V KK 422/20

Sygn. akt V KK 422/20 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w sprawie S. K. , skazanego z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 14 stycznia 2021 r., kasacji wniesionej przez obrońcę z urzędu skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w J. z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt III K (…), p o s t a n o w i ł : 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. Z. N. kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na korzyść skazanego jako jego obrońca ustanowiony z urzędu; 3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i poniesionymi w jego toku wydatkami obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE S. K. wyrokiem Sądu Okręgowego w J. z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt III K (…), został uznany za winnego tego, że: I. w dniu 22 maja 2018 r., w S. , w zamiarze bezpośrednim pozbawienia 2 życia obywatela Ukrainy Y. S., oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zadał mu trzy uderzenia metalowym prętem w głowę, powodując obrażenia ciała w postaci wieloodłamowego złamania łuski kości skroniowej i ciemieniowej prawej z wgłobieniem odłamów do wnętrza czaszki skutkujące obrażeniami czaszkowo - mózgowymi, a w konsekwencji zgonem, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 950 zł, 12 dolarów amerykańskich (43,44 zł) oraz telefon komórkowy bliżej nieustalonej marki i wartości, czym działał na jego szkodę, przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się on, będąc uprzednio skazany wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II K (…), obejmującym wyroki Sądu Rejonowego w J. : z 9.11.2007 r., sygn. akt II K (…) za czyn z art. 280 § 1 k.k., z 24.03.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., z 10.09.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., na karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 9.12.2011 r. do 21.02.2013 r., to jest przestępstwa z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za które – na podstawie art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. – wymierzono mu karę dożywotniego pozbawienia wolności, II. w okresie od października 2017 r. do czerwca 2018 r. w S., działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wielokrotnie stosował wobec T.W. przemoc w postaci bicia go metalową rurką oraz rękami po całym ciele, naruszając tym jego nietykalność cielesną, przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się, będąc uprzednio skazany wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II K (…), obejmującym wyroki Sądu Rejonowego w J. : z 9.11.2007 r. sygn. akt II K (…) za czyn z art. 280 § 1 k.k., z 24.03.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., z 10.09.2010 r. sygn. akt II K (…). za czyn 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., na karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 9.12.2011 r. do 21.02.2013 r., to jest przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., III. w okresie od lipca 2016 r. do czerwca 2018 r. w S. , działając w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wielokrotnie 3 stosował wobec K. A. przemoc w postaci bicia go metalową rurką oraz rękami po całym ciele, naruszając tym jego nietykalność cielesną, przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt II K (…), obejmującym wyroki Sądu Rejonowego w J. : z 9.11.2007 r. sygn. akt II K (…) za czyn z art. 280 § 1 k.k., z 24.03.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., z 10.09.2010 r. sygn. akt II K (…) za czyn 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., na karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 9.12.2011 r. do 21.02.2013 r., to jest przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., Sąd Okręgowy, na podstawie art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. za pozostające w ciągu przestępstwa, opisane w punkcie II i III, wymierzył oskarżonemu karę roku pozbawienia wolności, a następnie – na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 88 k.k. oraz art. 91 § 2 k.k. połączył wymierzone kary i wymierzył mu karę łączną dożywotniego pozbawienia wolności. Ponadto, na podstawie art. 46 § 2 k.k. za czyn opisany w punkcie I części rozstrzygającej wyroku orzekł od oskarżonego S. K. na rzecz O. K. nawiązkę w kwocie 35 000 zł. Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 148 § 2 pkt 2 k.k., art. 64 § 1 k.k.) oraz prawa procesowego, które miały wpływ na treść wyroku (art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 i 2 k.p.k.), a także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść oraz zarzut rażącej niewspółmierności kary – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazane sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie w punkcie I kwalifikacji prawnej z art. 158 § 3 k.k. i art. 280 § 11 w zw. z art. 11 § 2 k.k. z wyeliminowaniem art. 64 § 1 k.k. oraz uniewinnienie S. K. od popełnienia czynów opisanych w punkcie II i III części dyspozytywnej wyroku. Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu S. K. w pkt I części dyspozytywnej wyeliminował ustalenie, iż zarzucanego w pkt 1 części wstępnej wyroku dopuścił się w warunkach powrotu do 4 przestępstwa, określonego w art. 64 § 1 k.k., a za podstawę skazania przyjął art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Wyrok Sądu odwoławczego został zaskarżony przez obrońcę z urzędu skazanego, który podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa materialnego art. 64 § 1 k.k. przez eliminację w punkcie I części wstępnej wyroku, iż zarzuconego czynu oskarżony dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, pomimo konieczności eliminacji powrotu do przestępstwa z art. 64 § 1 k.k. także w punktach II i III części dyspozytywnej wyroku Sądu Okręgowego w J. z dnia 26 września 2019 r.; 2. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemu S. K. przez zastosowanie kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie w całości wyroku odnośnie S. K. i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w części dotyczącej prawidłowej kwalifikacji czynów z punktów II i III oraz oceny stopnia winy oskarżonego w kontekście jego ograniczeń intelektualnych i wymiaru kary. Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej o oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna. W przedmiotowej sprawie nie było kwestionowane, że S. K. został uprzednio skazany wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w J. z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II K (…), obejmującym wyroki Sądu Rejonowego w J. : z 9.11.2007 r., sygn. akt II K (…), za czyn z art. 280 § 1 k.k.; z 24.03.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.; z 10.09.2010 r. sygn. akt II K (…), za czyn 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., na karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 9.12.2011 r. do 21.02.2013 r. Okres 5 lat, o którym mowa w art. 64 § 1 k.k. upłynął zatem 21 lutego 2018 r., a zatem trafnie Sąd odwoławczy uznał, że brak było podstaw, aby z uwagi na ww. skazanie i odbycie kary pozbawienia wolności przyjąć 5 dokonanie przez S. K. w warunkach recydywy szczególnej zabójstwa J. S. , skoro – jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych – zostało ono popełnione 22 maja 2018 r. Odnośnie zarzutu dotyczącego wyeliminowania art. 64 § 1 k.k. także z kwalifikacji prawnej pozostałych dwóch przypisanych S. K. przestępstw, to należy wskazać, że Sąd Apelacyjny w tym zakresie uznał, iż „zarówno ustalenia faktyczne, jak i uznanie przez Sąd Okręgowy, że zachowania oskarżonego wyczerpały ustawowe znamiona co najmniej występków z art. 217 § 1 k.k., których dopuścił się w warunkach art. 12 k.k. i powrotu do przestępstwa z art. 64 § 1 k.k., są prawidłowe”. Nie ulega przy tym wątpliwości, że czynów tych skazany dopuścił się w okresach: od października 2017 r. do czerwca 2018 r. oraz od lipca 2016 r. do czerwca 2018 r., a zatem w ciągu 5 lat od odbycia ww. kary pozbawienia wolności. Nie sposób więc zarzucić Sądowi Apelacyjnemu w (…), że ten w omawianej kwestii dopuścił się rażącej obrazy prawa materialnego, która dodatkowo mogłaby mieć istotny wpływ na treść skarżonego kasacją wyroku. W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie wskazuje się bowiem, że w kontekście analizowanego zagadnienia nie ma znaczenia okoliczność, że czas popełnienia tych przestępstw wykraczał poza ramy wskazanego okresu. Zgodnie bowiem z art. 6 § 1 k.k., czyn zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany. W przypadku przestępstw rozciągniętych w czasie wystarczające jest zatem, aby choć fragment tego czynu został popełniony w okresie 5 lat od odbycia kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, o którym mowa w art. 64 § 1 k.k. (zob. J. Lachowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2020, teza 8 do art. 64; J. Majewski [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część II. Komentarz do art. 53-116, wyd. V, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016, teza 35 do art. 64; zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., IV KK 213/12, LEX nr 1232841). Wprawdzie prezentowane są również poglądy powyższym odmienne, jednak należy pamiętać, że w przypadku uzasadnionych różnic interpretacyjnych nie sposób uznać, że obraz prawa, jeżeli w ogóle wystąpiła, osiągnęła stopień określany jako rażący w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2013 r., IV KK 46/13). Autor kasacji w żadnym razie nie uzasadnił przy tym 6 z jakich względów i dlaczego stanowisko Sądu Apelacyjnego w omawianym zakresie jest błędne, co dalsze rozważania czyni zbędnymi. Jedynie na marginesie należy ponadto zauważyć, że wymierzone skazanemu kary za te dwa występki nie miały i nie mogły mieć jakiegokolwiek wpływu na wymiar kary łącznej dożywotniego pozbawienia wolności. Odnosząc się do zarzutu rażącej niewspółmierności kary przypomnieć należy, że z treści art. 523 § 1 k.p.k. wynika w sposób jednoznaczny, iż kasacja nie może być wniesiona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary. Oznacza to, że zaskarżenie kasacją rozstrzygnięcia o karze jest możliwe tylko wtedy, gdy jednocześnie zarzuca się rażącą obrazę prawa karnego materialnego lub procesowego, która miała istotny wpływ na treść wyroku, skutkując rażącą niewspółmiernością kary (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2016 r., V KK 245/16, LEX nr 2149236; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2007 r., II KK 159/06, LEX nr 282267; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV KKN 206/99, OSNKW 2000/1-2/15, LEX nr 38878). Lektura uzasadnienia kasacji wskazuje tymczasem, że zarzut rażącej niewspółmierności kary nie został powiązany z wykazaniem rażącej obrazy prawa, a zatem nie może być on skutecznie podnoszony w kasacji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwalniając skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego i poniesionymi w jego toku wydatkami obciążając Skarb Państwa. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu orzeczono na podstawie § 17 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 18).