I CZ 73/19
PostanowienieIzba Cywilna2019-09-26
Skład orzekający: Józef Frąckowiak, Marian Kocon, Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie strony możności obrony jej praw, o którym mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c., może być stwierdzone w sytuacji, gdy strona mimo wadliwości procesowych miała wiedzę o toczącym się postępowaniu i mogła podjąć czynności procesowe, ale tego zaniechała?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że pozbawienie strony możności obrony jej praw, o którym mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c., polega na rzeczywistym pozbawieniu możliwości działania w postępowaniu na skutek wadliwości procesowych. Nie można uznać pozbawienia możności obrony, jeśli strona mimo błędów w doręczeniach miała wiedzę o postępowaniu i mogła podjąć czynności procesowe, ale tego zaniechała, nie wykazując przy tym aktywności w ustaleniu właściwego adresu.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego o wznowieniu postępowania w sprawie o zasiedzenie. Zaskarżona przez uczestniczkę S. P. decyzja Sądu Okręgowego została oparta na zarzucie naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 73/19 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie ze skargi S. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 kwietnia 2011 r. , sygn. akt I Ns (…) w sprawie z wniosku Gminy Miasta M. przy uczestnictwie B. M., M. W., W. W., R. R., P. R., D. L., P. R., S. P., J. J., F. J. i M. S. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 września 2019 r., zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt IV Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 września 2015 r. w sprawie ze skargi S. P. o wznowienie postępowania wszczętego z wniosku Gminy Miasta M., z
2 udziałem B. M., M. W., W. W., R. R., P. R., D. L., P. R., S. P., J. J., F. J. i M. S., o zasiedzenie. Orzeczenie zaskarżyła uczestniczka S. P., zarzucając naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. w zw. z art. 386 § 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wskutek stwierdzenia, przez sąd drugiej instancji, nieważności postępowania przed sądem I instancji. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie przyjmuje się, że przewidziane w art. 379 pkt 5 k.p.c. pozbawienie strony możności obrony jej praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie brała udziału w całym postępowaniu lub jego znacznej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem wyroku w danej instancji. Ocena zaistnienia takiej sytuacji procesowej dokonywana być powinna w kontekście konkretnych okoliczności sprawy. Chodzi jednak tylko o wypadki rzeczywistego pozbawienia możności obrony, którego skutkiem było niedziałanie strony w postępowaniu (z najnowszych orzeczeń patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 590/17, niepubl., postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2018 r., I CZ 3/18, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2017 r., IV CSK 350/16, niepubl.). W sprawie, którą dotyczy zażalenie, taka sytuacja nie występuje. Mimo błędnego adresu w aktach sprawy, uczestnik W.W. odebrał osobiście w dniu 3 listopada 2014 r. zawiadomienie o terminie rozprawy. Miał zatem wiedzę o toczącym się postępowaniu i mógł podjąć właściwe czynności procesowe lecz tego zaniechał. Co więcej, nie wykazał również aktywności procesowej nawet w ustaleniu właściwego adresu w toku postępowania przed sądem II instancji. W tych okolicznościach nie można uznać, że nastąpiło rzeczywiste pozbawienie
3 możności obrony. Podobna ocena dotyczy uczestnika B. M. Mimo drobnego błędu w imieniu, doręczenia były dokonywane na prawidłowy adres uczestniczki. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. aj
Powiązane orzeczenia
- III CZ 78/22 2022-03-17Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, wynikające z osadzenia w zakładzie karnym i braku ustanowienia pełnomocnika z urzędu, uzasadnia uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i zniesienie postępowania?
- III CZ 314/23 2024-01-19Czy pozbawienie strony możności obrony swych praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. może mieć miejsce w postępowaniu nieprocesowym wobec podmiotu, który nie uzyskał przymiotu strony w tym postępowaniu?
- III CZ 418/22 2023-02-22Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. następuje w sytuacji, gdy postępowanie zostało wobec niej umorzone prawomocnym postanowieniem, a następnie toczyło się bez jej udziału?
- IV CZ 16/20 2020-06-26Czy oddalenie wniosku dowodowego strony, które nie uniemożliwiło jej udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku z powodu nieważności postępowania z uwagi na pozbawienie st…
- III CSK 87-09/1 2010-01-12Czy pozbawienie strony możności obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. może nastąpić w sytuacji, gdy uchybienia proceduralne miały miejsce na wcześniejszym etapie postępowania, a ich skutki nie zostały usunię…
Powołane przepisy
art. 379 pkt 5 KPCart. 13 § 2 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 386 § 2 KPC§ 2§ 11
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy