III KK 261/12

WyrokIzba Karna2013-02-14

Skład orzekający: Przemysław Kalinowski, Józef Dołhy

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w zakresie czynów przypisanych w punktach XI, XII, XIV i XVI, podczas gdy uchylił wyrok w punkcie VII, który stanowił podstawę prawną dla oceny prawnej zachowań skazanego w kontekście udziału w zorganizowanej grupie przestępczej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny dopuścił się rażącej obrazy przepisów postępowania (art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.), co miało istotny wpływ na treść wyroku. Uchylenie wyroku w części dotyczącej udziału w zorganizowanej grupie przestępczej (pkt VII) przy jednoczesnym utrzymaniu w mocy wyroków dotyczących czynów popełnionych w ramach tej grupy (pkt XI, XII, XIV, XVI) bez odpowiedniego uzasadnienia, stworzyło wewnętrzną sprzeczność orzeczenia. Brak merytorycznego odniesienia się do zarzutów apelacyjnych dotyczących wniosków dowodowych również stanowiło naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy skazał T. J. K. za szereg przestępstw, w tym udział w zorganizowanej grupie przestępczej i czyny popełnione w ramach tej grupy. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok w części dotyczącej udziału w grupie przestępczej, ale utrzymał w mocy wyroki dotyczące czynów przypisanych w innych punktach, które odnosiły się do kierowania zorganizowaną grupą przestępczą. Obrońca skazanego wniósł kasację, zarzucając m.in. rażącą obrazę przepisów postępowania i wewnętrzną sprzeczność wyroku Sądu Apelacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Okręgowego, dotyczącej określonych czynów, i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III KK 261/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSA del. do SN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca) Protokolant Teresa Jarosławska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Bogumiły Drozdowskiej, w sprawie T. J. K. skazanego z art. 258 § 1 i 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 października 2011 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 20 września 2010 r. uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu Okręgowego, a dotyczącej czynów przypisanych w pkt XI (czyny XVI oraz XVII z aktu oskarżenia), pkt XII (czyn XVIII z aktu oskarżenia), pkt XIV (czyn XXI z aktu oskarżenia) oraz pkt XVI (czyn XXIII z aktu oskarżenia) i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE 2 T. J. K. został oskarżony o popełnienie dwudziestu pięciu czynów przestępczych, wyczerpujących dyspozycje: art. 263 § 2 k.k.; art. 258 § 2 i 3 k.k.; art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 258 § 2 k.k.; art. 245 k.k.; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 252 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 157 §1 k.k.; art. 18 §1 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 163 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 263 § 2 k.k.; art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 189 § 2 k.k.; art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k.; art. 252 § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. Wyrokiem z dnia 20 września 2010r. Sąd Okręgowy, w następujących punktach, uznał T. K. za winnego popełnienia m. in.: VII. czynu polegającego na tym, że w okresie nie wcześniej niż od dnia 28 czerwca 1997r. do czerwca 2000r. w /…/ brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym mającej na celu popełnianie przestępstw, tj. przestępstwa z art. 258 § 1 i § 2 k.k. i za to na mocy art. 258 § 2 k.k. skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności; XI. czynów polegających na tym, że w dniu 9 sierpnia 1999r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w stosunku do których prowadzone są odrębne postępowania, kierując zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym, sprowadził zdarzenie zagrażające życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w znacznych rozmiarach w postaci eksplozji materiału wybuchowego w budynku firmy „D.” przy ul. M., powodując stratę w kwocie około 2.500 zł na szkodę G. M. oraz w dniu 14 sierpnia 1999 r. w S., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w stosunku do których prowadzone są odrębne postępowania, kierując zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym, sprowadził zdarzenie zagrażające życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w znacznych rozmiarach w ten sposób, że zlecił zdetonowanie urządzenia wybuchowego w Klubie Rekreacyjnym „A.”, powodując straty w wysokości 30.000,00 zł na szkodę J. L., w wysokości 15.000,00 zł na szkodę Zakładu Systemów Cyfrowych „D.” oraz w wysokości 1.800,00 zł na szkodę A. M., Cechu Rzemiosł Różnych i Zakładu Oczyszczania Miasta i przyjmując, że stanowią one ciąg przestępstw z art. 18 § 1 3 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 163 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k., na mocy art. 163 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności; XII. czynu polegającego na tym, że w dniu 4 grudnia 1999r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w stosunku do których prowadzone są odrębne postępowania, kierując zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym zlecił sprowadzenie zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w znacznych rozmiarach w postaci eksplozji ładunku wybuchowego, w wyniku czego zniszczeniu uległ samochód osobowy Jeep Grand Cherokee należący do S. C. i K. C., tj. przestępstwa z 18 § 1 k.k. w zw. z art. 163 § 1 pkt 3 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k., na mocy art. 163 § 1 pkt 3 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności; XIV. czynu polegającego na tym, że w dniu 20 stycznia 2000r. w S. w ramach podziału ról wynikających z działania w zorganizowanej grupie przestępczej, którą kierował, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami dokonał uprowadzenia M. R., którego następnie pozbawił wolności w warunkach szczególnego udręczenia zmuszając inną osobę do wypłacenia kwoty 50.000 USD za uwolnienie pokrzywdzonego, tj. przestępstwa z art. 252 § 1 k.k. w zw. z art. 189 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k., na mocy art. 252 § 1 k.k. skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności; XVI. czynu polegającego na tym, że w okresie około czerwca 2000r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w stosunku do których są prowadzone odrębne postępowania, kierując zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym, czynił przygotowania do dokonania uprowadzenia I. K. przeprowadzając jego obserwację, po czym usiłował dokonać uprowadzenia, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ucieczkę pokrzywdzonego, tj. przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 252 § 1 i § 3 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to na mocy art. 14§ l k.k. w zw. z art. 252 § 1 k.k. skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności; XVII. na podstawie art. 85 k.k. i art. 91 § 2 k.k. wszystkie orzeczone jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył T. K. karę łączną w rozmiarze 11 lat pozbawienia wolności. Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońca i prokurator. 4 Prokurator zaskarżył wyrok m. in. na niekorzyść oskarżonego w części orzeczonych kar jednostkowych i kary łącznej pozbawienia wolności, wnosząc o jej podwyższenie do lat piętnastu. Obrońca T. K. zarzucił wyrokowi w szczególności: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, a mających wpływ na treść orzeczenia przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów, że oskarżony dopuścił się czynów przypisanych w pkt: I, II, III, IV, V, VI, VII, IX, XI, XII. XIII. XIV, XV oraz XVI; 2) rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 170 § l pkt 2, 3, 4 oraz 5 k.p.k. przez niezasadne oddalenie szeregu wniosków dowodowych, tj. m. in. w zakresie: a) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec o ustalenie, czy wobec oskarżonego w latach 1998-2000 były prowadzone czynności operacyjne, a w szczególności kontrola rozmów telefonicznych i w przypadku uzyskania odpowiedzi twierdzącej, przekazanie tych materiałów operacyjnych Sądowi Okręgowemu w G., b) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec o ustalenie, w jaki sposób odbywały się w latach 1998-2000 w areszcie śledczym na terenie Berlina widzenia osób oskarżonych z odwiedzającymi ich prywatnie osobami, nie będących członkami rodzin, w szczególności, czy widzenia te odbywały się w wydzielonym pomieszczeniu, przy stoliku, czy funkcjonariusz był obecny w bezpośredniej bliskości, czy widzenia były rejestrowane, nadzorowane przez funkcjonariuszy oraz w jaki sposób, c) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec o uzyskanie kserokopii, zabezpieczonej przez Prokuraturę w Berlinie w dniu 28 sierpnia 2000r., podczas przeszukania, książeczki strzeleckiej oskarżonego w celu ustalenia dat, w jakich oskarżony odwiedzał strzelnicę policyjną w Berlinie, d) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec o uzyskanie kserokopii, zabezpieczonych przez Prokuraturę w Berlinie w dniu 28 sierpnia 2000r., podczas przeszukania, umów kupna-sprzedaży pojazdów zawieranych przez oskarżonego na terenie Niemiec w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą „E”. w celu ustalenia dat w jakich oskarżony zawierał umowy kupna-sprzedaży pojazdów na terenie Niemiec, 5 e) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec o ustalenie, czy wobec oskarżonego T. K. w latach 1998-2000 prowadzone było postępowanie karne (śledztwo) na podstawie zeznań świadka L. F. i w przypadku uzyskania odpowiedzi twierdzącej, przekazanie odpisów akt śledztwa Sądowi Okręgowemu, f) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec w celu uzyskania z klubu sportowego o nazwie E. informacji, czy przechowywana jest obecnie dokumentacja dotycząca klientów uczęszczających do klubu w latach 1999-2000, a w szczególności rejestr dni i godzin w których odwiedzali klub, monitoringu, opłaty składek w celu przekazania dokumentacji dotyczącej oskarżonego, g) zwrócenia się, w drodze pomocy prawnej, do Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec w celu ustalenia w Urzędzie Miejskim Miasta Berlin adresów osób: /…/ i przesłuchanie tych osób na okoliczność uczęszczania z oskarżonym do klubu sportowego w latach 1999-2000 w Berlinie, częstotliwości tych spotkań, na tej podstawie, iż dowody nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a z zeznań świadków /…/ wynika, iż byli na terenie Niemiec, podczas gdy przeprowadzenie powyższego dowodu było konieczne dla weryfikacji zeznań w/w świadków i w konsekwencji ustalenia odpowiedzialności karnej oskarżonego. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od dokonania przypisanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Wyrokiem z dnia 27 października 2011r., Sąd Apelacyjny: I. uchylił orzeczenie o karze łącznej zawarte w pkt. XVII zaskarżonego wyroku; II. zmienił wyrok w ten sposób, że w pkt. I poprawił kwalifikację prawną czynu przyjmując za jej podstawę, przy zastosowaniu art. 4 § 1 k.k., art. 286 d.k.k. i za ten czyn na mocy art. 286 d.k.k. wymierzył T. K. karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; III. uchylił pkt.: II, III, IV, V, VI, VII, VIII oraz IX wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania; IV. utrzymał w mocy wyrok w pozostałym zakresie; V. na mocy art. 91 § 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. orzeczone wobec oskarżonego jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył karę łączną 7 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. 6 Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, zarzucając: - rażącą obrazę przepisu postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k., polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia Sądu Okręgowego w pkt: XI, XII, XIV oraz XVI, które obejmują czyny kwalifikowane „w zw. z art. 65§1 k.k.” - mimo, że stwierdził naruszenie przepisu postępowania uzasadniającego uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w punkcie VII, tj. w części uznania oskarżonego za winnego udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, co skutkuje wewnętrzną sprzecznością wyroku; 2. rażącą obrazę przepisu postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. polegającą na nieuzasadnieniu z jakiej przyczyny Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego w punkcie VII, a utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w pkt: XI, XII, XIV oraz XVI, które to punkty obejmują czyny kwalifikowane „w zw. z art. 65 § 1 k.k.” - mimo, że opisy czynów są ze sobą sprzeczne, co skutkuje wewnętrzną niespójnością wyroku; 3. rażącą obrazę przepisu postępowania, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, tj. art. 457 § 3 k.p.k., polegającą na uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w sposób niespełniający wymogów określonych we wskazanym przepisie, co uniemożliwia weryfikację tego, czy kontrola instancyjna została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Apelacyjnej wniósł o oddalenie kasacji. W toku rozprawy kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej przyłączył się do tego stanowiska. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna. Sąd Apelacyjny dopuścił się rażącej obrazy przepisu postępowania, tj. art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k., co miało istotny wpływ na treść wyroku sądu odwoławczego. Ponadto z uwagi na treść wyroku doszło, w zaskarżonym kasacją zakresie, do wewnętrznej sprzeczności rozstrzygnięcia i w takiej postaci 7 orzeczenie sądu odwoławczego nie może się ostać, tym samym egzystować w obrocie prawnym. W drodze kasacji zaskarżeniu podlega prawomocne orzeczenie, a więc to, co ono zawiera, ale takiemu zaskarżeniu podlega także ta materia orzeczenia, która ma określone braki w zakresie stosowania prawa. Z jednej strony uchylony został wyrok Sądu Okręgowego w zakresie pkt VII, w którym przypisano skazanemu to, że „w okresie nie wcześniej niż od dnia 28 czerwca 1997r. do czerwca 2000r. /…/ brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej o charakterze zbrojnym mającej na celu popełnianie przestępstw”, a utrzymano w mocy pkt: XI, XI, XIV oraz XVI, odnoszące się do czynów popełnionych we wskazanym wyżej okresie i miejscach, z uwzględnieniem tego, że T. K. miał się ich dopuścić „kierując zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym”. W pisemnych motywach zaskarżonego wyroku w ogóle nie odniesiono się do tego, dlaczego odnośnie wskazanych powyżej punktów wyrok został utrzymany w mocy, tym samym w podstawie prawnej skazania i wymiaru kary za te czyny pozostał przepis art. 65 § 1 k.k. Z treści uzasadnienia wyroku sądu ad quem wynika (s. 28), że głównym powodem uchylenia części wyroku sądu a quo była obraza prawa materialnego, w tym wskazanej przez sąd odwoławczy reguły kolizyjnej z art. 4 § 1 k.k., albowiem sąd pierwszej instancji nie poświęcił żadnej uwagi kwestiom intertemporalnym, a orzeczenie dotyczyło zachowań sprzed zmiany stanu prawnego, tj. treści art. 65 k.k. (zmienionego ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. z dniem 1 maja 2004r.- Dz. U. Nr 93, poz. 889). Ponadto sąd drugiej instancji w swoich rozważaniach (uzasadnienie - s. 29) wyraźnie wskazał, że przyjęty czasokres w pkt VII musi budzić wątpliwości, a wątpliwości te, w ocenie sądu kasacyjnego, potęguje również sposób opisu czynów z pkt: XI, XII, XIV i XVI, gdzie nie wskazano wprost z jaką zorganizowaną grupą przestępczą opisane tam zachowania skazanego były związane. Nadto we wskazanych punktach, co zyskało akceptację Sądu Apelacyjnego, przyjęto, że T. K. „kierował zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym”, a w uchylonym pkt VII Sąd Okręgowy przypisał mu jedynie „branie udziału w zorganizowanej grupie o charakterze zbrojnym”. Zasadnie zwrócił na to uwagę obrońca w kasacji zaznaczając, że w uzasadnieniu sądu odwoławczego nie odniesiono się do tak istotnych różnic, a przecież z treści pisemnych motywów wyroku sądu pierwszej instancji wynikało (Rozdział I - s.: 21-30), że czyny przypisane w pkt.: XI, XII, XIV oraz XVI zostały popełnione w ramach nowozałożonej przez skazanego grupy, (podkreślenie – SN), 8 która miała zajmować się porwaniami dla okupu i przyjęto jako datę jej powstania początek 1998r., zaznaczono jednak, że wcześniej skazany związany był z grupą J. S. Wskazano następnie skład nowej struktury przestępczej i role jakie powierzono do wykonania określonym osobom w kolejno popełnianych czynach przestępczych. Wszystkie trzy zarzuty zawarte w nadzwyczajnym środku zaskarżenia dotyczą w istocie tego samego zagadnienia, a sprowadzającego się do tego, że nie podano powodów utrzymania w mocy wyroku Sądu Okręgowego, we wskazanym zakresie - w sytuacji, gdy doszło do uchylenia rozstrzygnięcia zawartego w pkt VII orzeczenia stanowiącego swoistą „bazę” dla prawno-karnego wartościowania zachowań T. K. przypisanych mu w zaskarżonym orzeczeniu w pkt: XI, XII, XIV oraz XVI. Sąd Apelacyjny stwierdził jedynie, że w tej części akceptuje zarzuty prokuratora podniesione w apelacji. Nie wypowiedziano się jednoznacznie w tym zakresie, czy uznano, że istniały faktycznie dwie grupy, tj. jedna w 1997r., w której skazany brał tylko udział i druga w latach 1998-2000, którą miał już T. K. założyć i kierować. O to zaś nie został w rozpoznawanej sprawie oskarżony (por. pkt XI aktu oskarżenia, gdzie zarzut dotyczył brania udziału skazanego w związku przestępczym o charakterze zbrojnym, mającym na celu popełnianie przestępstw, co miało mieć miejsce w G. w okresie od stycznia do 30 sierpnia 1997r.). W uzasadnieniu środka odwoławczego prokurator nawet wskazał, że toczy się jeszcze inne postępowanie karne w tym zakresie. Skoro tak, to obowiązkiem sądu ad quem było wnikliwie rozważyć czy w takiej postaci mogły się ostać skazania zawarte w pkt: XI, XII, XIV i XVI, tj. przy takich ustaleniach jak przyjął to sąd a quo (w tym co do czynu przypisanego w pkt VII) i jakie zawarł opisy tych czynów oraz co przedstawiono w pisemnych motywach wyroku. Podnosi się zasadnie w judykaturze, że wyroku nie odczytuje się wyłącznie przez treść tzw. części dyspozytywnej (sentencji), ale również poprzez treść jego uzasadnienia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008r., V KK 8/08, Lex nr 436443). Zostało takie procedowanie zaakceptowane przez sąd odwoławczy, który utrzymał w mocy te cztery punkty wyroku. Ewidentne braki pisemnych motywów zakwestionowanego w kasacji wyroku uniemożliwiają zdekodowanie toku rozumowania Sądu Apelacyjnego, pozostawiają powody zapadłego rozstrzygnięcia wręcz w sferze domysłów (domniemań), z oczywistą obrazą art. 453 § 3 k.p.k. Odnosi się to do tak podstawowej decyzji procesowej jak utrzymanie w mocy 9 czterech wskazanych punktów wyroku sądu pierwszej instancji, przy jednoczesnym uchyleniu orzeczenia do ponownego rozpoznania w punkcie dotyczącym przestępstwa kluczowego z punktu widzenia zastosowania przy jednostkowych czynach przestępczych przepisu art. 65 § 1 k.k., z surowymi konsekwencjami jakie wynikają z jego zastosowania - w tym na etapie postępowania wykonawczego (np.: w zakresie spełnienia ustawowych kryteriów do warunkowego przedterminowego zwolnienia - art. 78 § 2 k.k.). Ponadto w pisemnych motywach zaskarżonego zwykłym środkiem odwoławczym orzeczenia zawarto stwierdzenie, że T. K. z popełniania przestępstw (w tym przypisanego w pkt XIV) „uczynił sobie stałe źródło dochodu” (Rozdział IV. Co do winy i kwalifikacji prawnej. - s.:7-8), co uzasadniało przyjęcie konstrukcji z art. 65 § 1 k.k., czego jednak nie zawierały opisy czynów przyjęte w wyroku sądu meriti. Niezbędnym było wszechstronne przeprowadzenie rozważań w aspekcie zmiany treści art. 65 k.k., z uwzględnieniem ustalonych dat popełnienia jednostkowych czynów przestępczych oraz regulacji zawartej w przepisie art. 4 § 1 k.k. W podstawie prawnej skazania i wymiaru kary przyjęto przepis po zmianie stanu prawnego - pomimo, iż w zakresie innych czynów, jak wskazano, doszło w tej materii do uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Należy także podzielić stanowisko obrońcy, że nie zostały rozważone zarzuty apelacyjne, a związane z oddaleniem przez sąd a quo wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 9 września 2010r., gdyż jednozdaniowe odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 39) do treści tego zarzutu nie spełnia elementarnych wymagań stawianych w art. 433 § 2 k.p.k. Trafnie podnosi się w judykaturze, że nie jest wystarczające formalne odniesienie się do zarzutów wniosków sformułowanych w środku odwoławczym, konieczne bowiem jest merytoryczne zbadanie ich zasadności i danie temu wyrazu w treści uzasadnienia wydanego orzeczenia. Obraza przepisów art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. ma miejsce zarówno wtedy, gdy sąd pomija zupełnie w swych rozważaniach zarzuty zawarte w środku odwoławczym, jak i wtedy, gdy analizuje je w sposób odbiegający od wymogu rzetelnej ich oceny (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2010r., III KK 305/10, Biul. PK 2010, Nr 6, s. 9 oraz z dnia 24 marca 2010r., II KK 199/09, OSNwSK 2010/1/635). Wykazane, zasadnicze wady uzasadnienia zaskarżonego wyroku, stanowią naruszenie prawa w stopniu o jakim traktuje przepis art. 523 § 1 k.p.k., gdyż 10 zignorowane zostały wymogi ustawowe jakie dotyczą procedowania w sądzie odwoławczym, wynikające z treści powołanych już przepisów procedury karnej. Ocena wpływu wadliwości uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, polegającej na pominięciu i nie rozważeniu chociażby jednego z zarzutów apelacji, na treść orzeczenia nie budzi wątpliwości co do istotnego znaczenia, gdyż opisywana wadliwość motywów rozstrzygnięcia uniemożliwia poznanie oraz jakąkolwiek weryfikację argumentów, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Przepis art. 457 § 3 k.p.k. wprost stanowi, że w uzasadnieniu należy podać czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji uznał za zasadne, bądź nie. Prawidłowe wypełnienie tych zadań ma zasadnicze znaczenie nie tylko z punktu widzenia realizacji uprawnień strony wnoszącej środek odwoławczy, ale także w aspekcie kontroli kasacyjnej, która w wypadku wadliwego, w tym niekompletnego uzasadnienia sądu odwoławczego nie jest możliwa. Ponownie procedując w toku postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny powinien spełnić wskazane wymogi prawa procesowego, a nadto mieć na uwadze, że warunkiem przyjęcia ustalenia, iż czyn został popełniony w ramach zorganizowanej grupy przestępczej jest przypisanie sprawcy danego przestępstwa przynależności do niej (art. 258 k.k.). Obostrzenie wynikające z przepisu art. 65 § 1 k.k. ma bowiem zastosowanie dopiero wówczas, gdy sprawca bierze udział w zorganizowanej grupie przestępczej lub związku przestępczym, i popełnia w ramach tych struktur chociaż jedno przestępstwo, a więc dopuszcza się co najmniej dwóch przestępstw pozostających w zbiegu realnym, tj. czynu z art. 258 k.k. (w którejkolwiek z form sprawczych) i określonego przestępstwa jednostkowego. Fakt skazania danej osoby za działanie polegające na udziale w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw oraz za, kwalifikowane na podstawie art. 65 k.k., przestępstwa popełnione w zorganizowanej grupie przestępczej przesądza - zgodnie z treścią wskazanego przepisu - iż m. in. w zakresie środków związanych z poddaniem sprawcy próbie mają do niej zastosowanie przepisy przewidziane wobec sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k. (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2004r., V KK 171/04, Lex nr 137729). Z tych też względów orzeczono jak w wyroku. 11

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 258 § 1art. 263 § 2 KKart. 258 § 2art. 280 § 2 KKart. 65 § 1 KKart. 13 § 1 KKart. 282 KKart. 189 § 1 KKart. 11 § 2 KKart. 258 § 2 KKart. 245 KKart. 252 § 1 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy