I CZ 64/16

PostanowienieIzba Cywilna2016-10-28

Skład orzekający: Dariusz Dończyk, Barbara Myszka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, uzasadniające uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy sąd drugiej instancji uzna ustalenia sądu pierwszej instancji za niewystarczające, a ocenę prawną za niepełną i błędną?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy nie zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji rozpoznał zgłoszone żądanie i ocenił je na podstawie dokonanych ustaleń. Uznanie tych ustaleń za niewystarczające lub oceny prawnej za niepełną i błędną przez sąd drugiej instancji nie uzasadnia stwierdzenia nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Kontrola orzeczeń kasatoryjnych sądu drugiej instancji ma charakter formalny i obejmuje ocenę istnienia przesłanek do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Powodowie domagali się ochrony własności. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji. Pozwany złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I CZ 64/16 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa G. D. i J. D. przeciwko Z. R. i J. R. o ochronę własności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2016 r., zażalenia pozwanego J. R. na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I Ca (…), uchyla zaskarżony wyrok. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 lipca 2015 r., I C. (…) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Jako podstawę tego orzeczenia wskazał nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy. 2 W zażaleniu na powyższy wyrok pozwany zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kontrola orzeczeń kasatoryjnych sądu drugiej instancji dokonywana na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. ma charakter formalny. Obejmuje ocenę istnienia przesłanek do uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i nie dotyczy oceny merytorycznej sprawy poddanej pod osąd sądu. Uchylenie orzeczenia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest dopuszczalne, w przypadku nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy, albo w przypadku, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa, unicestwiająca roszczenie (zob. wyroki SN: z dnia 9 stycznia 2001 r., I PKN 642/00, OSNAPiUS 2002, nr 17, poz. 409, z dnia 5 lutego 2002 r., I PKN 845/00, OSNP 2004, nr 3, poz. 46, z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003, nr 3, poz. 36, z dnia 25 listopada 2003 r., II CK 293/02, LexPolonica nr 405129, z dnia 24 marca 2004 r., I CK 505/03, Monitor Spółdzielczy 2006, nr 6, s. 45 oraz z dnia 16 czerwca 2011 r., I UK 15/11, OSNP 2012, nr 15-16, poz. 199). Z tego punktu widzenia, Sąd drugiej instancji uznał błędnie, że istnieje podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji rozważył bowiem zgłoszone przez powoda żądanie i tak zgłoszone żądanie rozpoznał i ocenił na podstawie dokonanych w sprawie ustaleń. Uznanie tych ustaleń za niewystarczające a oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji za niepełną i błędną, nie uzasadniało stwierdzenia przez Sąd drugiej instancji, że istota sprawy nie została rozpoznana. Ze względu na zasadność zarzutu naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił 3 zaskarżony wyrok. Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego stanie się aktualne w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. jw r. g.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 39815 § 1art. 3941 § 3 KPC§ 4§ 11§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy