V CZ 36/15

Sygn. akt V CZ 36/15 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Jan Górowski SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w A. przeciwko Bankowi […] Spółce Akcyjnej w K. i Bankowi […] Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 czerwca 2015 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 10 marca 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE 2 Postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. Sad Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powódki od wyroku tego Sądu z dnia 18 września 2014 r. z powodu jej nieopłacenia w terminie. Sąd wyjaśnił, że powódka złożyła w skardze wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie dostarczyła jednak aktualnych danych obrazujących jej sytuację majątkową w chwili wnoszenia skargi kasacyjnej, to znaczy w styczniu 2015 r. Przedstawione dokumenty obejmowały zeznanie podatkowe za rok 2013 oraz bilans na koniec 2013 r. i były tożsame z dokumentami dołączonymi do apelacji. Sąd stwierdził, że dobór dokumentów oddających bieżące położenie ekonomiczne powódki należał do niej, jednak dowody, które dostarczyła nie były wystarczające, dlatego wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., a doręczenie pełnomocnikowi powódki odpisu tego postanowienia otworzyło bieg tygodniowego terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej (art. 112 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 ze zm.). Opłata jednak nie wpłynęła. W zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powódka domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Zakwestionowała prawidłowość postanowienia odmawiającego jej zwolnienia od kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Podniosła naruszenie przepisów postępowania, polegające na wadliwej ocenie dowodów wykazujących jej sytuację finansową i majątkową. Skarżąca wyjaśniła, że jej położenie ekonomiczne w toku całego postępowania nie uległo poprawie, ponieważ nie prowadziła w tym czasie działalności gospodarczej. Składając w styczniu 2015 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie dysponowała jeszcze dokumentami finansowymi za rok 2014, których termin sporządzenia upływał później, dlatego przedstawiła nadal aktualną dokumentację za rok poprzedni. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Całość argumentacji zawartej w zażaleniu podważa prawidłowość niezaskarżalnego odrębnie postanowienia o odmowie zwolnienia powódki od kosztów sądowych, którego wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia 3 o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej jest niewątpliwy, skoro przyczyną odrzucenia było nieopłacenie tej skargi. Tak sformułowane zażalenie - mimo niepowołania w nim wprost art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. - zawiera jednoznaczny wniosek o „rozpoznanie”, a więc poddanie kontroli prawidłowości postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r. Skarżąca kwestionuje przyczyny, dla których Sąd Apelacyjny oddalił jej wniosek, to znaczy pogląd o nieaktualności przedstawionych informacji. Nie można odmówić słuszności jej zarzutom, że dokumenty te, jakkolwiek odnosiły się do okresu sprzed ponad roku nie były „nieaktualne” w tym sensie, że powódka powinna już była dysponować analogicznymi dokumentami sporządzonymi za rok następny, skoro wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych składała w styczniu. Ponadto przeprowadzenie oceny okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania art. 103 u.k.s.c. nie może pozostawać w oderwaniu od danych i informacji wiadomych sądowi z przebiegu postępowania. Nie może też pomijać faktu, czy strona wcześniej już wykazała podstawy do udzielenia jej zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r., II CZ 12/11, Lex nr 847127). Ponieważ Sąd Apelacyjny uzasadnił oddalenie wniosku o zwolnienie powódki od kosztów jedynie argumentem o nieaktualności przedstawionych dokumentów, bez rozważenia ich treści i bez odniesienia się do informacji zebranych w toku postępowania, postanowienie to nie mogło być uznane za prawidłowe, co w konsekwencji uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Podstawą odrzucenia tej skargi może być jedynie nieuiszczenie opłaty, brak podstaw do zwolnienia od której został stwierdzony w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 3941 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.