II KK 410/04

WYROK Z DNIA 10 SIERPNIA 2005 R. II KK 410/04 Ocena dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka jest wypadkową zarówno oceny treści wypowiedzi danej osoby, jak i oceny do-tyczącej samej osoby, to zaś może być dokonane pod warunkiem poznania przez każdego sędziego całej treści oświadczeń dowodowych określonej osoby. Przy analizie okoliczności wpływających na ocenę oświadczeń do-wodowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty oceny takich oświad-czeń: ocenę wypowiedzi i ocenę podmiotu wypowiedzi, a inaczej mówiąc, potrzebę uwzględnienia przy ocenie środka dowodowego także oceny źró-dła dowodowego. Odrywanie od siebie tych dwóch aspektów oceny dowo-dów może prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych. Tylko w takiej koin-cydencji może być realizowana zasada swobodnej oceny dowodów. Przewodniczący: sędzia SN E. Gaberle. Sędziowie SN: A. Deptuła (sprawozdawca), J. Dołhy. Prokurator Prokuratury Krajowej: K. Parchimowicz. Sąd Najwyższy w sprawie Eligiusza C., skazanego z art. 43 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i innych, po roz-poznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r., kasacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 22 stycznia 2004 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 października 2002 r., I. uchylił zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B. w części dotyczącej skazania Eligiusza C. za czyny 2 określone w art. 43 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i z art. 263 § 2 k.k. oraz kary łącznej, i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Rejono-wemu w B. do ponownego rozpoznania, II. w pozostałej części kasację obrońcy oddalił jako oczywiście bezza-sadną (...). Z u z a s a d n i e n i a: Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 14 października 2002 r. uznał Eligiusza C. za winnego tego, że: 1) w okresie od 1993 r. do 1997 r. w B. działając w krótkich odstę-pach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osią-gnięcia korzyści materialnej, wprowadził do obrotu i proponował do sprzedaży znaczną ilość substancji psychotropowej, przy czym:  w okresie 1993 – 1994 proponował do sprzedaży świadkowi, którego dane personalne utajniono 0,5 kg amfetaminy za cenę 3000 USD za 1 kg,  w 1997 r. proponował do sprzedaży Pawłowi K. 1 kg amfeta-miny w cenie 3000 USD,  w okresie od stycznia 1997 do maja 1997 sprzedał Pawłowi K. co najmniej 80 gramów amfetaminy w cenie 30 – 35 zł za gram, łącznej wartości nie mniejszej niż 2400 zł, i za to na podstawie art. 43 ust. 1 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii skazał go na 2 lata i 6 mie-sięcy pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych grzywny; 2) w okresie od 1993 r. do 1997 r. w B., wspólnie i w porozumieniu z innymi nieustalonymi osobami, bez wymaganego zezwolenia po- 3 siadał broń palną i amunicję, w tym co najmniej 8 pistoletów Wal-ther o kalibrze 6,35 mm, a także co najmniej 20 szt. czeskiej amu-nicji, które bezprawnie pozbywał, i za to na podstawie art. 263 § 2 k.k. skazał go na rok i 6 miesięcy pozba-wienia wolności. (...) Jako karę łączną Sąd Rejonowy orzekł karę 4 lat i 6 miesięcy pozba-wienia wolności. Wyrok ten zaskarżył obrońca skazanego (...). Sąd Okręgowy w B. uznał apelację za niezasadną i wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Kasację wniósł obrońca skazanego stwierdzając w jej wstępie, że za-skarża wyrok Sądu Okręgowego w całości – zarzucając mu rażące naru-szenie prawa procesowego, a) naruszenie art. 6 k.p.k. i art. 6 ust. 3 lit. d Konwencji o Ochro-nie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – naruszenia prawa do obrony i prawa do rzetelnego procesu przez unie-możliwienie obrońcy i oskarżonemu zapoznania się z pełnymi protokołami zeznań świadków incognito; b) naruszeniu art. 184 § 1 k.p.k. – utajnienie, wbrew uregulowa-niu zawartemu w tymże artykule nie tylko danych osobowych świadków incognito, lecz także całych fragmentów ich zeznań, w ten sposób, że po utajnieniu niektóre zdania z ich zeznań nie tworzą logicznej spójnej całości – przy czym wyrażenie błędnego poglądu, że wykroczenie poza ramy dopuszczalnej anonimizacji nie miało wpływu na treść wyroku Sądu pierwszej instancji, bowiem sąd ten oparł się wyłącznie na tych fragmen-tach zeznań, które zostały ujawnione na rozprawie; c) art. 410 k.p.k. w zw. z art. 184 § 1 k.p.k. inkorporowanie do własnego orzeczenia błędów proceduralnych dokonanych 4 przez Sąd pierwszej instancji, który wyrokował na podstawie materiału dowodowego nie ujawnionego w toku rozprawy głównej i nie znanego wszystkim członkom składu sędziow-skiego – wyrażenie przez Sąd drugiej instancji nieuprawnione-go założenia, że przewodniczący składu sędziowskiego w czasie narady poinformował pozostałych członków składu o treści utajnionych fragmentów zeznań świadków anonimo-wych; (...) W oparciu o tak sformułowane zarzuty obrońca domagał się „uchyle-nia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Okręgowy w B. wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. Podobny wniosek złożył na rozprawie kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest zasadna, ale jedynie w części dotyczącej skazania Eli-giusza C. za czyny polegające na wprowadzeniu do obrotu i proponowaniu do sprzedaży substancji psychotropowej oraz na posiadaniu broni i amuni-cji (dwa pierwsze zarzuty przypisane oskarżonemu). W pozostałym zakre-sie skarga obrońcy jest bezzasadna i to w stopniu oczywistym (art. 535 § 2 k.p.k.). Z powodów wręcz zasadniczych nie do odparcia jest podniesiony w kasacji zarzut obrazy przepisów postępowania przez inkorporowanie do własnego orzeczenia błędów proceduralnych Sądu pierwszej instancji, któ-ry wyrokował na podstawie materiału dowodowego nie ujawnionego w toku rozprawy głównej i nie znanego wszystkim członkom składu sędziowskie-go, tj. zarzut wymieniony w pkt. c skargi kasacyjnej. Żadną miarą nie może być akceptowana sytuacja w której treść ze-znań złożonych przez świadków anonimowych nie jest znana całemu skła- 5 dowi sądu. A taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w B. czego dowodzi pismo Przewodniczącego Wydziału Karnego tegoż Sądu Rejonowego oraz oświadczenie sędziego przewodniczącego przesłane Sądowi Najwyższemu. W stwierdzeniu Sądu Okręgowego w B., że „można zasadnie założyć, iż sędzia przewodniczący poinformował pozostałych członków składu w czasie narady o treści ujaw-nionych fragmentów zeznań świadków anonimowych” można dostrzec je-dynie nieuprawnioną inwencję tego Sądu a nie rzeczowy argument na rzecz sanacji zaistniałej sytuacji procesowej, która z zasadniczych wręcz powodów winna być oceniona jako rażące naruszenie zasad i reguł postę-powania karnego z oczywistymi konsekwencjami w sferze kontroli odwo-ławczej zaskarżonego orzeczenia. Ocena dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub zeznań świadka jest wypadkową zarówno oceny treści wypowiedzi danej osoby, jak i oceny do-tyczącej samej osoby, to zaś może być dokonane pod warunkiem poznania przez każdego sędziego całej treści oświadczeń dowodowych określonej osoby. Przy analizie okoliczności wpływających na ocenę oświadczeń do-wodowych zwrócić należy uwagę na dwa aspekty oceny takich oświad-czeń: ocenę wypowiedzi i ocenę podmiotu wypowiedzi, a inaczej mówiąc potrzebę uwzględnienia przy ocenie środka dowodowego, także oceny źródła dowodowego. Odrywanie od siebie tych dwóch aspektów oceny do-wodów może prowadzić do błędnych ustaleń faktycznych. Tylko w takiej koincydencji może być realizowana zasada swobodnej oceny dowodów. Nie inaczej kwestię tę opisano w piśmiennictwie procesowym, by wymienić tu opracowania M. Cieślaka, Z. Dody: Przegląd orzecznictwa ..., Pal. 1976, nr 12, s. 55; J. Nelken: glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada1975 r., II KR 254/75 (OSNKW 1976, z. 2, poz. 28), NP 1976, nr 7 – 8, s. 1211 i nast. Skoro zatem sędziowie – ławnicy orzekający w tej sprawie w Sądzie 6 Rejonowym nie znali całej treści zeznań świadków utajnionych, to konklu-zja jest tu oczywista. W sytuacji, gdy zeznania takiego świadka były jedy-nym dowodem, na podstawie którego Sąd Rejonowy czynił ustalenia co do pierwszego członu pierwszego zarzutu przypisanego oskarżonemu i gdy zeznania takiego świadka były wyłącznym dowodem, w oparciu o który tenże Sąd ustalił ilość posiadanych przez Eligiusza C. egzemplarzy broni palnej to konkluzja ta wyraża się w konieczności uchylenia obu wyroków i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierw-szoinstancyjnym, ale uchylenia tych orzeczeń jedynie w tym zakresie, w jakim owe niepoznane przez pełny skład sądu orzekającego źródło dowo-dowe (świadek utajniony) stanowiło rzeczywistą podstawę ustaleń. Sąd Re-jonowy w uzasadnieniu swego wyroku wymienia wprawdzie świadków utaj-nionych przy ustaleniach dotyczących innych (nie wszystkich) zarzutów przypisanych oskarżonemu, są to jednak raczej wzmianki a nie dowody, które w istotny sposób kształtowały treść ustaleń faktycznych, te bowiem miały swoje źródła w innych niż świadkowie utajnieni, dowodach, w tym nierzadko w wyjaśnieniach oskarżonego. Nie ma więc powodów do oceniania zaistniałej sytuacji w kategoriach rażącej obrazy przepisów, mogącej mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.