II KK 200/21

Sygn. akt II KK 200/21 POSTANOWIENIE Dnia 19 maja 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 maja 2021 r., sprawy P. K. skazanego z art. 278 § 5 k.k. i art. 275 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego, od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt V Ka (…), zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II K (…), p o s t a n o w i ł 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zwolnić skazanego P.K. od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego; 3. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adwokata T. S. – Kancelaria Adwokacka w P. – 442,80 (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), zawierające 23% VAT, za sporządzenie i wniesienie kasacji z urzędu. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., uznał P.K. za winnego, tego że w dniu 30 kwietnia 2018 r. w M. woj. (…) zabrał w celu przywłaszczenia z torebki pozostawionej przez E. K. w pomieszczeniu biurowym marketu I. portfel z 2 zawartością dowodu osobistego o NR (…) i karty bankomatowej banku (…) wystawionych na nazwisko E.K., przy czym przestępstwa tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne, tj. przestępstwa z art. 278 § 5 k.k. i art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 37a k.k. skazał go na karę 6 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie. Na poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary, na podstawie art. 63 § 1 k.k., Sąd zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w okresie od dnia 30 kwietnia 2018 r. godz. 16.00 do dnia 1 maja 2018 r. godz. 10.20. Zaskarżając apelacją na niekorzyść oskarżonego rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w zakresie kary, prokurator Prokuratury Rejonowej w M. zarzucił „rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary polegającą na wymierzeniu mu zamiast kary pozbawienia wolności kary ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin miesięcznie w sytuacji, gdy znaczny stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego przypisanego oskarżonemu, stopień jego zawinienia a w szczególności jego uprzednia karalność za przestępstwo podobne oraz wzgląd na cele zapobiegawcze i wychowawcze jakie kara powinna osiągnąć w stosunku do skazanego oraz w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa uzasadniają wymierzenie kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.” Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary roku pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu wywiedzionej apelacji, Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt V Ka (…), zmienił orzeczenie Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że w miejsce orzeczonej kary ograniczenia wolności na podstawie art. 278 § 5 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. 3 Z orzeczeniem Sądu odwoławczego nie zgodził się obrońca skazanego, który we wniesionej kasacji, zaskarżając wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności, zarzucił „rażącą obrazę prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku przez naruszenie art. 4 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. i wymierzenie surowszej kary względem oskarżonego z naruszeniem zasady obiektywizmu polegającym na nie rozważeniu wszelkich okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, co w konsekwencji doprowadziło do dowolnej oceny materiału dowodowego.” Zdaniem obrońcy podniesione uchybienie winno skutkować uchyleniem wyroku Sądu drugiej instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w postępowaniu odwoławczym. Prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o pozostawienie jej bez rozpoznania jako niespełniającej warunków z przepisu art. 530 § 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na kasację, nadzwyczajny środek zaskarżenia wywiedziony przez obrońcę skazanego jest dopuszczalny, ponieważ formułuje zarzut rażącej obrazy prawa procesowego w postępowaniu odwoławczym, która mogła mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Kasację tę należy jednak ocenić jako oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. Przypomnieć trzeba, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i może zostać wniesiona, zgodnie z brzmieniem art. 523 § 1 k.p.k., tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Skierowana jest ona przeciwko orzeczeniu sądu odwoławczego, a postępowanie kasacyjne nie jest postępowaniem, którego celem jest powtórna kontrola odwoławcza, dlatego też w toku tego postępowania, z założenia, nie dokonuje się kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności orzeczonej kary. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd odwoławczy rozpoznał zarzut podniesiony w apelacji prokuratora stosownie do 4 wymagań wynikających z art. 433 § 2 k.p.k. i swoje stanowisko w tej mierze uzasadnił zgodnie z treścią art. 457 § 3 k.p.k. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd drugiej instancji zauważył, że orzeczone wcześniej kary, w tym pozbawienia wolności nie wywołały pożądanego efektu prewencyjnego, stąd trudno uznać, aby kara łagodniejszego rodzaju taki efekt odniosła. Fakt podjęcia leczenia odwykowego, prowadzenia ustabilizowanego trybu życia, tj. pobytu w hostelu dla osób uzależnionych od alkoholu, gdzie uczęszcza na terapię odwykową, trudno uznać, zdaniem Sądu, za okoliczności uzasadniające twierdzenie, że orzeczona kara ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy będzie wystarczająca dla osiągnięcia celów prewencji indywidualnej i ogólnej. P.K. mimo wielokrotnej karalności (Sąd zakwalifikował działanie skazanego w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k.; skazany był 19 razy karany za popełnienie przestępstw, wydano wobec niego 5 wyroków łącznych, 15 spośród tych skazań dotyczyło przestępstw przeciwko mieniu), popełnił kolejne przestępstwo umyślne i w tym kontekście trudno uznać, aby kara ograniczenia wolności spełniła swoje cele. Jak podniósł Sąd „(…) fakt podjętej przez oskarżonego walki z nałogiem, pobyt w ośrodku odwykowym i kontynuowanie terapii świadczy o pozytywnych zmianach zachodzących w jego życiu i winno to mieć wpływ na wymiar orzeczonej kary, jednak nie jest to wystarczające, aby orzec karę łagodniejszego rodzaju w postaci kary ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy, niż przewiduje to ustawowe zagrożenie określone treścią art. 278 § 1 i 5 k.k.” Podniesione przez skarżącego okoliczności co do stanu zdrowia skazanego nie były przedmiotem zarzutu apelacyjnego i nie były na żadnym etapie postępowania karnego kwestionowane. Ze sporządzonej przez biegłych opinii, datowanej na dzień 9 września 2019 r., do której odwołuje się także obrońca skazanego, wynika, iż w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu zarówno zdolność do rozpoznania znaczenia czynu, jak i zdolność do pokierowania swoim postępowaniem nie była zaburzona w rozumieniu art. 31 § 1 czy art. 31 § 2 k.k. Biegli mieli wgląd do dokumentacji medycznej skazanego, jak również mieli z nim kontakt osobisty. Zgodnie rozpoznali u P. K. nie tylko chorobę psychiczną pod postacią zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, obecnie remisja (bez objawów 5 chorobowych), ale także cechy osobowości dyssocjalnej oraz zespół uzależnienia spowodowany używaniem kilku substancji. Załączony zaś do kasacji dokument w postaci opinii psychologa z dnia 18 sierpnia 2020 r. został przez Sąd odwoławczy ujawniony i zaliczony w poczet materiału dowodowego na etapie postępowania odwoławczego (k.367/tom II w związku z k. 315). Sąd odwoławczy nie zanegował stanowiska Sądu pierwszej instancji co do chęci pozytywnej zmiany skazanego, o czym dowodzi jego pobyt na oddziale terapii uzależnienia od substancji psychotropowych. W tych okolicznościach nie sposób zasadnie wywodzić, że postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone w wadliwy sposób. Natomiast ewentualne twierdzenie, że pomimo powyższych okoliczności, związanych głównie ze stanem zdrowia skazanego, wymierzona kara jest rażąco niesprawiedliwa, nie może stanowić podstawy kasacyjnej, ponieważ, jak słusznie zauważono w odpowiedzi na kasację, ten nadzwyczajny środek zaskarżenia nie może być oparty na samoistnym zarzucie rażącej niewspółmierności kary. Kierując się powyższym orzeczono, jak na wstępie.