II CZ 87/09

PostanowienieIzba Cywilna2010-01-27

Skład orzekający: Jan Górowski, Krzysztof Strzelczyk, Barbara Trębska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, powołując się na szczególnie uzasadniony wypadek, biorąc pod uwagę sytuację osobistą i majątkową strony?
Ratio decidendi
Sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, powołując się na szczególnie uzasadniony wypadek, nawet jeśli nie dotyczy to bezpośrednio przebiegu postępowania, ale wiąże się z osobą strony. Okoliczności takie jak poważne schorzenia ograniczające normalne czynności życiowe oraz utrzymywanie się wyłącznie z emerytury mogą stanowić podstawę do zastosowania art. 102 k.p.c., aby uniknąć postawienia strony w bardzo trudnej sytuacji finansowej.
Stan faktyczny
Powódka D. S. wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, ale nie obciążył powódki kosztami postępowania odwoławczego, ze względu na jej sytuację osobistą i majątkową. Pozwany SPZOZ zaskarżył to postanowienie o kosztach, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CZ 87/09 POSTANOWIENIE Dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSA Barbara Trębska w sprawie z powództwa D. S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w P. oraz Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 stycznia 2010 r., zażalenia strony pozwanej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt III Ca (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w Ł. w sprawie z powództwa D. S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w P. oraz Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 9 grudnia 2008 r., wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. w pkt 1. 2 oddalił apelację, w pkt 2 nie obciążył powódki kosztami postępowania odwoławczego należnymi stronie pozwanej. W uzasadnieniu powyższego wyroku, w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego należnych stronie przeciwnej, ze względu na charakter sprawy oraz sytuację osobistą i majątkowa skarżącej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zaskarżył pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. zarzucając Sądowi obrazę przepisów postępowania, tj. art. 109 § 2 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przytoczony przepis urzeczywistnia zasadę słuszności a jednocześnie stanowi odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu, tj. zasady zawinienia (art. 98 § 1 k.p.c.). Kwalifikacja „wypadków szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który mając na względzie okoliczności konkretnej sprawy powinien przede wszystkim kierować się poczuciem własnej sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Najwyższego okoliczności niniejszej sprawy są tego rodzaju, że mogą zostać zakwalifikowane jako „wypadek szczególnie uzasadniony”, który pozwala nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu. Są to zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania jak i takie, które postępowania w sposób bezpośredni nie dotyczą, wiążą się natomiast z osobą powódki. Należy zatem zważyć, że powódka cierpi na poważne schorzenia, które ograniczają normalne czynności życiowe. Utrzymuje się wyłącznie z emerytury. Ze względu na konieczność ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem oraz wydatkami na leczenie, należy przyjąć, że dodatkowe obciążenie powódki kosztami należnymi przeciwnikowi procesowemu, niewątpliwie postawiłoby ją w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 109 § 2 KPCart. 99 KPCart. 98 § 1 KPCart. 102 KPCart. 39814 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 2§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy