I KK 32/21

Sygn. akt I KK 32/21 POSTANOWIENIE Dnia 13 maja 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki w sprawie P. N. skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 13 maja 2021 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 września 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt II K (…), 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadna; 2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 września 2020 r., sygn. akt II AKa (…), którym zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 23 września 2019 r., sygn. akt II K (…), wniósł obrońca P. N. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił: 1) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, tj. art. 11 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wielokrotne przypisanie tego samego czynu oskarżonemu, skutkujące wielokrotnym skazaniem P. N. za ten sam czyn; 2 2) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia wyroku Sądu I instancji, tj. wyroku z dnia 23 września 2019 r. Sądu Okręgowego w O. sygn. akt II K (…) pomimo, że w rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w (…) sprawie zachodziła tożsamość czynu zarzuconego P. N. z czynem uprzednio osądzonym prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II K (…), Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt II K (…) oraz Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II K (…) co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.; 3) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 4 w zw. z art. 7 przejawiające się w nielogicznym, niezgodnym z zasadami doświadczenia życiowego oraz oderwanym od materiału dowodowego przyjęciu, że oskarżony działał w ramach tzw. zamiaru odnawialnego, w sytuacji gdy z materiału dowodowego wynika, że oskarżony działał w ramach z góry powziętego zamiaru co skutkować powinno zastosowaniem art. 12 § 1 k.k., czego Sąd Apelacyjny w (…) wadliwie nie uczynił; 4) rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 4 w zw. z art. 7 w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. przejawiające się w nielogicznym, niezgodnym z zasadami doświadczenia życiowego oraz oderwanym od materiału dowodowego przyjęciu, że pokrzywdzeni dokonali niekorzystnego rozporządzenia mieniem jedynie ze względu na działania oskarżonego oraz w wysokości odpowiadającej kwotom zainwestowanych przez nich środków w akcje S. S.A., w sytuacji gdy rzeczona wartość powinna być ustalona w oparciu o różnicę między wartością, którą akcje osiągnęłyby niezależnie od działań podejmowanych przez oskarżonego, a wartością którą faktycznie osiągnęły. W konkluzji skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu I instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie w przypadku uznania, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania o: 3 2. uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na tę kasację, prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja uznana została za oczywiście bezzasadną, co pozwalało oddalić ją z tego powodu na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k. Zarzuty sformułowane w pkt 1 i 2 kasacji, z uwagi na ich przedmiot, uzasadniają łączne odniesienie się do nich. Kwestie objęte tymi zarzutami były już rozważane przez Sąd Apelacyjny w toku kontroli instancyjnej. Sąd ten słusznie stwierdził, że w sprawie nie doszło do przypisania oskarżonemu tego samego czynu, za który został już prawomocnie skazany wyrokami: Sądu Rejonowego w G. z dnia 9.12.2014 r., sygn. akt II K (…); Sądu Rejonowego w W. z dnia 8.05.2015 r., sygn. akt II K (…) i z dnia 12.06.2015 r., sygn. akt II K (…); w szczególności nie przemawia za tym zbieżność zewnętrznego zachowania dotyczącego manipulowania kursami akcji S. S.A. powodującego okresowe zawyżanie ich notowań na rynku NewConnect warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych i mogącego wprowadzić w błąd pozostałych uczestników rynku co do rzeczywistego popytu, podaży i ceny tych akcji oraz analogicznej manipulacji akcjami spółki B. S.A. (wyczerpujących znamiona przestępstwa z art. 183 ust. 1 w zw. z art. 39 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i art. 183 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w zw. z art. 12 k.k.). Jak wywiódł Sąd, nie można mówić o tym samym czynie m.in. z uwagi na to, że powyższe wyroki dotyczą jedynie manipulacji instrumentami finansowymi poprzez dokonywanie stosownych transakcji giełdowych, w sytuacji gdy zachowania rozważane w niniejszej sprawie obejmowały także inne czynności podejmowane przez oskarżonego w postaci publikowania informacji o spółce i raportów giełdowych zawierających nierzetelne dane, nieodzwierciedlających rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej spółki oraz jej realnych perspektyw rozwoju, a także osobiste rozmowy oskarżonego z pokrzywdzonymi, w których przekonywał o atrakcyjności spółki S. i zasadności inwestowania w nią w celu doprowadzenia tych inwestorów do niekorzystnego rozporządzenia mieniem na jego korzyść. Zasadnie konstatuje więc Sąd Apelacyjny, 4 że przy istnieniu tak znacznych różnic pomiędzy poddawanymi ocenie karnoprawnej zachowaniami oskarżonego, brak jest podstaw do przyjęcia tożsamości czynów już osądzonych w w/w wyrokach z czynami będącymi przedmiotem niniejszego postępowania. Pomimo tych rozważań obrońca raz jeszcze podnosi zarzuty w omawianym zakresie, przywołując na ich poparcie tożsamą co poprzednio argumentację. W tej sytuacji zarzuty te nie mogły okazać się skuteczne. Gdy chodzi z kolei o zarzut trzeci, to i on nie jest zasadny. Przekonująco w tej kwestii wypowiedział się już Sąd Apelacyjny, wskazując, że nie sposób przyjmować, że P. N. co do wszystkich czynów działał w wykonaniu z góry powziętego zamiaru. Nie można bowiem uznać, aby zamiar ten z góry dotyczył wszystkich zachowań i istniał już przed podjęciem pierwszego z nich, choćby w ogólnym zarysie. W realiach sprawy oskarżony nie działał od początku w wykonaniu tego samego zamiaru - mimo, że tworzył ogólną fałszywą wizję spółki S. poprzez publikowanie nierzetelnych raportów i informacji, poprzez indywidualne rozmowy z inwestorami i manipulacje akcjami; planem objęty był główny zamysł zdobycia jak największej ilości pieniędzy ze sprzedaży akcji spółki - wzbogacenia się, jednak realizował go przy każdej nadążającej się okazji - częściowo tylko w wyniku publikacji danych giełdowych (raportów, dostępności kursów akcji, którymi manipulował), częściowo także w drodze indywidualnych rozmów bądź za pośrednictwem innych osób, np. A. K., maklera giełdowego. Stąd, zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu odwoławczego, że takiego ogólnego planu nie można utożsamiać z zamiarem popełnienia czynu ciągłego w rozumieniu art. 12 § 1 k.k. Zwrócić jeszcze należy uwagę, że kwestie dotyczące zamiaru, z jakim działał sprawca stanowią ustalenia faktyczne, których w kasacji nie wolno kwestionować. Obrońca w omawianym zarzucie pod pozorem obrazy art. 4 i 7 k.p.k. podważa więc w istocie ustalenia faktyczne, co jest niedopuszczalne. Podnieść należy i tę okoliczność, że jeden z zarzutów apelacji obrońcy dotyczył właśnie naruszenia przez Sąd meriti art. 12 k.k. (obecnie art. 12 § 1 k.k. – uwaga SN) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezzasadnym ustaleniu, że oskarżony działał w ramach czynu ciągłego. Gdy Sąd odwoławczy zaaprobował stanowisko obrońcy (jak i apelacji prokuratora), że w realiach sprawy nie wchodzi w grę 5 zastosowanie konstrukcji z art. 12 § 1 k.k., to obecny obrońca i to zapatrywanie kwestionuje w kasacji. Wreszcie odnośnie do czwartego zarzutu przypomnieć trzeba, że przedmiotem zarzutów kasacji - poza bezwzględnymi przyczynami odwoławczymi z art. 439 § 1 k.p.k. - może być jedynie rażące naruszenie prawa, które mogło przy tym mieć istotny wpływ na zaskarżony wyrok. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Zapoznanie się z omawianym zarzutem kasacji i argumentami przedstawionymi na jego poparcie wskazuje, że obrońca kwestionuje de facto ustalenia faktyczne, skoro podnosi w zarzucie, że niezasadne było przyjęcie, iż pokrzywdzeni dokonali niekorzystnego rozporządzenia mieniem jedynie ze względu na działania oskarżonego oraz w wysokości odpowiadającej kwotom zainwestowanych przez nich środków. Nadto, Sąd Apelacyjny wskazał, że z zeznań świadków - pokrzywdzonych wynika, iż wszyscy oni podejmując decyzję o zainwestowaniu w akcje S. S.A. opierali się na danych wynikających z dokumentów informacyjnych spółki, z raportów bieżących i okresowych tworzonych przez tę spółkę i publikowanych przez Giełdę Papierów Wartościowych, a część z nich decyzję taką podejmowała dodatkowo w oparciu o osobiste rozmowy z P. N., w których zachęcał inwestorów do zakupu akcji, a po ich zakupie nalegał na to, by ich nie sprzedawali, roztaczając jednocześnie wizję rozwoju spółki i zasadności inwestowania w spółkę. Jak wywiódł dalej Sąd Apelacyjny, znamię doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem osób wprowadzonych w błąd w wysokościach wskazanych w treści opisu czynów zostało wykazane. Jest to kwota zainwestowana w akcje, których pokrzywdzeni nigdy by nie kupili, gdyby wiedzieli, że dane publikowane w informacjach o spółce S., raportach okresowych i podawane przez oskarżonego osobiście w rozmowach są nieprawdziwe - celowo fałszowane, a spółka rzeczywiście nie prowadzi działalności operacyjnej (poza w istocie nierentowanym ośrodkiem rehabilitacji), mającej na celu realizację ogłoszonej prognozy, celu swego powołania - budowy i prowadzenia domów spokojnej starości, który uważali za atrakcyjny ekonomicznie. W tych okolicznościach również ostatni z zarzutów kasacji nie może zostać uznany za skuteczny, skoro nie wskazuje on na dopuszczenie się przez Sąd 6 odwoławczy rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść jego wyroku. Wszystkie te względy przemawiają za tym, że kasację tę uznać należało za oczywiście bezzasadną i oddalić ją z tego powodu na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 3 k.p.k.