II PZP 12/09

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2010 r. II PZP 12/09 Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Józef Iwulski (uzasadnienie), Zbigniew Korzeniowski, Zbigniew Myszka, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczy-ka, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2010 r. sprawy z powództwa Adama S. przeciw-ko P.P. Powszechnemu Towarzystwu Emerytalnemu S. w W. o wynagrodzenie, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., II PK 130/09: „Czy powszechne towarzystwo emerytalne przejmujące zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym w trybie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 ze zm.) jest ogólnym następcą prawnym powszechnego towarzy-stwa emerytalnego zarządzającego dotychczas tym funduszem ?” p o d j ą ł uchwałę: Powszechne towarzystwo emerytalne przejmujące zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym wstępuje w prawa i obowiązki powszechnego towa-rzystwa zarządzającego dotychczas tym funduszem wynikające ze stosunków pracy (art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjono-waniu funduszy emerytalnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 ze zm.). U z a s a d n i e n i e 2 Postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r., II PK 130/09, w sprawie z po-wództwa Adama S. przeciwko P.P. Powszechnemu Towarzystwu Emerytalnemu SA w W. o wynagrodzenie, Sąd Najwyższy na mocy art. 39817 § 1 k.p.c. postanowił przed-stawić do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego rozpatrywane zagadnienie prawne. Zagadnienie to wyłoniło się przy rozpoznawaniu skargi kasacyj-nej powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2008 r. [...], którym zmieniono wyrok Sądu Rejono-wego dla Wrocławia-Śródmieścia - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wro-cławiu z dnia 21 kwietnia 2008 r. [...] i oddalono powództwo o zasądzenie kwoty 48.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem prowizji od umów o członkostwo w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE) „R.”, zawartych przez przedstawicieli han-dlowych jednostek podległych powodowi. Sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy, zgodnie z którymi powodowi, zatrudnionemu do 31 lipca 2001 r. w Powszechnym Towarzystwie Emerytalnym (PTE) H-M-C SA przysługiwało - na podstawie § 7 umowy o pracę z dnia 1 grudnia 1999 r. - wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 15 zł od każdej umowy o członko-stwo w OFE „R.” zawartej przez podległych mu przedstawicieli handlowych. Z tytułu umów zawartych w okresie od 1 grudnia 1999 r. do 31 sierpnia 2000 r. powodowi należała się prowizja w łącznej kwocie 48.000 zł, której nie otrzymał od swego praco-dawcy. W dniu 8 czerwca 2001 r. PTE H-M-C SA zawarło z P.P. PTE SA umowę w przedmiocie przejęcia przez pozwaną Spółkę zarządzania otwartym funduszem eme-rytalnym, na co w dniu 26 lipca 2001 r. zezwolił Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi, wyznaczając datę rozpoczęcia likwidacji OFE „R.” na dzień 4 sierpnia 2001 r. Jednak tego dnia powód nie był już pracownikiem PTE H-M-C SA, bowiem umowa o pracę łącząca go z tą Spółką została rozwiązana za porozumieniem stron z dniem 31 lipca 2001 r. Według Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji nietrafnie przyjął, że po-zwanej - jako ogólnemu następcy prawnemu PTE H-M-C SA - przysługuje bierna legitymacja procesowa. Sąd Okręgowy wskazał w szczególności, że w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 ze zm.; aktualnie jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189) brak jest przepisów, na mocy których określony podmiot sta-wałby się ogólnym następcą prawnym zlikwidowanego powszechnego towarzystwa emerytalnego. Przedmiotem przejścia, na podstawie art. 66 ust. 2 zdanie pierwsze tej 3 ustawy, są - w ocenie Sądu - tylko te prawa i obowiązki, które przysługują powszech-nemu towarzystwu emerytalnemu jako organowi otwartego funduszu emerytalnego, a nie wszystkie prawa i obowiązki wynikające ze stosunków prawnych łączących towa-rzystwo z innymi podmiotami. Jest to zatem sukcesja singularna, a nie uniwersalna, która występuje wówczas, gdy cały majątek osoby fizycznej lub prawnej przechodzi na inny podmiot. Powszechne towarzystwo emerytalne, od którego inne towarzystwo przejęło zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym nie traci tymczasem swojej podmiotowości prawnej z chwilą tego przejęcia. Przepis art. 52 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych stanowi, że w kwestiach przez nią nieuregu-lowanych stosuje się do powszechnych towarzystw emerytalnych przepisy Kodeksu spółek handlowych. Oznacza to, że wobec braku odmiennej regulacji w ustawie, to-warzystwo emerytalne przekazujące zarządzanie funduszem musi przeprowadzić postępowanie likwidacyjne, służące przede wszystkim zaspokojeniu wierzycieli. Nie budzi wątpliwości, że takie postępowanie przeprowadziło PTE H-M-C SA, a byłoby ono zbędne, gdyby strona pozwana mogła być uznana za ogólnego następcę praw-nego tego towarzystwa. Sąd Okręgowy podniósł również, że otwarty fundusz emery-talny i zarządzające nim powszechne towarzystwo emerytalne są dwoma odrębnymi od siebie „bytami prawnymi”, chociaż ściśle powiązanymi. Przejęcie praw i obowiąz-ków towarzystwa emerytalnego przekazującego zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym, o którym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy, dotyczy zatem praw i obowiąz-ków tego towarzystwa związanych z zarządzaniem funduszem i przysługujących to-warzystwu jako organowi funduszu, a nie wszelkich praw i obowiązków wynikających ze stosunków prawnych łączących towarzystwo z innymi podmiotami. Przepis ten nie określa statusu powszechnego towarzystwa jako odrębnego podmiotu prawa, a jedy-nie reguluje kwestię przejścia uprawnień i obowiązków tego towarzystwa jako organu funduszu emerytalnego. W konsekwencji, skoro pozwana nie jest ogólnym następcą prawnym pracodawcy powoda, to nie ma ona legitymacji biernej w przedmiotowym sporze. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego powód oparł na podstawie naruszenia prawa materialnego wskutek błędnej wykładni art. 66 ust. 2 oraz art. 71 ust. 5 pkt 4 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, polegają-cej na przyjęciu, że przepisy te nie statuują ogólnego następstwa prawnego między powszechnym towarzystwem emerytalnym rezygnującym z prowadzenia dotychcza-sowej działalności, a powszechnym towarzystwem emerytalnym przejmującym za- 4 rządzanie otwartym funduszem emerytalnym, a co za tym idzie, że pozwana nie wstąpiła w ogół praw i obowiązków PTE H-M-C SA. Rozpoznający tę skargę skład Sądu Najwyższego uznał, że niezbędne jest rozstrzygnięcie - budzącego poważne wątpliwości interpretacyjne - zagadnienia prawnego związanego z wykładnią art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowa-niu funduszy emerytalnych. Sąd Najwyższy wywiódł, że powód pierwotnie wystąpił z analogicznym powództwem przeciwko swojemu pracodawcy (PTE H-M-C SA), któ-remu wówczas przysługiwał status przedsiębiorcy w likwidacji. Jednakże postępowa-nie to zostało prawomocnie umorzone, bowiem w trakcie procesu pozwana Spółka (PTE H-M-C SA) została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego po zakończe-niu postępowania likwidacyjnego. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 lipca 2005 r., II PK 405/04, oddalił kasację powoda od orzeczenia sądu odwoławczego, utrzymują-cego w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania i stwierdził między innymi, że „likwidacja spółki prowadziła do nieusuwalnego braku bezwzględnych przesłanek procesowych; niedopuszczalne jest bowiem prowadzenie dalszego postępowania z udziałem strony nieistniejącej, tym bardziej, gdy z góry wiadomo, że jej ogólnego na-stępcy prawnego - wskutek wykreślenia strony (osoby prawnej) z Krajowego Rejestru Sądowego - nie ma i nie będzie”. Zdaniem składu Sądu Najwyższego przedstawiają-cego zagadnienie prawne, w poprzedniej sprawie (II PK 405/04) został wyrażony po-gląd, że nie istnieje podmiot będący ogólnym następcą prawnym PTE H-M-C SA, a zatem, nie jest nim również P.P. PTE SA, które przejęło zarządzanie OFE „R.”. Jed-nocześnie Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listo-pada 2005 r., II PZP 7/05 (OSNP 2006 nr 7-8, poz. 107) stwierdzono, iż zgodnie z art. 66 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, powszechne towarzystwo, zamierzające zrezygnować z prowadzenia dotychczasowej działalno-ści, może na podstawie umowy zawartej z innym towarzystwem przekazać temu to-warzystwu zarządzanie tym funduszem. Wskutek tego powszechne towarzystwo przejmujące zarządzanie otwartym funduszem wstępuje w prawa i obowiązki po-wszechnego towarzystwa zarządzającego dotychczas tym funduszem, zaś postano-wienia umowy wyłączające określone obowiązki są bezskuteczne wobec osób trze-cich. Sąd Najwyższy wyraził też pogląd, że wykładnia językowa powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, iż towarzystwo, które przejmuje zarządzanie otwartym fun-duszem emerytalnym, jest ogólnym następcą prawnym powszechnego towarzystwa emerytalnego, które dotychczas zarządzało tym funduszem. To ogólne następstwo 5 jest odpowiednikiem art. 922 § 1 k.c., przewidującego przejście praw i obowiązków w drodze dziedziczenia po zmarłej osobie fizycznej. Zastosowanie konstrukcji ogólnego następstwa prawnego (sukcesji uniwersalnej) powoduje, że towarzystwo przejmujące zarząd funduszem wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki towarzystwa likwidowa-nego (rezygnującego z prowadzenia dotychczasowej działalności). Poza wymaga-niami ustawowymi (jak zawarcie umowy przez oba towarzystwa lub uzyskanie na przejęcie zarządzania funduszem zezwolenia organu nadzorującego), dla zaistnienia skutków w postaci sukcesji nie są potrzebne żadne dodatkowe czynności. Nie jest zwłaszcza konieczne wyrażenie zgody na przejęcie zobowiązań przez towarzystwo przejmujące zarząd funduszem. Następstwo ogólne wynikające z art. 66 ust. 2 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że strony nie mogą go skutecznie wyłączyć. W ocenie Sądu Najwyższego w składzie przedstawiającym zagadnienie prawne, pogląd przyjęty w uchwale z dnia 29 listopada 2005 r., II PZP 7/05, może jednak budzić wątpliwości. Przepis art. 66 ust. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowa-niu funduszy emerytalnych przewiduje następstwo prawne towarzystwa przejmują-cego zarządzanie funduszem, ale z jego brzmienia nie da się wyprowadzić jedno-znacznego wniosku, o jaki rodzaj następstwa prawnego chodzi. W przepisie posłu-żono się wprawdzie formułą „wstępuje w prawa i obowiązki” - używaną przez ustawo-dawcę w przypadkach sukcesji uniwersalnej - ale jednocześnie nie wynika z niego, aby miały to być „wszystkie” prawa i obowiązki poprzednika. O sukcesji pod tytułem ogólnym (sukcesji uniwersalnej) można zaś mówić wyłącznie wtedy, gdy nabywający na podstawie jednej czynności prawnej nabywa ogół praw majątkowych, w odróżnie-niu od sukcesji pod tytułem szczególnym (sukcesji singularnej), gdy nabywca nabywa pojedyncze, indywidualnie oznaczone prawa od zbywcy (jedno lub więcej poszczególnych praw, każde na podstawie osobnej czynności). Zgodnie z zasadą nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet, suma uprawnień nabywcy nie może być większa od tych, które miał zbywca. Następstwo prawne, o którym mowa w art. 66 ust. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, jest skutkiem określonej czynności prawnej, a mianowicie umowy zawartej pomiędzy dwoma powszechnymi towarzystwami emerytalnymi, której przedmiotem jest przekazanie zarządzania otwartym funduszem emerytalnym. Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 tej ustawy, powszechne towarzystwo emerytalne, które zamierza zrezygnować z prowadzenia dotychczasowej działalności, może na 6 podstawie umowy zawartej z innym powszechnym towarzystwem przekazać temu towarzystwu zarządzanie otwartym funduszem, którym zarządza. Umowa ta staje się skuteczna z chwilą wejścia w życie zmiany statutu otwartego funduszu, którym zarządzanie zostaje przejęte (art. 66 ust. 1a ustawy), a zezwolenie organu nadzoru na przejęcie zarządzania funduszem jest równoznaczne z zezwoleniem na zmianę statutu funduszu przejmowanego (art. 68 ust. 5 ustawy). Powszechne towarzystwo emerytalne przejmujące zarządzanie funduszem wstępuje w prawa i obowiązki powszechnego towarzystwa zarządzającego dotychczas tym funduszem (art. 66 ust. 2 ustawy), a otwarcie likwidacji funduszu powinno nastąpić w terminie miesiąca od daty wejścia w życie zmiany statutu funduszu przejmowanego (art. 66 ust. 1b ustawy). Sukcesja uniwersalna wiąże się z ustaniem bytu prawnego podmiotu, którego prawa i obowiązki przechodzą na inny podmiot. Ustawodawca w stosunku do powszechnego towarzystwa emerytalnego rezygnującego z zarządzania otwartym funduszem emerytalnym nie wyłączył obowiązku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, które jest prowadzone już po skutecznym przekazaniu zarządzania tym funduszem i służy przede wszystkim realizacji obowiązków likwidowanego podmiotu wobec jego wierzycieli. W tym zakresie do powszechnego towarzystwa emerytalnego będącego spółką akcyjną mają zastosowanie przepisy Kodeksu spółek handlowych, w tym art. 468 § 1 zdanie pierwsze k.s.h., zgodnie z którym likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Majątek likwidowanego towarzystwa nie przechodzi zatem na towarzystwo, które przejęło zarządzanie funduszem, co kłóci się z koncepcją sukcesji uniwersalnej, przy której cały majątek osoby fizycznej lub prawnej przechodzi na inny podmiot. Przy wykładni art. 66 ust. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych nie można też pominąć, że przewidziane nim następstwo prawne jest skutkiem umowy między powszechnymi towarzystwami emerytalnymi, mającej za przedmiot przejęcie zarządzania otwartym funduszem emerytalnym. Na mocy tej umowy nie dochodzi zatem do przejęcia towarzystwa emerytalnego będącego spółką akcyjną ani przed-siębiorstwa tej spółki. Przekazaniu podlega wyłącznie przedmiot tego przedsiębior-stwa, którym jest - w myśl art. 29 ust. 1 ustawy - tworzenie i zarządzanie funduszami oraz ich reprezentowanie wobec osób trzecich. Z art. 2 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych wynika, że fundusz jest osobą prawną, której organem (art. 3 ust. 1 tej ustawy) jest towarzystwo emerytalne prowadzące działal- 7 ność w formie spółki akcyjnej (art. 27 ust. 1 ustawy). Fundusz i towarzystwo są zatem odrębnymi osobami prawnymi. Zawarcie umowy o przekazaniu zarządzania fundu-szem nie prowadzi zatem do przejęcia tego funduszu, bowiem we wszystkie prawa i obowiązki funduszu przejętego wstępuje fundusz przejmujący (art. 71 ust. 5 pkt 4 ustawy), co następuje w dacie zakończenia likwidacji funduszu przejmowanego, w drodze przeniesienia jego aktywów do funduszu zarządzanego przez towarzystwo przejmujące zarządzanie (art. 69 ust. 1 i art. 71 ust. 1 ustawy). Przejęcie przez fun-dusz zarządzany przez towarzystwo przejmujące funduszu zarządzanego przez to-warzystwo przekazujące wymaga zatem wyposażenia towarzystwa przejmującego w kompetencje organu tego funduszu, czego dotyczy umowa, o której mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Wstąpienie przez towarzystwo przejmujące zarządzanie funduszem w prawa i obowiązki po-wszechnego towarzystwa zarządzającego dotychczas tym funduszem (art. 66 ust. 2 ustawy) jest skutkiem tej umowy, wobec czego nie można uznać, że towarzystwo przejmujące zarządzanie funduszem wstępuje w całą sytuację prawną poprzednika. Z uwagi na przedmiot umowy między funduszami może to bowiem dotyczyć wyłącz-nie praw i obowiązków przysługujących mu jako zarządzającemu otwartym fundu-szem emerytalnym, co przemawia za tym, że w art. 66 ust. 2 chodzi o następstwo prawne pod tytułem szczególnym, a nie o sukcesję uniwersalną. Prokurator Prokuratury Krajowej w piśmie procesowym z dnia 19 marca 2010 r. oraz na posiedzeniu jawnym wniósł o podjęcie uchwały następującej treści: „Po-wszechne towarzystwo emerytalne przejmujące na podstawie umowy o zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym w trybie art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 ze zm.), nie jest ogólnym następcą prawnym powszech-nego towarzystwa emerytalnego zarządzającego dotychczas tym funduszem”. Strona pozwana uważa, że przejęcie zarządzania otwartym funduszem emery-talnym powoduje wstąpienie powszechnego towarzystwa emerytalnego przejmują-cego zarządzanie tylko w te prawa i obowiązki powszechnego towarzystwa emerytal-nego przekazującego zarządzanie, które są funkcjonalnie związane z zarządzaniem i reprezentacją otwartego funduszu emerytalnego i które przysługują towarzystwu emerytalnemu jako organowi tego funduszu (sukcesja singularna). Sąd Najwyższy w składzie powiększonym zważył, co następuje: 8 1. Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, powszechne towarzystwo emerytalne, które zamierza zrezygnować z prowadzenia dotychczasowej działalności może, na podstawie umowy zawartej z innym powszechnym towarzystwem emerytalnym, przekazać temu towarzystwu za-rządzanie otwartym funduszem emerytalnym, którym zarządza. Z językowej analizy tego przepisu wynika więc (w sposób dość oczywisty), że przedmiotem umowy za-wieranej pomiędzy dwoma powszechnymi towarzystwami emerytalnymi jest (jedynie) przekazanie „zarządzania” otwartym funduszem emerytalnym. W konsekwencji, wszelkie inne prawa i zobowiązania towarzystwa przekazującego, nieobjęte „zarzą-dzaniem” otwartym funduszem emerytalnym, nie są przedmiotem tej umowy, a więc nie są przejmowane w trybie określonym w art. 66 ust. 2 ustawy (towarzystwo przej-mujące nie wstępuje w prawa i obowiązki niewynikające, niezwiązane z zarządza-niem otwartym funduszem emerytalnym). Wobec tego rzeczywiście nie można przy-jąć, aby dochodziło do sukcesji uniwersalnej. Mamy do czynienia z sukcesją singu-larną, tyle że istota problemu prawnego nie sprowadza się do tego rozróżnienia, lecz do określenia zakresu następstwa prawnego w ramach umowy zawieranej na pod-stawie art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. 2. Kluczowym problemem, który należy rozważyć wobec tego jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem „zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym”. Według art. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, otwarty fundusz emerytalny jest osobą prawną, której przedmiotem działalności jest groma-dzenie środków pieniężnych, ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego, i wypłata okresowych eme-rytur kapitałowych, o których mowa w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o emerytu-rach kapitałowych (Dz.U. Nr 228, poz. 1507). Jak każda osoba prawna, otwarty fun-dusz emerytalny musi posiadać odpowiednie organy, za pomocą których może dzia-łać (art. 38 k.c.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu fundu-szy emerytalnych, organem otwartego funduszu jest towarzystwo emerytalne. Zada-niem towarzystwa - jako organu otwartego funduszu - jest zarządzanie nim oraz re-prezentowanie w stosunkach z osobami trzecimi (art. 3 ust. 2 ustawy), przy czym zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym jest działalnością odpłatną. Towarzy-stwo emerytalne prowadzi działalność wyłącznie w formie spółki akcyjnej (art. 8 pkt 7 i art. 27 ust. 1 ustawy). W ten sposób towarzystwo emerytalne będące spółką ak- 9 cyjną (jedna osoba prawa) jest organem otwartego funduszu emerytalnego (innej osoby prawnej). Towarzystwo emerytalne sprawuje władztwo nad osobą prawną o szczególnym charakterze, jaką jest otwarty fundusz emerytalny. Otwarty fundusz emerytalny jest osobą prawną typu zakładowego (fundacyjnego, majątkowego), która nie ma własnych samodzielnych organów i jest całkowicie zależna od powszechnego towarzystwa emerytalnego. Powszechne towarzystwo emerytalne jest jedynym orga-nem funduszu i reprezentuje fundusz w sposób określony dla reprezentacji towarzy-stwa, a jednocześnie tworzenie i zarządzanie funduszem oraz jego reprezentowanie stanowią wyłączny przedmiot działalności towarzystwa. 3. Podstawowe znaczenie dla istoty problemu przedstawionego w zagadnieniu prawnym ma art. 29 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytal-nych. W myśl tego przepisu, przedmiotem przedsiębiorstwa towarzystwa emerytal-nego jest wyłącznie tworzenie i zarządzanie otwartymi funduszami emerytalnymi oraz ich reprezentowanie wobec osób trzecich, przy czym prawo prowadzenia takiej dzi-ałalności przysługuje wyłącznie towarzystwu. Szczególnie podkreślić należy, że w przepisie tym jest mowa o przedmiocie (działalności) „przedsiębiorstwa” towarzystwa emerytalnego (spółki akcyjnej). Zgodnie z art. 551 k.c., przedsiębiorstwo jest zorgani-zowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmującym w szczególności: 1) oznacze-nie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwę przed-siębiorstwa); 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materia-łów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomo-ści; 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych sto-sunków prawnych; 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pie-niężne; 5) koncesje, licencje i zezwolenia; 6) patenty i inne prawa własności przemy-słowej; 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; 8) tajemnice przedsiębiorstwa oraz 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zestawienie treści art. 29 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych oraz art. 551 k.c. prowadzi do wniosku, że przedmiotem zor-ganizowanego zespołu wszelkich składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej (przedmiotem przedsiębiorstwa) towarzystwa emerytalnego (spółki akcyjnej) jest wyłącznie tworzenie i zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym. Oznacza to też, że 10 przedmiotem (działalności) przedsiębiorstwa towarzystwa emerytalnego nie jest (nie może być) żadna działalność nieobjęta pojęciem „tworzenia”, a po utworzeniu pojęciem „zarządzania” funduszem emerytalnym. Nie może budzić wątpliwości, że stosunki pracy pracowników zatrudnionych przez towarzystwo emerytalne (spółkę akcyjną), a ściślej prawa i obowiązki pracodawcy wynikające z tych stosunków pracy, są „składnikami materialnymi przeznaczonymi do prowadzenia działalności gospodarczej” w rozumieniu art. 551 k.c. Te prawa i obowiązki wchodzą więc w skład przedsiębiorstwa spółki (towarzystwa), a to znaczy, że - według sformułowania art. 29 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych - wyłącznym ich przedmiotem (po utworzeniu) jest zarządzanie funduszem emerytalnym. Skoro więc przedmiotem umowy określonej w art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych jest „zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym” i w tym zakresie towarzystwo przejmujące wstępuje w prawa i obowiązki towarzystwa przekazującego (art. 66 ust. 2 ustawy), to towarzystwo przejmujące wstępuje w prawa i obowiązki towarzystwa przekazującego wynikające ze stosunków pracy, gdyż wchodzą one w skład przedsiębiorstwa tego towarzystwa, a tym samym ich (wyłącznym) przedmiotem jest zarządzanie funduszem emerytalnym. 4. Skoro przedmiotem działalności otwartego funduszu emerytalnego jest mię-dzy innymi gromadzenie środków pieniężnych pochodzących od jego członków w celu ich wypłaty po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego (art. 2 ust. 2 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych), a uzyskanie członkostwa w otwartym funduszu co do zasady następuje z chwilą zawarcia umowy z funduszem (art. 81 ust. 1 ustawy), to nie ulega wątpliwości, że będące przedmiotem działalności powszechnego towarzystwa emerytalnego zarządzanie otwartym funduszem emery-talnym obejmuje w szczególności podejmowanie przez towarzystwo wszelkich dzia-łań zmierzających do pozyskiwania, lokowania i wypłaty środków zgromadzonych przez członków funduszu. Jednym z istotnych elementów zmierzających do realizacji tego celu jest podejmowanie działalności akwizycyjnej, o której mowa w rozdziale 8 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Działalność akwizy-cyjna oznacza wszelką działalność zarobkową, mającą na celu skłonienie kogokol-wiek, aby przystąpił do otwartego funduszu lub pozostawał członkiem tego funduszu. Działalność akwizycyjna obejmuje także zawieranie w imieniu otwartego funduszu umów, na podstawie których następuje uzyskanie członkostwa w tym funduszu oraz 11 pośredniczenie przy zawieraniu takich umów (art. 92 ust. 3 ustawy). Jeżeli otwarty fundusz emerytalny prowadzi działalność akwizycyjną bez pośrednictwa podmiotów zewnętrznych, to - na mocy art. 93 ust. 4 ustawy - czynności akwizycyjne na rzecz tego funduszu mogą być wykonywane między innymi przez osoby fizyczne na pod-stawie umowy o pracę łączącej tę osobę z powszechnym towarzystwem będącym organem funduszu. Wynika z tego jednoznacznie, że wykonywanie działalności akwi-zycyjnej na rzecz otwartego funduszu emerytalnego przez pracownika pozostającego w stosunku pracy z powszechnym towarzystwem emerytalnym jest czynnością skła-dającą się na „zarządzanie” otwartym funduszem emerytalnym. Nie może więc być wątpliwości, że powszechne towarzystwo emerytalne przejmujące zarządzanie otwartym funduszem emerytalnym na podstawie umowy określonej w art. 66 ust. 1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, wstępuje w obowiązki powszechnego towarzystwa zarządzającego dotychczas tym funduszem (art. 66 ust. 2 ustawy) wynikające ze stosunku pracy, którego treścią było prowadzenie przez to towarzystwo działalności akwizycyjnej, co dotyczy zwłaszcza zobowiązania do za-płaty pracownikowi należnego wynagrodzenia za pracę polegającą na zawieraniu umów o przystąpieniu do funduszu. Z tych względów podjęto uchwałę jak w sentencji. ========================================