I KZP 27/01

POSTANOWIENIE Z DNIA 21 LISTOPADA 2001 R. I KZP 27/2001 W razie skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 2 k.k. sąd obowiązany jest orzec wobec sprawcy – na podstawie art. 42 § 2 k.k. – za-kaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów me-chanicznych określonego rodzaju. Przewodniczący: sędzia SN E. Sadzik. Sędziowie SN: W. Kozielewicz, M. Sokołowski (sprawozdawca). Zastępca Prokuratora Generalnego: R. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Adriana W., po rozpoznaniu, przekazane-go na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w O., postanowie-niem z dnia 7 września 2001 r., zagadnienia prawnego wymagającego za-sadniczej wykładni ustawy: „Czy wobec sprawcy czynu z art. 178a § 2 k.k. ma zastosowanie przepis art. 42 § 2 k.k.?” p o s t a n o w i ł o d m ó w i ć podjęcia uchwały. Z u z a s a d n i e n i a: Zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu wyłoniło się na tle następującej sytuacji faktycznej: 2 Sąd Rejonowy w N. wyrokiem z dnia 30 marca 2001 r. uznał Adriana W. za winnego tego, że w dniu 21 grudnia 2000 r. w N. kierował rowerem znajdując się w stanie nietrzeźwości – to jest występku określonego w art. 178a § 2 k.k. i na podstawie art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku i 6 miesięcy. Wyrok ten zaskarżył prokurator w części dotyczą-cej orzeczenia o środkach karnych, zarzucając obrazę art. 42 § 2 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k., polegającą na orzeczeniu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres określony w miesiącach, a nie w pełnych latach. Sąd Okręgowy w O. powziął wątpliwości wyrażone w przedstawio-nym pytaniu. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono m. in. „że mająca pierwszeństwo wykładnia językowa przepisu art. 42 § 2 k.k. prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż orzeczenie w takim przypadku zakazu prowa-dzenia wszelkich albo określonego rodzaju pojazdów mechanicznych jest obligatoryjne”. Wątpliwości, zdaniem tego Sądu, rodzą się na tle wykładni systemowej gdyż celem stosowania środka karnego wskazanego w art. 39 pkt 3 k.k. jest zabezpieczenie przed popełnieniem podobnego przestęp-stwa, a nie ma możliwości orzekania zakazu prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne. Ponadto obligatoryjne orzekanie tego środka karnego może być sprzeczne z zasadami wyrażonymi w art. 53 § 1 k.k. w zw. z art. 56 k.k., powodując dolegliwość przekraczającą stopień winy. Prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o udzielenie następującej od-powiedzi: „w razie skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 2 k.k. sąd obowiązany jest orzec wobec sprawcy – na podstawie art. 42 § 2 k.k. – zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych lub pojazdów me-chanicznych określonego rodzaju”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego wynika, że wątpli-wości tego Sądu nie są wynikiem dokonanej wykładni językowej, gdyż art. 3 42 § 2 k.k. sformułowany jest w sposób jednoznaczny. Sprawca przestęp-stwa określonego w art. 178a § 2 k.k. zostaje skazany za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji jako osoba uczestnicząca w ru-chu, a zatem popełnia przestępstwo wymienione w art. 42 § 1 k.k. Do zna-mion przestępstwa określonego w art. 178a § 2 k.k. należy to, że sprawca znajduje się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, co przewiduje również art. 42 § 2 k.k. W konsekwencji stwierdzić należy, że: w razie skazania za przestęp-stwo określone w art. 178a § 2 k.k. sąd obowiązany jest orzec wobec sprawcy – na podstawie art. 42 § 2 k.k. – zakaz prowadzenia wszelkich po-jazdów mechanicznych lub pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Tak jednoznaczne sformułowanie omawianych przepisów wyklucza korygowanie ich treści za pomocą innych metod wykładni, w tym celowo-ściowej czy systemowej. Taki zabieg w istocie prowadziłby do uchylania w drodze interpretacji mocy obowiązującej prawa stanowionego. Zauważyć ponadto należy, że jest faktem notoryjnym, iż nowelizacja kodeksu karnego, dokonana ustawą z dnia 14 kwietnia 2000 r. (Dz.U. Nr 48 poz. 548), była wyrazem tendencji do zaostrzenia represji karnej za przestępstwa drogowe popełnione w stanie nietrzeźwym (…). W efekcie tego można mieć wątpliwości co do słuszności wprowadzonego uregulo-wania (a zwłaszcza, czy co do sprawcy przestępstwa określonego w art. 178a § 2 k.k. nie powinien mieć zastosowania art. 42 § 1 k.k., przewidujący fakultatywne stosowanie środka karnego), lecz nie oznacza to, iż omawia-ne przepisy wymagają „zasadniczej wykładni ustawy” w rozumieniu art. 441 § 1 k.p.k. W tym zakresie Sąd Najwyższy – w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę – podziela w pełni poglądy wyrażone w postanowieniu Sądu Naj-wyższego z dnia 11 października 2001 r., (niepubl.). 4 Podkreślenia ponadto wymaga, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Najwyższy nie rozważał zagadnienia (omawianego we wniosku Prokurato-ra Prokuratury Krajowej oraz w powołanym postanowieniu Sądu Najwyż-szego), czy art. 42 § 2 k.k. ma zastosowanie także do pieszego. Pieszy nie może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 178a § 2 k.k. Za-gadnienie to nie ma zatem związku z rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, a więc nie może podlegać wykładni w trybie art. 441 § 1 k.p.k.