III PSK 12/24

III PSK 12/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z powództwa K. M. przeciwko S. S.A. w B. Oddziałowi w D. Kopalnie Węgla Kamiennego w Całkowitej Likwidacji z siedzibą w D. o zadośćuczynienie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 27 sierpnia 2024 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt VII Pa 63/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. [SOP] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Świdnicy, wyrokiem z dnia 18 października 2023 r., oddalił apelację K. M. od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 27 lipca 2023 r., oddalającego jego powództwo, w którym domagał się zasądzenia od strony pozwanej (R. S.A. w B. Oddział w D. K. w Całkowitej Likwidacji z siedzibą w D., dalej jako spółka) kwoty 50.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, licząc od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty. III PSK 12/24 2 Powód był zatrudniony w Kopalni Węgla Kamiennego, której następcą prawnym jest strona pozwana. Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr […], z dnia 11 września 2019 r., stwierdzono u powoda chorobę zawodową - pylicę płuc w postaci pylicy azbestowej, wymienionej w poz. 3 pkt 5 wykazu chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy, jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 105, poz. 870). Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 9 października 2019 r. ustalono u powoda stały uszczerbek na zdrowiu w związku z chorobą zawodową w wysokości 20%. W ocenie Sądu Okręgowego bieg przedawnienia, wskazany w art. 4421 k.c., rozpoczyna się w dniu zaistnienia wymienionych tam zdarzeń faktycznych. Datę wymagalności roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wyznacza zatem uzyskanie wiedzy o dwóch faktach: po pierwsze - o szkodzie i po drugie - o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Datą rozpoczęcia biegu przedawnienia jest data wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, to jest 11 września 2019 r., co oznacza, że w dniu wniesienia pozwu (20 czerwca 2023 r.) roszczenie było przedawnione. Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik powoda, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skarg kasacyjnej do rozpoznania wskazał na zachodzącą w sprawie nieważność postępowania w związku ze składem sądu odwoławczego sprzecznym z przepisami prawa oraz występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne, sprowadzające się do pytania czy na „dowiedzenie się” przez poszkodowanego o osobie obowiązanej do naprawienia szkody w rozumieniu art. 4421 § 1 i § 3 k.c. składa się świadomość poszkodowanego o możliwości dochodzenia od niej roszczenia o naprawienie szkody? W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: III PSK 12/24 3 Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do merytorycznego rozpoznania. Prawdą jest, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (zasada prawna) z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22 (OSNP 2023 nr 10, poz. 104) rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Jednocześnie Sąd Najwyższy ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia. W niniejszej sprawie wskazana uchwała nie ma zastosowania, ponieważ skład sądu nie został ukształtowany na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy, a jedynie w oparciu o treść art. 3671 § 1 k.p.c. Pierwszy wyjątek od zasady jednoosobowego orzekania w postępowaniu apelacyjnym, wynikający z art. 3671 § 1 k.p.c., dotyczy tych spraw, które w pierwszej instancji rozpoznawane są przez sąd rejonowy, a w drugiej przez sąd okręgowy. Sąd Okręgowy orzeka w postępowaniu apelacyjnym w składzie trzech sędziów w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia choćby w jednej z wniesionych apelacji przekracza 1.000.000 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie została ustalona na 50.000 zł, co oznacza, że zastosowanie ma art. 3671 § 1 k.p.c., ponieważ wskazany wyjątek nie zachodzi. W odniesieniu do drugiej przesłanki, wskazanej przez skarżącego, należy przypomnieć, że za pomocą powoływania się na istotne zagadnienie prawne nie można zwalczać dotychczasowego mechanizmu stosowania prawa, zwłaszcza jeśli III PSK 12/24 4 jego wykładnia jest powszechnie przyjęta w orzecznictwie i została uwzględniona przez sąd drugiej instancji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2023 r., III USK 29/23, LEX nr 3614413). Zgodnie z art. 4421 § 1 k.c. roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawniają się po upływie 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub mógł się dowiedzieć przy zachowaniu należytej staranności o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Powyższe oznacza, że aby przedawnienie rozpoczęło bieg, poszkodowany musi zdobyć łącznie wiedzę w powyższym zakresie bądź przy należytej staranności móc ją zdobyć. Przy czym należytą staranność należy rozumieć zgodnie z treścią art. 355 k.c. Termin 3-letni jest terminem ruchomym, jego początek zależy od zaistnienia subiektywnego stanu wiedzy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 27 lipca 2016 r., V CSK 680/15, LEX nr 2108514, oraz z 6 października 2017 r., V CSK 36/17, LEX nr 2429631). Chodzi bowiem nie o chwilę, w której poszkodowany uzyskał jakąkolwiek wiadomość na temat sprawcy, lecz o chwilę uzyskania takich informacji, które - oceniając obiektywnie - pozwalają z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać sprawstwo konkretnemu podmiotowi. Badając początek biegu terminu przedawnienia, należy ustalać, czy wystąpiła konkretna wiedza u poszkodowanego, a nie jej szerzej rozumiana świadomość, czyli ogólne rozeznanie lub zdawanie sobie z czegoś sprawy. Poszkodowany wie o szkodzie wtedy, gdy zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw danego zdarzenia. Bez znaczenia jest okoliczność, kiedy poszkodowany dowiedział się o rzeczywistych rozmiarach uszczerbku oraz trwałości jej następstw, a w szczególności o wysokości należnego mu odszkodowania (zob. A. Szpunar: Wynagrodzenie szkody wynikłej wskutek śmierci osoby bliskiej, Bydgoszcz 2000, s. 193). Aby uznać, że poszkodowany posiadał wiedzę o osobie, musi on dysponować danymi pozwalającymi na zidentyfikowanie osoby odpowiedzialnej za szkodę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2018 r., V CSK 544/17, LEX nr 2500469). Jest to zatem uzyskanie takich informacji, które oceniane obiektywnie, pozwalały z wystarczającą dozą prawdopodobieństwa przypisać odpowiedzialność konkretnemu podmiotowi. Stwierdzenie u poszkodowanego III PSK 12/24 5 stanu świadomości w powyższym zakresie jest zależne od jego właściwości podmiotowych, dostępnej wiedzy o okolicznościach wyrządzenia szkody oraz zasad doświadczenia życiowego. W przypadku zaś roszczeń potwierdzonych orzeczeniem odpowiedniego organu lub ugodą bieg przedawnienia rozpoczyna się wraz z uprawomocnieniem się orzeczenia lub zawarciem ugody. Początkiem biegu przedawnienia jest miarodajne i autorytatywne orzeczenie kompetentnej placówki medycznej, która dokonała rozpoznania występującego schorzenia i zakwalifikowała je jako chorobę zawodową (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2014 r., I PK 213/13, LEX nr 1466624), nie jest natomiast konieczne oczekiwanie poszkodowanego na uprawomocnienie się decyzji właściwego organu o stwierdzeniu choroby zawodowej jako konsekwencji warunków zatrudnienia u konkretnego pracodawcy (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 listopada 2007 r., II PK 62/07, OSNP 2009 nr 1-2, poz. 4 i z dnia 14 czerwca 2011 r., I PK 258/10, LEX nr 1001280; dnia 10 października 2012 r., III BP 4/11, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 181). Trafnie Sąd Okręgowy ustalił moment, w którym powód uzyskał świadomość powstania szkody. Datą rozpoczęcia biegu przedawnienia jest data wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, to jest 11 września 2019 r. Zważywszy na to, że powód pozostawał w zatrudnieniu wyłącznie u strony pozwanej i jej poprzedników prawnych, nie było kontrowersji co do osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. Przedstawione argumenty skłaniają do konkluzji, że w sprawie nie wykazano przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. [AGM] [ms] III PSK 12/24 6