II CZ 135/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN T. Żyznowski (sprawozdawca).Sędziowie SN: G. Bieniek, M. Zakrzewska.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 22 grudnia 1988 r. Sąd Wojewódzki zabezpieczył powództwo przez: a) zajęcie wierzytelności pozwanego I. Spółce z o.o. w Ł. znajdujących się na jego wskazanym tamże koncie do wysokości 15.700.000 zł, b) zajęcie ruchomości należących do wymienionego poznanego i znajdujących się w jego siedzibie w Ł.Z powołaniem się na przepis art. 742 § 1 kpc pozwany Intertour wnosił o rozszerzenie zajęcia na znajdujące się na terenie użytkowanym przez stronę pozwaną w T. i stanowiące jej własność ruchomości, do wysokości 15.700.000 zł.Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki w S. uchylił powyżej przytoczone zarządzenie tymczasowe, orzeczone postanowieniem z dnia 22 grudnia 1988 r., w zakresie dotyczącym zajęcia wierzytelności pozwanego ulokowanych na jego koncie do wysokości 15.700.000 zł (pkt a), a nadto rozszerzył zajęcie ruchomości pozwanej orzeczone w tymże postanowieniu z dnia 22.XII.1988 r. (pkt 6) na znajdujące się na terenie użytkowanym przez pozwanego w T. domki campingowe typu "B." wraz z ich wyposażeniem do wysokości 15.700.000 zł.W złożonym zażaleniu powodowe Przedsiębiorstwo Turystyczne zarzuciło naruszenie art. 742 kpc i wnosiło o uchylenie zaskarżonego postanowienia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przewidziany w art. 742 kpc wniosek o uchylenie lub zmianę prawomocnego zarządzenia tymczasowego stanowi szczególny - przysługujący wyłącznie dłużnikowi - środek prawny, umożliwiający wzruszenie prawomocnego zarządzenia tymczasowego. Zgodnie z przytoczonym przepisem art. 742 § 1 kpc, prawomocne zarządzenie tymczasowe podlega uchyleniu lub zmianie, gdy odpadła lub zmieniła się przyczyna zabezpieczenia albo gdy dłużnik złożył do depozytu sądowego sumę wystarczającą do zabezpieczenia. W złożonym wniosku o zmianę zarządzenia tymczasowego pozwany I. przytoczył, że wnioskowane przez niego rozszerzone zajęcie ruchomości w pełni zabezpiecza dochodzone roszczenie. Podniósł także, że dotychczasowe zabezpieczenie przez zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym jest dla niego zbyt uciążliwe z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd orzekający przytoczył, że pozwany po wydaniu i uprawomocnieniu się zarządzenia tymczasowego zapłacił powodowemu Przedsiębiorstwu 8.200.000 zł., a zatem odpadła co do tej kwoty przyczyna zabezpieczenia. Nadto, z powołaniem się na art. 743 zdanie 1 i 799 § 1 zdanie 2 kpc, Sąd wyraził zapatrywanie, że skoro zasadnym jest stanowisko strony pozwanej o uciążliwości dotychczasowego zabezpieczenia" przez zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym, to istnieją podstawy do uchylenia w całości zarządzenia tymczasowego o zajęciu wierzytelności i zmiany zakresu zabezpieczenia odnośnie ruchomości.Poglądu tego nie można podzielić. Skuteczność omawianego wniosku dłużnika uwarunkowana jest upadkiem (w całości, częściowo) lub zmianą przyczyny zabezpieczenia. Chodzi zatem o takie zmiany, które nie istniały w stanie faktycznym stanowiącym podstawę wydania zarządzenia tymczasowego. Podstawy takiej nie może stanowić odmienna ocena okoliczności istniejących w dacie ferowania tego orzeczenia. Skoro w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie zostały ustalone i przytoczone zmienione okoliczności w stosunku do poprzednio istniejących w aspekcie niedogodności czy uciążliwości dla strony pozwanej, to dokonana w tych warunkach zmiana sposobu zabezpieczenia roszczeń stanowi niedopuszczalną - w świetle art. 742 § 1 kpc - weryfikację wyrażonej uprzednio przez Sąd orzekający oceny. Natomiast przytoczony przepis, podobnie jak art. 359 kpc, dopuszcza możliwość wydania nowego postanowienia tylko na skutek zmian okoliczności sprawy i w zakresie, w jakim uległy zmianie okoliczności faktyczne sprawy. Nietrafnym jest także odwołanie się do przepisu art. 743 zdanie 1 kpc, bowiem dotyczy on wykonania zarządzeń tymczasowych i odpowiedniego w tym zakresie stosowania przepisów kpc o postępowaniu egzekucyjnym.Dlatego według § 210 regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 1987 r. Nr 38, poz. 218) do wydanego wierzycielowi tytułu wykonawczego na podstawie postanowienia w sprawie zarządzenia tymczasowego (art. 740 § 1 kpc) sąd dołącza również odpis tego postanowienia z uzasadnieniem w celu przekazania go organowi egzekucyjnemu dla doręczenia dłużnikowi. W sprawach zaś, w których wykonanie postanowienia następuje z urzędu, odpis postanowienia z uzasadnieniem przeznaczonym dla dłużnika sąd przesyła bezpośrednio organowi egzekucyjnemu. Z tego względu powoływane przepisy nie mogą stanowić uzasadnienia dla wniosku wierzyciela i postanowienia uwzględniającego ten wniosek na podstawie art. 742 kpc. Niewątpliwie zapłata części należności mogłaby wywołać zmianę dokonanego zabezpieczenia przez stosowne ograniczenie, co do wysokości, zajęcia konta bankowego pozwanego.Jednakże Sąd orzekający ustalając, że odpadła przyczyna zabezpieczenia odnośnie 8.200.000 zł, utrzymał na niezmienionym, odnośnie wysokości, poziomie dokonane zabezpieczenie, tj. do kwoty 15.700.000 zł. Pominięte zaś zostały - w aspekcie ich znaczenia w świetle art. 742 § 1 kpc - twierdzenia strony pozwanej o prowadzeniu innych - poza turystyczną - działalności gospodarczych i możliwości adekwatnego do nowego stanu ukształtowania zabezpieczenia.Ze względu na konieczność uzupełnienia materiału nie zachodzą podstawy do zmiany orzeczenia i wydania ostatecznego rozstrzygnięcia.Dlatego zaskarżone orzeczenie podlega uchyleniu (art. 383 § 1 i 397 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc).