II CZ 93/08

PostanowienieIzba Cywilna2009-02-13

Skład orzekający: Jan Górowski, Józef Frąckowiak, Bogumiła Ustjanicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania, oparta na zarzucie nienależytej reprezentacji strony przez pełnomocnika z urzędu, może zostać uwzględniona po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku, jeśli strona wiedziała o wyroku wcześniej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nienależyte wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika z urzędu nie stanowi samoistnej podstawy wznowienia postępowania w oparciu o art. 401 pkt 2 k.p.c. Nawet jeśli przyjąć, że taka podstawa istnieje, skarga o wznowienie postępowania powinna zostać wniesiona w terminie trzymiesięcznym od dnia dowiedzenia się o wyroku, a nie po upływie pięciu lat od jego uprawomocnienia.
Stan faktyczny
Powód wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, zarzucając nienależytą reprezentację przez pełnomocnika z urzędu. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę jako spóźnioną, wskazując na upływ pięcioletniego terminu od uprawomocnienia się wyroku oraz trzymiesięcznego terminu od dowiedzenia się o wyroku. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające skargę o wznowienie postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CZ 93/08 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSA Bogumiła Ustjanicz w sprawie ze skargi E.D. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 10 lipca 2002r., sygn. akt [...] wydanym w sprawie z powództwa A.D. przeciwko E.D. o rozwiązanie umowy przenoszącej własność gospodarstwa rolnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 lutego 2009 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie i przyznaje adw. J.P. od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego kwotę 600 zł (sześćset) powiększoną o 22% podatku od towarów i usług za udzielenie pozwanemu pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę pozwanego E.D. z dnia 9 maja 2008 r. o wznowienie postępowania w sprawie o rozwiązanie umowy przenoszącej własność gospodarstwa rolnego zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 10 lipca 2002 r., [...], który uprawomocnił się po bezskutecznym upływie jednomiesięcznego terminu do wniesienia kasacji, od jego doręczenia pełnomocnikowi w dniu 27 września 2002 r. W uzasadnieniu podniósł, że nie można żądać wznowienia postępowania po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania, lub nie była należycie reprezentowana (art. 408 k.p.c.). Gdyby założyć, że skarga jest oparta na przyczynie nieważności z tego względu - jak twierdził skarżący - iż był nienależycie reprezentowany przez adwokata, to i tak skargę powinien był wnieść w terminie trzymiesięcznym od dowiedzenia się o wyroku, a pozwany o nim wiedział od terminu jego prawomocności (art. 407 § 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny skargę jako spóźnioną odrzucił na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie skargi do dalszego postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wznowienie postępowania ze względu na brak należytej reprezentacji strony, występuje wtedy, gdy zaistniały uchybienia procesowe uniemożliwiające jej rzeczywistą obronę. Gdyby nawet założyć, że ustanowiony dla pozwanego pełnomocnik z urzędu nienależycie wykonywał swe obowiązki, to nie stanowi to podstawy wznowienia zawartej w art. 401 pkt 2 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr 6, poz. 97, z dnia 24 kwietnia 2003 r., l CZ 27/03 i z dnia 16 czerwca 2004 r., l CZ 38/04 nie publ.). 3 W sprawie doszło do wyznaczenia drugiego pełnomocnika z urzędu dla skarżącego, ze względu na brak płaszczyzny porozumienia pierwszego z pozwanym. Drugi adwokat brał czynny udział w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, był autorem apelacji i jego substytut wywiódł ten środek odwoławczy przed Sądem drugiej instancji. Skarga została wniesiona - jak trafnie podniósł Sąd drugiej instancji - po upływie pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku. Pozwany niewątpliwie przekroczył także trzymiesięczny termin do wniesienia skargi zawarty w art. 407 k.p.c. W odniesieniu do podstawy pozbawienia możności działania lub braku należytej reprezentacji biegnie on od dnia, w którym strona dowiedziała się o wyroku. Pozwany o nim wiedział już w dniu 15 września 2002 r., o czym przesądza jego pismo procesowe z tej daty. Z tych względów zażalenie uległo oddaleniu (art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 408 KPCart. 407 § 1 KPCart. 410 § 1 KPCart. 401 pkt 2 KPCart. 407 KPCart. 39814 KPCart. 39821 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy