III KO 131/23

III KO 131/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie z zażalenia M. T. na postanowienie prokuratora del. do Prokuratury Rejonowej Szczecin-Zachód w Szczecinie z dnia 31 grudnia 2021 r., sygn. akt […], odmawiające wszczęcia śledztwa o czyn z art. 231 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 grudnia 2023 r. wniosku Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Trzciance. UZASADNIENIE Prokurator delegowana do Prokuratury Rejonowej Szczecin-Zachód w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 grudnia 2021 r., sygn. akt […], na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. (brak znamion czynu zabronionego) odmówiła wszczęcia śledztwa „w sprawie mającego miejsce w nieustalonym dokładnie czasie, ale nie później niż do dnia 10 października 2021 r. w S. przekroczenia uprawnień przez sędziego Sądu Apelacyjnego w […] poprzez bezprawne orzekanie w sprawach prowadzonych przed Sądem Apelacyjnym w […], gdzie stroną była M. T., orzekanie pomimo III KO 131/23 2 wadliwego powołania przez obecną KRS, oszukiwanie, bezprawną interpretację przepisów, a także mającego miejsce w dniu 9 września 2021 r. w sprawach I ACz […], I ACz […]1 odrzucenia zażaleń M. T. wobec nieuiszczenia przez nią stosownych opłat, czym działano na szkodę interesu publicznego oraz prywatnego M. T., tj. o czyn z art. 231 § 1 k.k.”. M. T. wniosła na to postanowienie zażalenie, które prokurator przyjęła i przekazała do rozpoznania właściwemu miejscowo Sądowi Rejonowemu Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, z wnioskiem o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt V Kp 246/22, Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie na podstawie art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego o rozważenie przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, mającemu siedzibę poza okręgiem Sądu Apelacyjnego w […]. W uzasadnieniu wskazał, że „dobrem wymiaru sprawiedliwości jest niewątpliwie dobre imię, rozumiane jako rzetelność przy rozpoznawaniu sprawy”, a „stawiane przez skarżącą zarzuty dotyczą sędziego sądu nadrzędnego nad sądem, który ma rozpoznać zażalenie”. Zdaniem Sądu „w tej sytuacji jej (sprawy – dopisek SN) rozstrzygnięcie, zwłaszcza gdyby było niepomyślne dla skarżącej, mogłoby rodzić u niej podejrzenie o nierzetelności przy jej rozpoznawaniu (takie podejrzenia skarżąca już wygłaszała, co wynika z lektury jej pism procesowych) i kierowanie się interesem osobistym lub towarzyskim, a takie prowokować ją do składania kolejnych zawiadomień o popełnieniu przestępstwa przez kolejnych sędziów i prokuratorów”. Sąd nadmienił, że M. T. już wcześniej w pismach procesowych wyrażała podejrzenia co do rzetelności rozpoznawania dotyczących jej spraw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wystąpienie Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze prezentowane jest ugruntowane stanowisko, wedle którego unormowanie zawarte w art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter. Jego wykładnia winna być dokonywana restryktywnie, a zbyt częste korzystanie z tej instytucji może wręcz podważać autorytet wymiaru sprawiedliwości. Innymi słowy III KO 131/23 3 przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi w trybie art. 37 k.p.k. aktualizuje się dopiero wówczas, gdy nie ma innej podstawy procesowej dla realizacji dobra wymiaru sprawiedliwości. Wypada uznać, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za postąpieniem po myśli wymienionego przepisu. Sąd właściwy miejscowo, rozpoznając zażalenie M. T. musiałby bowiem ocenić prawidłowość decyzji prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie sugerowanego przez autorkę zażalenia przestępstwa mającego być popełnionym przez sędziego Sąd Apelacyjnego w […], tj. sądu pośrednio nadrzędnego nad sądem właściwym. Niezależnie od przekonania Sądu Najwyższego, że sąd ten zachowałby w toku postępowania pełny obiektywizm, w razie pozostawienie sprawy w jego kognicji jest wysoce prawdopodobne pojawienie się, zwłaszcza u autorki zażalenia, w pewnym stopniu mających cechę racjonalności przypuszczeń o braku pełnej bezstronności orzekającego sądu i obaw, że przy wydawaniu rozstrzygnięcia będzie kierował się nie tylko merytorycznymi, wynikającymi ze zgromadzonego w aktach materiału, powodami. Jakkolwiek nie jest to okoliczność decydująca, jest faktem, że w aktach sprawy znajdują się pisma M. T., w których wyraża ona brak zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości z terenu S. Ubiegała się o wyłączenie od udziału w sprawie sędziów Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, twierdząc, że Sąd ten „nie jest bezstronny, nie jest niezależny i nie jest niezawisły. Wszyscy podlegają ścigającemu mnie Prezesowi Sądu Okręgowego w S. (…) i wykonują jego polecenia blokowania mojego skarżenia”, jak też, że sędziowie „pracują pod rozkazami i wpływem ścigającej mnie Prezes Sądu Apelacyjnego w […] (…) i jej otoczenia, i nikt z tych sędziów nie dopuści do żadnego bezstronnego rozpatrzenia żadnej sprawy”. W związku z tym żądała „skierowania sprawy do Sądu Najwyższego w celu wyznaczenia innego Sądu w Kraju”. Ponownie zastrzegając, że nie wola strony postępowania jest istotnym czynnikiem przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 37 k.p.k., należało uznać, że w sytuacji, gdy rozstrzygnięciem, które ma być wydane w sprawie jest zainteresowany sędzia sądu nadrzędnego nad sądem miejscowo właściwym, dobro wymiaru sprawiedliwości, które wyraża się m.in. zapobieganiu chociażby niesłusznych, ale mających cechę racjonalności supozycji o ograniczonej zdolności sądu właściwego do obiektywnego rozpoznania III KO 131/23 4 sprawy, przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przekazał niniejszą sprawę do rozpoznania położonemu poza apelacją [...] Sądowi Rejonowemu w Trzciance. [J.J.] [ał]