznacza to, że prawidłowo przyjął Sąd Okręgowy, iż stosownie do treści art. 231 k.p.c. wartość tę stanowi suma wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku, co przy miesięcznym wynagrodzeniu powoda w wysokości 5.577 zł wynosiło kwotę 66.930 zł i taką też wartość przedmiotu zaskarżenia ustalił z urzędu postanowieniem z dnia 12 lipca 2019 r., po sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia. Tym samym nie ma racji powód zarzucając, że doszło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, iż wartość przedmiotu sporu wynosiła 66.930 zł w sytuacji, gdy wynosiła ona 12.000 zł, co skutkuje zwolnieniem powoda z obowiązku uiszczenia opłaty stosunkowej. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że gdy sąd kontrolujący dopuszczalność skargi kasacyjnej poweźmie wątpliwości, co do prawidłowego oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, to ma prawo i obowiązek jej sprawdzenia. W tym celu sąd może zarządzić dochodzenie, o którym stanowi art. 25 § 1 k.p.c. i po jego zakończeniu wydać postanowienie określające prawidłową wartość przedmiotu zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CZ 17/08, OSNC-ZD 2009 nr 1, poz. 8 czy z dnia 8 sierpnia 2008 r., V CZ 49/08, LEX nr 450153). Sprawdzenie wartości przedmiotu zaskarżenia prowadzi do ustalenia przez sąd wartości prawidłowej jego zdaniem (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98, OSNP 1999 nr 8, poz. 291; z dnia 23 kwietnia 1999 r., II UZ 39/99, OSNP 2000 nr 20, poz. 768; z dnia 17 maja 2006 r., II PZ 18/06, OSNP 2007 nr 9-10, poz. 137), a tą wartością w tej sprawie była kwota odpowiadająca sumie wynagrodzenia powoda za okres roku, tj. 66.930 zł. 4 Nie można także pominąć, że postanowienie sądu drugiej instancji ustalające z urzędu wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 listopada 2019 r.) i nie podlega samodzielnemu zaskarżeniu. Jego kontrola możliwa jest tylko w sposób pośredni, przy rozpatrywaniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Warunkiem koniecznym przeprowadzenia tzw. kontroli uprzedniej jest jednak zamieszczenie w zażaleniu stosownego wniosku na podstawie art. 380 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2002 r., II CZ 109/02, LEX nr 75273 oraz z dnia 24 września 2015 r., V CZ 49/15, LEX nr 1827144), a takiego wniosku w zażaleniu brak. W przypadku środków zaskarżenia wnoszonych przez zawodowych pełnomocników wniosek o dokonanie kontroli niezaskarżalnego postanowienia powinien być jednoznacznie sformułowany (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2016 r., IV CZ 97/15, LEX nr 1994287 czy z dnia 7 marca 2019 r., IV CZ 106/18, LEX nr 2631801 i powołane tam orzeczenia). Powyższa okoliczność powoduje, że tracą na znaczeniu zarzuty naruszenia art. 25 ust. 2 k.p.c. w związku z art. 26 k.p.c. Niemniej jednak nie ma racji powód, co wynika z rozważań dokonanych powyżej, że wartość przedmiotu sporu stanowiła kwota 12.000 zł wskazana w apelacji i skardze kasacyjnej. Natomiast nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 35 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku z art. 18 ust. 2 tej ustawy w sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 50.000 zł, od skargi kasacyjnej pobiera się opłatę stosunkową, a nie podstawową, jaką uiścił powód, a mimo wezwania powyższy brak skargi kasacyjnej nie został usunięty w ustawowo określonym terminie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2016 r., I PZ 7/16, LEX nr 2089843). Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie.