IV KO 123/21

Sygn. akt IV KO 123/21 POSTANOWIENIE Dnia 7 października 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w sprawie A. L. i innych oskarżonego o przestępstwo z art. 258 § 3 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 października 2021 r. wniosku Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 sierpnia 2021 r., sygn. akt II K (…) o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. postanowił: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K., któremu na mocy postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II AKo (…), wydanego na podstawie art. 36 k.p.k., przekazano sprawę przeciwko A. L. i 51 innym oskarżonym, którym zarzucono m.in. czyny z art. 258 § 3 k.k. i art.107 § 3 k.k.s., zwrócił się do Sądu Najwyższego „o ponowne przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W.” z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku zwrócono uwagę przede wszystkim na fakt, że wskazane wyżej postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 36 k.p.k. Sąd Okręgowy w K. nie zgodził się bowiem z konstatacją organu przekazującego, że większość osób, które należy wezwać na rozprawę zamieszkuje blisko Sądu Okręgowego w K., a z dala od sądu 2 właściwego. Ponadto sąd wnioskujący podniósł, że w Sądzie Okręgowym w K. nie ma możliwości realnego przeprowadzenia tejże rozprawy z uwagi na zbyt małą liczbę sędziów efektywnie orzekających w II Wydziale Karnym tego sądu, brak dostępu do odpowiednio dużej sali rozpraw, a nadto obciążenie sędziego referenta, który w swoim referacie „ma obecnie na biegu 4 bardzo obszerne sprawy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek Sądu Okręgowego w K. nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że korzystanie z właściwości delegacyjnej w trybie art. 37 k.p.k., jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady rozpoznania sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), może nastąpić jedynie wyjątkowo, w sytuacji, gdy sąd inicjujący to postępowanie jednoznacznie wykaże, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga takiego postąpienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., III KO 102/12, LEX nr 1231575). Przez dobro wymiaru sprawiedliwości, które uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, w trybie określonym w art. 37 k.p.k., należy zaś przede wszystkim rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy. Do okoliczności przemawiających za przekazaniem sprawy należą więc zasadniczo tylko sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania danej sprawy w sposób w pełni obiektywny przez sąd właściwy (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 39/2018, LEX nr 2509721; z dnia 14 marca 2018 r., IV KO 14/2018, LEX nr 2499824). Prawdą jest, że za okoliczność uzasadniającą przekazanie sprawy w trybie art. 37 k.p.k. w orzecznictwie uznaje się także potrzebę doprowadzenia do rozpoczęcia i zakończenia procesu w rozsądnym terminie. Przesłankę tę zasadniczo wiąże się jednak wyłącznie z sytuacjami związanymi ze stanem zdrowia oskarżonego. W judykaturze ugruntowane jest bowiem stanowisko, że przekazania sprawy w trybie art. 37 k.p.k. nie uzasadniają względy natury technicznej, utrudniające rozpoczęcie rozprawy lub inne niemające znaczenia dla prawidłowego 3 wyrokowania. Instytucja ta nie może być bowiem traktowana jako sposób na rozwiązywanie bieżących problemów organizacyjnych w funkcjonowaniu sądów (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 4 marca 2002 r., II KO 3/02, Lex nr 53059; z dnia 10 maja 2000 r., II KO 90/00, OSNKW 2000, z. 5 - 6, poz. 48). Z analogicznych względów, także stan znacznego obciążenia pracą, mogący skutkować potencjalną przewlekłością postępowania i z tej perspektywy bez wątpienia stwarzać sytuację niepożądaną z punktu widzenia szeroko rozumianego dobra wymiaru sprawiedliwości, nie stanowi przesłanki zastosowania instytucji z art. 37 k.p.k. (oczywiście rzeczą każdego sądu jest dołożenie wszelkich starań, by rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie). Z tego też powodu, mimo że Sąd Najwyższy dostrzega określone trudności organizacyjne i techniczne, jakie może napotkać Sąd Okręgowy w K. przy rozpoznawaniu tej sprawy (część z nich może być z pewnością rozwiązana poprzez skorzystanie z udogodnień jakie stwarza art. 43 § 1 u.s.p.), to jednak nie znajduje podstaw, by odstąpić od wskazanej wyżej utrwalonej linii orzeczniczej, co nieuchronnie wiązałoby się z poszerzeniem zakresu normowania art. 37 k.p.k., który to przepis jako wyjątkowy nie może być wykładany rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Podstawy przekazania sprawy w oparciu o treść art. 37 k.p.k. nie stanowią również okoliczności związane z zagrożeniem przedawnienia karalności przestępstw (przestępstw skarbowych), skoro dla tych przypadków prawodawca przewidział rozwiązania szczególne w art. 11a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997, Nr 89, poz. 556) oraz w art. 116a k.k.s. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2003 r., II KO 22/03, Lex nr 78372). Kanwą uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie mogły być również eksponowane przez Sąd Okręgowy w K. kwestie związane z ewentualną wadliwością postanowienia wydanego przez Sąd Apelacyjny w (…) na podstawie art 36 k.p.k. W powyższym kontekście organowi wnioskującemu należy jedynie przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, Sąd Najwyższy w ramach postępowania, o którym mowa w art. 37 k.p.k., nie jest uprawniony do weryfikowania prawidłowości postanowienia wydanego w oparciu o art. 36 k.p.k. i w konsekwencji naprawienia ewentualnych błędów tego orzeczenia w drodze 4 przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Powyższe byłoby wszak równoznaczne z przeprowadzaniem nieprzewidzianej przez prawodawcę kontroli decyzji procesowych wydanych na podstawie art. 36 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2020 r., IV KO 110/20, LEX nr 3153414, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 r., II KO 86/13, nr 1427399). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.