II UZ 96/17

Sygn. akt II UZ 96/17 POSTANOWIENIE Dnia 6 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bohdan Bieniek (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku S. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. o wznowienie postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 grudnia 2017 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 5 kwietnia 2017 r., uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w W. UZASADNIENIE S. K. w dniu 27 października 2016 r. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2013 r., III AUa …/12, a także wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2015 r., II UK 377/14. W uzasadnieniu skargi wnioskodawczyni powołała się na nieważność postępowania, już przed organem rentowym, która ostatecznie doprowadziła do błędnego obliczenia wysokości emerytury i niezasadnego wstrzymania renty rodzinnej. Jednocześnie orzekające w sprawie sądy nie wypełniły swej konstytucyjnej roli, dopuszczając się wadliwego ustalenia stanu faktycznego. 2 Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 5 kwietnia 2017 r. skarga o wznowienie postępowania została odrzucona. W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na ustawowych podstawach, gdyż wskazane w pismach procesowych wnioskodawczyni argumenty nie wynikają z brzmienia art. 401 i art. 403 k.p.c. Stąd przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości pełnomocnik z urzędu wnioskodawczyni, zarzucając mu naruszenie: - art. 117 § 1 i 2 k.p.c. przez zaniechanie przyznania wnioskodawczyni pomocy prawnej z urzędu; - art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 401 ust. 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, mimo że z treści stanowiska skarżącej wynika fakt pozbawienia jej możliwości działania w procesie w charakterze strony; - art. 413 k.p.c. przez rozpoznanie sprawy w zakresie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania przez Sąd, w składzie którego zasiadał sędzia orzekający również w postępowaniu apelacyjnym. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów procesu w postępowaniu zażaleniowym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest trafne. Już w pierwszym osądzie widoczne jest naruszenie art. 413 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, sędzia którego udział lub zachowania w procesie poprzednim dotyczy skarga, wyłączony jest od orzekania w postępowaniu ze skargi o wznowienie. W składzie Sądu Apelacyjnego, wydającym wyrok w dniu 18 grudnia 2013 r. w sprawie III AUa …/12, zasiadał sędzia, który orzekł także w zaskarżonym postępowaniu (sędzia Sądu Okręgowego del. do Sądu Apelacyjnego B. L.). Podmiotowa tożsamość członka składu orzekającego oznacza, że doszło do 3 rozpoznania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania z obrazą art. 48 § 3 k.p.c. (wyłączenie sędziego z mocy ustawy). Dany problem jednoznacznie wyjaśnia judykatura (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2016 r., II UZ 44/16, LEX nr 2171116; z dnia 20 grudnia 2012 r., IV CZ 141/12, LEX nr 1288745. Niezależnie od powyższego uchybienia należy zwrócić uwagę, że wnioskodawczyni w piśmie procesowym z dnia 24 marca 2017 r. (k-23 akt sprawy) złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który to do dnia odrzucenia skargi o wznowienie postępowania nie został rozpoznany. Suma dotychczasowych uwag uzasadnia rozstrzygnięcie z mocy art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 k.p.c. Na marginesie należy zwrócić uwagę skarżącej, że zgodnie z art. 399 § 1 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem. Przypomnienie tej ogólnej zasady ma na celu zwrócenie uwagi, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym na wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych. Dlatego powinna podlegać szczególnym rygorom, zarówno w zakresie formy, jak i treści (zawartości). W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń, nawet w sprawach o roszczenia oparte na jednakowych podstawach faktycznych i prawnych. Możliwość ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy na skutek skargi o wznowienie postępowania otwiera się tylko wówczas, gdy zaistnieje jedna z ustawowych podstaw wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2006 r., I PK 5/06, LEX nr 198269). kc