I CSK 1671/23

I CSK 1671/23 POSTANOWIENIE 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 28 lutego 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa J. D. i A. D. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o zapłatę i ustalenie, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15 grudnia 2022 r., I ACa 916/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów tytułem kosztów postępowania kasacyjnego 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia pozwanemu do dnia zapłaty. 3. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 1671/23 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 listopada 2023 r., II USK 109/23). I CSK 1671/23 3 Zdaniem skarżącego oczywista zasadność skargi kasacyjnej przejawiała się w tym, że „Sąd Apelacyjny przyjął niewłaściwie, że umowa kredytu oceniana przez Sąd została uznana za nieważną z uwagi na jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.) oraz jednocześnie z uwagi na jej sprzeczność z naturą stosunku prawnego (art. 58 § 1 k.c. w zw. z przepisem art. 3531 k.c.), a także jednocześnie za nieważną z uwagi na to, że po eliminacji poszczególnych jej postanowień uznanych za abuzywne na podstawie przepisu art. 3851 § 1 k.c. dochodzi do upadku umowy kredytu. (…) Gdyby Sąd Apelacyjny w sposób prawidłowy zastosował prawo materialne, nie wskazałby jednocześnie jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia przepisów prawa, które wzajemnie się wykluczają.” Skarżący nie przedstawił przekonujących od razu, widocznych prima facie, twierdzeń wykazujących racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd przeanalizował przedmiotowy stosunek prawny wielopłaszczyznowo uznając, że umowa zawarta przez strony postępowania jest nieważna z trzech przyczyn, które wcale nie muszą się wykluczać. Wskazując w art. 3531 k.c. granice swobody umów, ustawodawca odwołał się do trzech ogólnych kryteriów: ustawy, zasad współżycia społecznego i właściwości (natury) stosunku. Kierując się dotychczasowym dorobkiem orzecznictwa i doktryny oraz aksjomatycznym założeniem o racjonalności ustawodawcy, należy je postrzegać jako spójny system, mający zapobiegać zawieraniu i wywodzeniu skutków prawnych z umów, których treść lub cel w niedopuszczalny sposób godzi w nadrzędny interes publiczny lub prywatny (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2018 r., III CZP 93/17). Nie sposób zarzucić Sądowi II instancji wydanie wyroku jaskrawo nieprawidłowego w oparciu o to, że wszechstronnie analizując umowę sprawdził jej nieważność od kątem zgodności z ustawą, pod kątem sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz pod kątem zawarcia w umowie niedozwolonych postanowień umownych. Już jedna z wymienionych podstaw wystarczy do stwierdzenia nieważności umowy, I CSK 1671/23 4 natomiast Sąd drugiej instancji dostrzegł, że badana umowa jest nieważna z różnych przyczyn. Taki sposób analizy nie świadczy o wadliwości orzeczenia, a o wnikliwości dokonanej przez Sąd oceny. Uznać zatem należy, że w oparciu o argumentację przedstawioną powyżej nie zachodzą wskazywane przez skarżących przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. [SOP] [ał]