IV CO 119/21

Sygn. akt IV CO 119/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Widło na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2021 r. na skutek przedstawienia akt sprawy Sądu Rejonowego w T. w przedmiocie przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy sygn. I Nc […] z powództwa […] "V." Spółki Akcyjnej w W. przeciwko H. B. o zapłatę odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 lutego 2021 r., I Nc […], Sąd Rejonowy w T. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie innemu sądowi równorzędnemu sprawy z powództwa […] V. Spółki Akcyjnej w W. przeciwko H. B. o zapłatę, gdyż wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (art. 441 k.p.c.). Wskazał, że pozwaną w sprawie jest bliska krewna jednego z sędziów Sądu Rejonowego w T., sędziowie wylosowani do składu sądu składają w tym względzie oświadczenia, wnioski o wyłączenie. W tego typu sprawach kolejne sądy z okręgu […] najczęściej także kolejno procedują w przedmiocie wyłączenia. 2 Art. 441 k.p.c., dodany przez ustawę z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. Z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, niepubl. i z 16 marca 2020 r. IV CO 18/20, niepubl.). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 441 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20). Przewidziana w art. 441 k.p.c. podstawa do wystąpienia do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi dla dobra wymiaru sprawiedliwości nie zastępuje innych, znanych procesowych instrumentów, przy wykorzystaniu których można osiągnąć gwarancję, że sprawa zostanie rozpoznana przez bezstronny sąd. Takim instrumentem procesowym od lat jest instytucja wyłączenia sędziego. Wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania niniejszej sprawy z powołaniem się na okoliczności oznaczone w art. 49 w zw. z art. 51 k.p.c. złożyli sędziowie J. P. (k. 36 akt sądowych), M. C. (k. 38 akt sądowych), X. Y. (k. 40 akt sądowych), M. R. (k. 42 akt sądowych). Wnioski te pozostają nierozpoznane, a wszyscy wnioskujący powołują się na relacje zawodowe i towarzyskie z sędzią Sądu Rejonowego w T., 3 której matka jest pozwaną w sprawie. Sędzia, której matka jest stroną w sprawie, podlegałaby wyłączeniu od rozpoznania sprawy na mocy art. 48 § 1 pkt 2 k.p.c. Skoro instytucja wyłączenia sędziego dotyczy wprost okoliczności, którymi Sąd Rejonowy w T. objaśnił wniosek złożony na podstawie art. 441 k.p.c., to nie ma powodu by na podstawie tego przepisu przekazywać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wskazać przy tym należy, że przeszkody w rozpoznaniu sprawy w związku z zastosowaniem wyłączenia sędziego rozwiązywać ma sąd przełożony nad sądem właściwym, a nie Sąd Najwyższy (zob. art. 44 i art. 481 k.p.c.). jw