I CSK 3297/23

I CSK 3297/23 POSTANOWIENIE 29 października 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marta Romańska na posiedzeniu niejawnym 29 października 2024 r. w Warszawie w sprawie z wniosku Z.B. z udziałem Z.B.1 i G.B. o dział spadku i zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej G.B. od postanowienia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z 13 marca 2023 r., II Ca 328/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. A.W. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do przytoczonych przesłanek, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania I CSK 3297/23 2 wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Uczestniczka wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na podstawie art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, nadto na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 lub art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., że istnieje w niej potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, względnie z ostrożności procesowej, iż skarga jest oczywiście uzasadniona. W uzasadnieniu dotyczącym przesłanki nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c., skarżąca stwierdziła, że ma ona polegać na „rozpoznaniu sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, zamiast w składzie trzyosobowym - skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa. Powyższe uchybienie zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt III PZP 6/22 powoduje, iż rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.)”. W zakresie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżąca wywiodła, że rozważyć należy czy dział spadku zgodnie z ogólnymi zasadami powinien mieć pierwszeństwo przed podziałem gospodarstwa rolnego, który powodować może jego rozdrobnienie i jawi się w ocenie skarżącej jako sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Powołała się przy tym na pogląd Sądu Najwyższego wygłoszony w postanowieniu z dnia 22 października 2015 r., IV CSK 575/15, dotyczący wykładni art. 211, 213 i 214 k.c. Podsumowała, że w sprawie ujawnia się rozbieżność „rodząca pytanie czy przesłanka prowadzenia w sposób prawidłowy I CSK 3297/23 3 gospodarstwa rolnego przez uczestniczkę i jej męża oraz chęć do dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego są przesłankami wystarczającymi, aby znieść prymat zasad ogólnych dotyczących zniesienia współwłasności przez podział fizyczny rzeczy?”. Powyżej wskazane uchybienia i rozbieżności, nadto brak klarownego i pełnego ich rozważenia przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu, powodują, iż w ocenie skarżącej niniejsza skarga kasacyjna jest w pełni zasadna i powinna zostać przyjęta do rozpoznania. O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Z kolei skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli Sądy meriti przy rozpoznaniu sprawy dokonały wykładni przepisów prawa procesowego lub materialnego w sposób prowadzący do skrajnie różnych rozstrzygnięć, naruszających zasady sprawiedliwego orzekania w demokratycznym państwie prawa, w sprawach o tożsamym stanie faktycznym. Skarżąca sformułowała wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sposób niespełniający wymogów art. 3989 § 1 k.p.c. W zakresie nieważności postępowania należało dojść do wniosku, że brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na podniesioną argumentację, którą uczestniczka postępowania wywodzi z art. 367 § 3 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327) i uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasady prawnej – z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22. Ustalony w tej uchwale sposób wykładni powołanych przez skarżącą przepisów ma zastosowanie do orzeczeń wydanych w postępowaniu apelacyjnym od jej wydania, natomiast orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło przed Sądem drugiej instancji 13 marca 2023 r. i z tego względu rozważania prawne zaprezentowane w uchwale nie odnoszą się do niniejszej sprawy. I CSK 3297/23 4 Skutku w postaci stwierdzenia zdatności skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może wywołać także powołanie się przez skarżącą na występującą rozbieżność w stosowaniu określonych przepisów prawnych. Skarżąca zacytowała jedynie orzeczenie Sądu Najwyższego, które zapadło w sprawie IV CSK 575/15, dotyczące stosowania art. 211, 213 albo 214 k.c. W wywodzie skarżącej nie sposób się doszukać wyjaśnienia, w czym upatruje ona rozbieżności albo wątpliwości w stosowaniu powołanych przepisów w zestawieniu z wynikiem postępowania w niniejszej sprawie. Prawdopodobnie pogląd wyrażony w tym orzeczeniu ma potwierdzać zarzut skarżącej, że Sąd drugiej instancji nie rozpoznał sprawy zgodnie z jej oczekiwaniem. Nie świadczy jednak z pewnością o dekodowaniu przez sądy różnych norm prawnych z tych samych przepisów, nawet jeżeli rozważania prawne sądu orzekającego różnią się od przedstawionych w jednostkowym, a pasującym do wywodu skarżącej orzeczeniu. Zapoznanie się z motywami pisemnymi przedstawionymi przez Sąd drugiej instancji otwiera pole do refleksji, że uczestniczka wbrew ustaleniom stanu faktycznego wiarygodnie odtworzonego przed Sądami meriti stara się udaremnić sposób działu spadku przeprowadzony adekwatnie do przepisów k.c. Skarżąca nie przedstawiła argumentacji potwierdzającej, że wątpliwości w stosowaniu przytoczonych przez nią przepisów w istocie zachodzą lub na czym polega ich odmienna wykładnia przez różne sądy powszechne, co prowadziłoby do wykazania, że w sprawie o takim samym stanie faktycznym i podczas stosowania tych samych przepisów, dochodzi do wydawania skrajnie różnych rozstrzygnięć, prowadzących do funkcjonowania w obrocie sprzecznych orzeczeń, wywołujących rażąco wadliwe konsekwencje prawne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu. A.W. [ał] I CSK 3297/23 5