V CSK 574/17

Sygn. akt V CSK 574/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku J.S. przy uczestnictwie W.T., K.T., G.M., A.S. i P.S. o zniesienie współwłasności, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 kwietnia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika W.T. od postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II Ca […]/16, 1) odrzuca skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek adwokata T.S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestnikowi W.T. w postępowaniu kasacyjnym; 3) oddala wniosek J.S. o zapłatę kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE W sprawie o zniesienie współwłasności opisanej nieruchomości Sąd Rejonowy w Ż. postanowieniem wstępnym z dnia 22 maja 2006 r. uznał za usprawiedliwione w zasadzie żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali w budynku mieszkalnym stanowiącym część składową opisanej nieruchomości, zgodnie z opinią biegłego sądowego z zakresu budownictwa z listopada 2002 r., którą uczynił integralną częścią postanowienia. Jednocześnie zobowiązał wnioskodawcę do wykonania w wyznaczonym terminie w tym budynku mieszkalnym, tymczasowo na własny koszt, wyszczególnionych prac adaptacyjnych. Nakazał także uczestnikowi W.T. udostępnienie wnioskodawcy nieruchomości, a w szczególności pomieszczeń w tym budynku w celu wykonania opisanych prac. Pismem z dnia 27 maja 2016 r. wnioskodawca domagał się wydania postanowienia wstępnego w trybie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 1892, dalej: „u.w.l.”), którym zostanie upoważniony do wykonania wymienionych prac adaptacyjnych, ponieważ uczestnik W.T. czyni przeszkody w wykonaniu tych prac, co wynika z akt postępowań egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r., określonym jako wstępne, Sąd Rejonowy w Ż. uwzględnił częściowo wniosek, upoważniając wnioskodawcę do podjęcia opisanych czynności, wydał określone nakazy i zakazy uczestnikowi w celu umożliwienia wykonania tych czynności. Po rozpoznaniu sprawy na skutek apelacji uczestnika W.T. Sąd Okręgowy w B. zaskarżonym postanowieniem zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w punkcie II w ten sposób, że nakazał uczestnikowi udostępnienie wnioskodawcy oraz osobom przez niego upoważnionym pomieszczeń w budynku szczegółowo opisanych w punkcie I tego postanowienia, niezbędnych do wykonania określonych prac wymienionych w punkcie I przez: otwarcie drzwi wejściowych do budynku oraz drzwi do pomieszczeń, do których dostęp jest niezbędny celem wykonania tych prac, umożliwienie dostępu do zaworu głównego wody, pomieszczeń przez 3 które przebiega instalacja wodna oraz umożliwienie korzystania z energii elektrycznej w budynku celem podłączenia urządzeń koniecznych do wykonania prac adaptacyjnych, a w pozostałym zakresie wniosek i apelację oddalił. Uczestnik W.T. we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżył to postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Podał, że niezastosowanie art. 199 § 1 pkt 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. było następstwem ponownego rozpoznania żądań, które były objęte punktami II i III prawomocnego postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 22 maja 2006 r. Zakwestionował dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę przeprowadzonych dowodów, zarzucając naruszenie przepisu art. 233 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Domagał się uchylenia postanowień Sądów obu instancji i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego temu Sądowi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowieniem wstępnym Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 22 maja 2006 r. zostało prawomocnie orzeczone, że zniesienie współwłasności opisanej nieruchomości nastąpi przez ustanowienie odrębnej własności lokali. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 1892, dalej: „u.w.l.”) Sąd ten zamieścił w tym postanowieniu upoważnienie dla wnioskodawcy do wykonania wymaganych robót adaptacyjnych oraz nakazał uczestnikowi W.T. udostępnienie pomieszczeń. Następne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 17 czerwca 2016 r. zostało określone jako wstępne, ale w istocie nim nie jest, ponieważ nie rozstrzyga o żadnym z praw wskazanych w art. 618 § 1 zdanie drugie k.p.c., ani o zasadzie żądania, wskazanej w art. 318 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., czy w art. 11 ust. 2 u.w.l. Jego treść sprowadza się do upoważnienia wnioskodawcy do wejścia do wskazanych pomieszczeń oraz do nałożenia na uczestnika W.T. opisanych nakazów i zakazów. Stanowi zatem postanowienie oddzielne, przewidziane w art. 11 ust. 2 zdanie drugie u.w.l., skoro zasada zniesienia współwłasności została prawomocnie 4 orzeczona, a zaszła potrzeba umożliwienia wnioskodawcy wykonania koniecznych robót adaptacyjnych. W sprawach z zakresu prawa rzeczowego, rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym, skarga kasacyjna przysługuje, stosownie do art. 5191 § 1 k.p.c., od postanowień sądu drugiej instancji co do istoty sprawy oraz od postanowień w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Do tej kategorii postanowień są zaliczane także postanowienia wstępne, wydane na podstawie na podstawie art. 618 § 1 k.p.c. oraz art. 11 ust. 2 u.w.l., jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest wyższa od 150 000 zł, ponieważ przesądzają one pewne zasady w tym postępowaniu. Natomiast postanowienie oddzielne, przewidziane w art. 11 ust. 2 zdanie drugie u.w.l., mające na celu usunięcie przeszkód w wykonaniu robót adaptacyjnych w budynku, nie zawiera merytorycznego i stanowczego rozstrzygnięcia o przedmiocie postępowania, nie stanowi postanowienia wstępnego, a zatem nie przysługuje od niego skarga kasacyjna. Z tych względów niedopuszczalna skarga kasacyjna została odrzucona na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. Nie zasługiwał na uwzględnienie wniosek pełnomocnika z urzędu uczestnika W.T. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym. Wniesienie niedopuszczalnej skargi kasacyjnej nie może być ocenione jako udzielenie rzeczywistej pomocy prawnej, z którą należy połączyć prawo do wynagrodzenia, przewidziane w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 2368). Oddaleniu podlegało także żądanie wnioskodawcy zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, skoro w odpowiedzi na skargę nie doszło do podniesienia kwestii dopuszczalności tego środka zaskarżenia. Nie było zatem podstaw do zastosowania art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj 5 a.ł.