IV KK 734/19

Sygn. akt IV KK 734/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący) SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca) SSN Marek Pietruszyński Protokolant Małgorzata Gierczak w sprawie skazanego T. M. skazanego z art. 209 § 1a k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 października 2020 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść, od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE T. M. został oskarżony o to, że w okresie od 25 maja 2015 r. do 23 listopada 2015 r. od 22 grudnia 2015 r. do 26 maja 2016 r. oraz od 21 listopada 2016 r. do 17 2 lipca 2018 r. w T., woj. (…) uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego ustalonego co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 07 lipca 2009 r. w sprawie III RC (…) poprzez niełożenie na utrzymanie małoletniej J. R., przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, czym naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o przestępstwo z art. 209 § la k.k. Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt II K (…), uznał oskarżonego T. M. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, stanowiącego przestępstwo z art. 209 § la k.k. - i za to na mocy art. 209 § la k.k. wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego, Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 22 lutego 2019 r., sygn. akt II Ka (…), zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § l k.k. wykonanie kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy orzeczonej w stosunku do T. M. w pkt I zaskarżonego wyroku - warunkowo zawiesił na okres próby 3 lata. Na podstawie art.72 § l pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do pisemnego informowania sądu o przebiegu okresu próby, w tym: o wykonywaniu obowiązku alimentacyjnego przez łożenie na utrzymanie małoletniej córki J. R. Na podstawie art.72 § l pkt 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego przez łożenie na utrzymanie małoletniej córki J. R. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Kasację od tego orzeczenia wywiódł - na niekorzyść - Prokurator Generalny, który zaskarżył wyrok w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k. poprzez jego zastosowanie i wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, pomimo braku spełnienia określonej w tym przepisie przesłanki, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa podlegającego osądowi nie był skazany na karę pozbawienia wolności. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co skutkowało jej uwzględnieniem na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Trafnie wskazał skarżący na rażące naruszenie przepisów prawa karnego materialnego przez Sąd Okręgowy w T. Zgodnie z art. 69 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania, jak i w dacie popełnienia czynu) Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Zauważyć należy, że po zmianach wprowadzonych przez ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 396), od dnia 1 lipca 2015 r. warunkiem dopuszczalności zastosowania przez Sąd przepisu art. 69 § 1 k.k. i warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności jest, aby sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności. Tymczasem z informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego znajdującej się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że T. M. w dacie popełnienia przypisanego mu w niniejszej sprawie czynu z art. 209 § 1a k.k. był już szcześciokrotnie skazany wyrokami Sądu Rejonowego w T., w tym na karę pozbawienia wolności, tj. wyrokami: z dnia 26 lutego 2011 r., sygn. akt. II K […]/00, z dnia 24 stycznia 2003 r., sygn. akt II K […]/02, z dnia 30 lipca 2003 r., sygn. akt II K […]/03, z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt II K […]/06, z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt VII K […]/08 oraz z dnia 7 czerwca 2014 r., sygn. akt II K […]/14 (k. 92 - 93). Sąd Rejonowy, dysponując aktualną kartą karną na dzień wydawania wyroku, zasadnie wskazał, że z uwagi na uprzednią karalność oskarżonego i jasną w tym względzie treść art. 69 § 1 k.k., nie jest możliwe orzeczenie kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (s. 11 uzasadnienia SR). Sąd Okręgowy w T., dokonując zmiany zaskarżonego wyroku, zmodyfikował orzeczenie w zakresie kary i orzekł warunkowe zawieszenie jej wykonania. Z uwagi na fakt, że w sprawie nie zostało sporządzone uzasadnienie orzeczenia wyroku Sądu odwoławczego, nie jest 4 możliwym odczytanie, co było powodem zmiany dokonanej przez Sąd Okręgowy w postępowaniu odwoławczym. W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ustanowiony w art. 69 § 1 k.k. warunek zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności – mianowicie brak skazania na "karę pozbawienia wolności" odczytywać należy jako obejmujący zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia wolności jak i na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (por. m.in.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt V KK 42/17; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2019 r., V KK 103/18). Na gruncie przedmiotowej sprawy, w świetle art. 69 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r., nie było możliwości warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec skazanego kary 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wobec powyższego w sprawie zaistniała rażąca obraza prawa materialnego, która niewątpliwie miała istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku. Słusznie w tym względzie dostrzega skarżący, że wprawdzie częściowo okres zarzucanego czynu obejmował daty sprzed nowelizacji przepisu art. 69 § 1 k.k. (co być może miało wpływ na zmianę orzeczenia przez Sąd Okręgowy), niemniej biorąc pod uwagę fakt, że zachowania te wchodziły w skład przestępstwa trwałego, wieloczynnościowego, czas popełnienia tego przestępstwa określa się od dokonania ostatniego z czynów składających się na realizację znamion typu, tj. 17 lipca 2018 r. Implikacją stwierdzenia powyższych uchybień zaskarżonego orzeczenia, spełniających kryteria określone w art. 523 § 1 k.p.k., było jego uchylenie w następstwie rozpoznania kasacji i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Okręgowy w T. uwzględni powyższe uwagi i wnioski. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.