V KK 345/17

Sygn. akt V KK 345/17 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie J.K. skazanego z art. 148 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. w dniu 20 grudnia 2017 r. kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 28 grudnia 2016 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 16 września 2016 r. p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację, jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. A., Kancelaria Adwokacka w [...] 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł w tym 23 % podatku VAT tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie, jako obrońca z urzędu, kasacji na rzecz skazanego; 3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 16 września 2016 r. uznał oskarżonego J. K. za winnego popełnienia zbrodni z art. 148 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzył mu karę 13 lat pozbawienia wolności, nadto orzekł o zaliczeniu na poczet 2 ww. kary okresu rzeczywistego pozbawienia wolności oskarżonego w sprawie oraz o kosztach postępowania. Apelację od wyroku złożył obrońca oskarżonego zarzucając zaskarżonemu wyrokowi mającą wpływ na treść wyroku rażącą obrazę przepisów postępowania art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. poprzez całkowicie dowolną ocenę dowodów, a także rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skazanego z pominięciem dowodów dla skazanego korzystnych, bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku polegający na rażąco dowolnym, a także nieznajdującym podstawy w zgromadzonym materiale dowodowym ustaleniu, że to oskarżony dopuścił się zbrodni zabójstwa. Podnosząc powyższe obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od stawianego mu zarzutu, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto złożył wniosek o zasądzenie kosztów obrony z urzędu. Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny [...],zaskarżony wyrok sądu I instancji utrzymał w mocy. Orzekł także w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego, jak i wynagrodzenia obrońcy z urzędu. Kasację od tego wyroku wywiódł obrońca J. K., stawiając w pierwszej kolejności zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego poprzez: a) obrazę art. 437 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. przez dowolną ocenę dowodów, a także rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść skazanego z pominięciem dowodów dla skazanego korzystnych bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska i w konsekwencji ustalenie stanu faktycznego w sposób intuicyjny, bez dostatecznych dowodów i bezpodstawne przyjęcie sprawstwa J.K. ponad wszelką wątpliwość pomimo istnienia szeregu dowodów świadczących o niepodobieństwie sprawstwa J.K., b) art. 433 § 2 k.p.k. przez brak rozważenia w zaskarżonym wyroku wszystkich zarzutów apelacji stawianych wyrokowi sądu I instancji, w szczególności zarzutu braku uwzględnienia przez sąd I instancji wniosków pochodzących z 3 opinii biegłego z zakresu medycyny, który nie wykluczył samobójstwa B. T., jako przyczyny zgonu. Drugi zarzut podniesiony w kasacji dotyczył rażącej niewspółmierności kary orzeczonej wobec skazanego J.K., co zdaniem autora skargi czyni zaskarżony wyrok rażąco niesprawiedliwym. Podnosząc te zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie J.K. od postawionego mu zarzutu, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku sądu I instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Obrońca wniósł także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej J.K. z urzędu. W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Regionalnej [...] złożył wniosek o oddalenie kasacji obrońcy, jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja obrońcy skazanego jest bezzasadna i to w stopniu uzasadniającym jej oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, który strona powinien kierować przeciwko prawomocnemu orzeczeniu sądu odwoławczego (podmioty wskazane z w art. 521 k.p.k. mogą skarżyć także prawomocne orzeczenia sądu pierwszej instancji). To stwierdzenie winno mieć wpływ na rodzaj i charakter kasacyjnych zarzutów. Jest bowiem oczywiste, że zarzuty kasacji powinny odnosić się do kwestii związanych ze sposobem procedowania i treścią rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, a nie wprost do orzeczenia sadu pierwszej instancji. Z podniesionych w kasacji zarzutów jedynie zarzut opisany w pkt 1 (podpunkt b - numeracja SN) odpowiada warunkom formalnym, których spełnienie warunkuje formalna skuteczność wniesionej kasacji. Na tle uwagi poczynionej powyżej jest jasne, że zarzut określony w pkt 1 a jest zarzutem, który w istocie dotyczy orzeczenia sądu I instancji, albowiem oparty jest na kwestionowaniu ustaleń faktycznych w formie twierdzenia o dokonaniu przez sąd pierwszej instancji niewłaściwej oceny dowodów. Obrońca w tym zarzucie prezentuje swoje uwagi w kontekście zgromadzonych materiałów dowodowych, a także feruje własne oceny i przez pryzmat tych ocen stawia zarzuty wyrokowi sądu pierwszej instancji, twierdząc jednocześnie, że sąd odwoławczy powinien dokonać odmiennej ich oceny. Powtórzyć zatem należy, że Sąd 4 Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie jest sądem odwoławczym, co oznacza, iż nie jest władny dokonywać ponownej oceny dowodów i w oparciu o tak przeprowadzoną własną ocenę sprawdzać poprawność dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Tymczasem skarżący w pierwszym punkcie kasacji taki postulat wprost formułuje, co znajduje także wyraz we wniosku końcowym (zmiana wyroku i uniewinnienie skazanego – uw. SN). Przy czym co warte podkreślenia zarzut ten jest tożsamy z zarzutem uprzednio podniesionym w apelacji, co do którego sąd odwoławczy odniósł się w sposób kompletny w pisemnym uzasadnieniu wyroku. Twierdzenie skarżącego sprowadzić należało zatem wyłącznie do polemiki z orzeczeniami sądów obu instancji, polemiki opartej na braku akceptacji ze strony skarżącego dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Podnieść także należy, że nie sposób skutecznie stawiać w rozpoznawanej sprawie zarzutu obrazy art. 7 k.p.k., poprzez odwołanie się w uzasadnieniu kasacji do odmiennych w swej wymowie wyjaśnień skazanego, skoro sąd odwoławczy nie oceniał tego dowodu i nie dokonywał też samodzielnych ustaleń faktycznych. Sąd odwoławczy nie mógł zatem dopuścić się obrazy wskazanego przepisu, skoro jego rola w postępowaniu odwoławczym ograniczyła się do - poprzedzonej kontrolą - akceptacji dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny dowodów, jak i poczynionych w oparciu o nią ustaleń faktycznych. Nie znajduje też potwierdzenia zarzut rażącej obrazy art. 5 § 2 k.p.k., skoro jego podstawą są wyłącznie wątpliwości strony, co do treści ustaleń faktycznych. Wszak dla oceny, czy nie został naruszony zakaz in dubio pro reo nie są miarodajne wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości, co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, względnie to, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. W niniejszej sprawie wątpliwości takie prezentuje jedynie autor kasacji, co przesądza o całkowitej bezzasadności omawianego zarzutu. Niezależnie od formalnej poprawności zarzutu opisanego w pkt 1b, stwierdzić należało jego merytoryczną bezzasadność. Rzecz bowiem w tym, że dla prawidłowego podniesienia zarzutu kasacyjnego nie wystarczy samo stwierdzenie, iż sąd odwoławczy wbrew nakazowi z art. 433 § 2 k.p.k. zarzutu określonego 5 rodzaju nie rozpoznał, ale chodzi o to, by wykazać, że przy dokonywaniu kontroli odwoławczej uchybienie zaistniało w rzeczywistości, a nadto by określić na czym ono polega, i w jaki sposób skutkuje tak rażącym naruszeniem przepisów, że można je w istocie przyrównywać w skutkach do uchybienia rangi bezwzględnej podstawy odwoławczej. Tymczasem lektura kasacji nie dowodzi, aby autor skargi utrzymywał, że sąd odwoławczy w rzeczywistości nie rozważył któregokolwiek z zarzutów apelacyjnych, ale potwierdza wyłącznie to, iż stawianych tam zarzutów sąd odwoławczy nie uwzględnił w zgodzie z oczekiwaniami skarżącego. Takie postąpienie skarżącego świadczy o instrumentalnym wykorzystaniu przywołanego przepisu, jedynie w celu sprowokowania ponownej, niedopuszczalnej na tym etapie weryfikacji materiału dowodowego i ustaleń faktycznych w zakresie sprawstwa skazanego. Na marginesie dodać trzeba, że sąd drugiej instancji dokonując kontroli instancyjnej w tym postępowaniu sprostał wymogom określonym zarówno w art. 433 § 2 k.p.k., jak i art. 457 § 3 k.p.k., czego dowodzi wprost lektura pisemnych motywów orzeczenia. Na stronie 9-11 uzasadnienia (numeracja SN) sąd odwoławczy odniósł się do opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, w szczególności, złożonej na rozprawie przeprowadzonej w dniu 26 kwietnia 2016 r. w zakresie, w jakim wnioski biegłego dotyczyły kwestii związanych z ferowaną przez obrońcę tezą o samobójstwie pokrzywdzonej. Co istotne, wywody obrońcy w tej kwestii nie znajdują wsparcia nawet w wyjaśnieniach sprawcy. Słusznie podkreśla sam autor kasacji niedopuszczalność podnoszenia na etapie postępowania kasacyjnego zarzutu rażącej niewspółmierności kary wymierzonej skazanemu. Wszak dla skuteczności takiego twierdzenia w kasacji rozstrzygające znaczenie ma to, czy skarżący skutek w postaci niewspółmierności kary wiąże bezpośrednio z rażącą obrazą prawa materialnego lub procesowego. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący takiego naruszenia prawa mogącego skutkować niewspółmiernością kary formalnie nie wskazał, nie przedstawił też w uzasadnieniu żadnej argumentacji mającej potwierdzić tego rodzaju naruszenie. Nie dopełnia tego wymogu sięgnięcie się przy redakcji zarzutu niewspółmierności kary do formuły rażącej niesprawiedliwości wyroku (art. 440 k.p.k.). O naruszeniu tego przepisu można byłby mówić jedynie wówczas, gdyby sąd odwoławczy nie 6 dostrzegł uchybień, których nie podniesiono w apelacji, a które były tak istotne, że czyniły utrzymanie w mocy skarżonego orzeczenia rażąco niesprawiedliwym. Podniesienie w ramach postępowania kasacyjnego zarzutu naruszenia prawa procesowego - art. 440 k.p.k. jest, zatem dopuszczalne, o ile zostanie on powiązany z konkretnym uchybieniem, którym obarczone jest skarżone orzeczenie, a którego nieuwzględnienie z urzędu i utrzymanie orzeczenia w mocy, spowodowało rażącą niesprawiedliwość orzeczenia sądu pierwszej instancji. Tymczasem w tej sprawie nie dość, że zarzut ten nie został formalnie zwerbalizowany to na dodatek nie został powiązany z wykazaniem uchybienia lub uchybień, których nie dostrzegł sąd II instancji, a które nie mieściłyby się w zarzutach stawianych w apelacji obrońcy skierowanej przeciwko całemu wyrokowi. Podkreślić trzeba, że sąd odwoławczy w ramach przeprowadzonej kompleksowej kontroli odwoławczej, pomimo braku zarzutu ze strony apelującego, odniósł się także do zagadnienia wymierzonej skazanemu kary pozbawienia wolności aprobując przyjętą przez sąd I instancji ocenę okoliczności istotnych z punktu widzenia procesu miarkowania kary, jak i samą jej wysokość (vide str.12 uzasadnienia - numeracja SN). W uzasadnieniu skargi obrońca przekonując o zasadności stawianego zarzutu rzekomej surowości kary, ogranicza się wyłącznie do uwypuklenia negatywnych dla skazanego i jego rodziny skutków wymierzenia mu kary 13 lat pozbawienia wolności, całkowicie pomijając fakt, że skazany dopuścił się zbrodni zabójstwa swojej konkubiny, przy czym działał z bezpośrednim zamiarem pozbawienia jej życia, zadając cios nożem w klatkę piersiową. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach obrony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, uzasadnia treść § 17 ust. 3 pkt 2 oraz § 4 ust.1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz.1714). kc