I UZ 12/06

Postanowienie z dnia 17 lipca 2006 r. I UZ 12/06 Na postanowienie sądu drugiej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi tego sądu (art. 781 § 1 k.p.c.) nie przysługuje zażale-nie do Sądu Najwyższego. Sędzia SN Katarzyna Gonera. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2006 r. sprawy z powództwa Tadeusza W. przeciwko „H.” SA w W. z udziałem inter-wenienta ubocznego „N.” Spółki z o.o. w W. o zadośćuczynienie i rentę, na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 6 lutego 2006 r. [...] o d r z u c i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Łodzi postanowieniem z 6 lutego 2006 r. na wniosek powo-da nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu wyrokowi tego Sądu z 18 paździer-nika 2005 r. [...]. Wyrokiem tym zasądzono od strony pozwanej „H.” SA w W. na rzecz powoda Tadeusza W. kwotę 25.000 zł z ustawowymi odsetkami tytułem za-dośćuczynienia oraz kwotę 980 zł z ustawowymi odsetkami tytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej. Zażalenie na powyższe postanowienie, w przedmiocie nadania wyrokowi klauzuli wykonalności, wniosła strona pozwana. Jako podstawę zażalenia wskazała art. 795 k.p.c. i art. 3941 § 2 k.p.c. Zarzucając naruszenie art. 388 § 1 i 2 k.p.c. (po-nieważ Sąd Apelacyjny nadał klauzulę wykonalności swojemu prawomocnemu wyro-kowi p r z e d rozpoznaniem wniosku strony pozwanej o wstrzymanie jego wykonal-ności), skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i oddalenie wniosku powoda (wierzyciela) o nadanie klauzuli wykonalności lub o uchylenie zaskarżonego 2 postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyj-nemu w Łodzi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W związku z przedmiotem zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego (nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi sądu drugiej instancji) oceny wymagała przede wszystkim dopuszczalność zażalenia. W nauce prawa oraz w orzecznictwie (por. np. postanowienie SN z 10 maja 2000 r., III CZ 48/00, niepublikowane) uważa się, że postępowanie klauzulowe (art. 781-795 k.p.c.), ma charakter autonomiczny w stosunku do postępowania rozpo-znawczego, a także w stosunku do tzw. właściwego postępowania egzekucyjnego (art. 796-1088 k.p.c.), mającego na celu przymusowe wyegzekwowanie świadczenia na rzecz wierzyciela. Postępowanie klauzulowe jest określane jako postępowanie pomocnicze dla właściwego postępowania egzekucyjnego. Dlatego w pierwszej ko-lejności rozważenia wymaga, czy podstawę do przyjęcia dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności prawomoc-nemu wyrokowi tego sądu może stanowić art. 795 § 1 k.p.c., zgodnie z którym na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. Przepis ten należy odczytywać łącznie z art. 7674 § 1 k.p.c., według którego zażale-nie na postanowienie sądu przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie. Przepis art. 7674 § 1 k.p.c. umieszczony został w Tytule I (Przepisy ogólne) Księgi Trzeciej (Postępowanie egzekucyjne) Kodeksu postępowania cywilnego i odnosi się do wszystkich spraw objętych tą Księgą, w tym do postanowień co do nadania klauzuli wykonalności (art. 795 § 1 k.p.c.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że art. 7674 § 1 k.p.c. dotyczy postanowień wydanych przez sąd pierwszej instancji - w wypadkach wskazanych w ustawie przysługuje na nie zażalenie do sądu drugiej instancji. Kwe-stię zaskarżalności postanowień sądu drugiej instancji reguluje art. 7674 § 2 k.p.c., zgodnie z którym na postanowienie sądu drugiej instancji wydane po rozpoznaniu zażalenia skarga kasacyjna nie przysługuje. Biorąc powyższe pod uwagę można wy-razić pogląd, że przepis art. 795 § 1 k.p.c. (w związku z art. 7674 § 1 k.p.c.) dotyczy wyłącznie postanowień sądu pierwszej instancji co do nadania klauzuli wykonalności, które podlegają zaskarżeniu zażaleniem do sądu drugiej instancji. Nie dotyczy nato-miast postanowień sądu drugiej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności prawo- 3 mocnemu wyrokowi tego sądu. Nadając klauzulę wykonalności swojemu prawomoc-nemu wyrokowi Sąd Apelacyjny w Łodzi działał niewątpliwie jako sąd drugiej instan-cji, a nie jako sąd pierwszej instancji, chociaż postanowienie o nadaniu klauzuli wy-konalności zostało wydane „po raz pierwszy” przez ten Sąd, nie zaś w wyniku rozpo-znania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji co do nadania klauzuli wykonalności. Pomimo istotnych zmian stanu prawnego (zmian modelu środków od-woławczych i wprowadzenia nowego nadzwyczajnego środka prawnego w postaci skargi kasacyjne) zachował aktualność pogląd Sądu Najwyższego przedstawiony w postanowieniu z 15 czerwca 1966 r., I CZ 55/66 (LEX nr 6005), zgodnie z którym na postanowienie co do nadania klauzuli wykonalności służy zażalenie tylko wtedy, gdy nadaje ją lub odmawia jej nadania sąd pierwszej instancji (art. 781 § 1 i 795 k.p.c.). Jeśli klauzulę wykonalności nadaje sąd wojewódzki jako rewizyjny (obecnie: sąd okręgowy jako sąd apelacyjny - art. 781 § 1 k.p.c.), od jego orzeczenia, jako sądu drugiej instancji, dalszego środka odwoławczego nie ma. Nadawanie klauzuli wykonalności przez sąd drugiej instancji powinno mieć miejsce zupełnie wyjątkowo. Tak traktuje to zagadnienie art. 781 § 1 k.p.c., według którego tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonal-ności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy; sąd drugiej instancji nadaje klauzulę tylko wtedy, gdy akta sprawy znajdują się w tym sądzie; nie dotyczy to jed-nak Sądu Najwyższego, który co do zasady nie nadaje klauzuli wykonalności. Skoro dopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi tego sądu nie daje się wy-prowadzić z art. 795 § 1 k.p.c., rozważenia wymaga w dalszej kolejności dopuszczal-ność takiego zażalenia na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. Zgodnie z art. 3941 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje jedynie: po pierwsze - na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (§ 1), po drugie - w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, także na postano-wienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem posta-nowień, o których mowa w art. 3981 k.p.c. (bo od tych przysługuje skarga kasacyjna), a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (§ 2). Ze względu na przedmiot zaskarżonego postanowienia rozważenia wymagało, czy ma ono przymiot postanowienia kończącego postępowanie w sprawie w rozu- 4 mieniu art. 3941 § 2 k.p.c. Kwestia ta powinna być rozstrzygnięta z uwzględnieniem dotychczasowego stanowiska orzecznictwa sądowego i poglądów doktryny. Przyj-mują one zgodnie i jednolicie, że kończącym postępowanie jest tylko takie orzecze-nie, którego uprawomocnienie się trwale zamyka drogę do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub wyższej instancji, jeżeli w chwili jego wydania sąd jest zwolniony z obowiązku dalszego rozpoznawania sprawy, albo postanowienie stwier-dzające wystąpienie okoliczności powodującej niedopuszczalność kontynuowania postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez sąd danej lub wyższej instancji, jeżeli w chwili jego wydania sąd jest zwolniony z obowiązku dalszego rozpoznawania sprawy. Inaczej mówiąc, za kończące postępowanie w sprawie nie może być uznane postanowienie dotyczące kwestii ubocznej, wpadko-wej, niezwiązanej bezpośrednio z istotą sprawy (por. uzasadnienie postanowienia SN z 12 marca 2003 r., I PZ 162/02, OSNP 2004 nr 14, poz. 245). Postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie w powyższym rozumieniu nie jest postanowie-nie sądu drugiej instancji co do nadania klauzuli wykonalności wyrokowi tego sądu, wydane na podstawie art. 781 § 1 k.p.c. Podobny pogląd został już przedstawiony w orzecznictwie. W postanowieniu z 10 maja 2000 r., III CZ 48/00, LEX nr 51816, Sąd Najwyższy stwierdził, że postano-wienia sądu co do nadania klauzuli wykonalności nie sposób uznać za postanowienie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 392 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1996 r., I CKN 7/96, OSNC 1997 nr 3, poz. 31). Wyklucza to przyjęcie dopuszczalności zaża-lenia do Sądu Najwyższego na postanowienie sądu drugiej instancji co do nadania klauzuli wykonalności wyrokowi tego sądu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że na postanowienie sądu dru-giej instancji o nadaniu klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi tego sądu (art. 781 § 1 k.p.c.) nie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Wynika z tego, że zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji w tym przedmiocie jest niedo-puszczalne. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy odrzucił niedopuszczalne zażale-nie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 370 i 373 k.p.c. ========================================