III KZ 42/24

III KZ 42/24 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący) SSN Waldemar Płóciennik SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) w sprawie P.R. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 października 2024 r. zażalenia skazanego na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt III KO 103/24, o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie. Waldemar Płóciennik Andrzej Tomczyk Eugeniusz Wildowicz P.R. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II K 54/17, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt II AKa 33/18, za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. i in. III KZ 42/24 2 W dniu 10 czerwca 2024 r. skazany skierował do Sądu Najwyższego sporządzony osobiście wniosek „o wznowienie postępowania i rozpoznanie sprawy zakończonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie sygn. akt II K 54/17”, objętym wydanymi następnie wyrokami łącznymi. Następnie, osobnymi pismami zwrócił się o wyznaczenie mu adwokata z urzędu celem wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz przesłał oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym. Sąd Najwyższy, po zapoznaniu się z treścią przedmiotowego wniosku, postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt III KO 103/24, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił przyjęcia go do rozpoznania ze względu na jego oczywistą bezzasadność. P.R. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc, że narusza ono reguły praworządności i normy konstytucyjne, gdyż Sąd Najwyższy rozpoznawał jego kolejny wniosek o wznowienie postepowania orzekając w tym samym składzie jednoosobowym, zaś sam wniosek o wznowienie postępowania powinien zostać rozpoznany, skoro skazany jednocześnie wniósł o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu. Wskazał ponadto na wystąpienie szeregu okoliczności, które w jego przekonaniu świadczą o wadliwości postępowania karnego przed Sądem Okręgowym w Koszalinie, w tym na branie udziału w wydaniu wyroku Sądu I instancji przez sędziego powołanego na urząd w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w myśl ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na obecnym etapie postępowania, już po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia w sprawie, istnieją limitowane możliwości wzruszenia wyroku skazującego, chronionego domniemaniem prawidłowości. Ustawodawca przewiduje wprawdzie instytucję wznowienia postępowania, lecz tylko w sytuacji spełnienia przesłanek, precyzyjnie określonych w art. 540, art. 540a i art. 540b k.p.k, a więc w wyjątkowych wypadkach. III KZ 42/24 3 Skazany, aby otrzymać pomoc obrońcy z urzędu w postępowaniu wznowieniowym, musi nie tylko wystąpić ze stosownym wnioskiem, ale również wykazać, że w jego sprawie zachodzi przynajmniej jedna z wyżej wymienionych przesłanek wznowieniowych. Dopiero wówczas właściwy sąd podejmuje decyzję o przyznaniu stronie obrońcy z urzędu celem wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, ewentualnie sporządzenia opinii o braku podstaw do złożenia takiego wniosku. Jeśli natomiast w osobiście sporządzonym przez skazanego piśmie nie zostało dostatecznie uprawdopodobnione, że wystąpiła którakolwiek z przesłanek wznowienia postępowania, sąd, działając na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., ma prawo odmówić przyjęcia takiego wniosku ze względu na jego oczywistą bezzasadność – jak miało to miejsce w niniejsze sprawie. Sąd Najwyższy, wydając zaskarżone postanowienie, słusznie nie dostrzegł, aby argumentacja podnoszona przez skazanego w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. mogła doprowadzić do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Skazany we wniosku kwestionował bowiem prawidłowość ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku skazującego oraz poprawność przebiegu czynności w postępowaniu przygotowawczym i przed Sądem I instancji, całkowicie abstrahując od wskazanych przepisami podstaw wznowienia. Fakt, że skazany czuje się potraktowany niesprawiedliwie, czy wręcz skrzywdzony przez wymiar sprawiedliwości, nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania i rozpoznania sprawy po raz kolejny. Tylko w wyjątkowych sytuacjach - precyzyjnie wskazanych w wyżej przytoczonych przepisach - możliwe jest podważenie prawomocności ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie. P.R. wystąpienia tych ekstraordynaryjnych okoliczności nie wykazał i to w kolejnym już składanym przez siebie wniosku. Trzeba bowiem zaznaczyć, że Sąd Najwyższy nie po raz pierwszy rozpoznawał osobisty wniosek o wznowienie postępowania złożony przez skazanego. Jeśli chodzi o wskazany w zażaleniu fakt rozpoznania kolejnego osobistego wniosku skazanego o wznowienie postępowania przez Sąd Najwyższy w tym samym składzie jednoosobowym, to trzeba wskazać, iż przepisy Kodeksu postępowania karnego nie stoją takiej sytuacji na przeszkodzie (por. art. 40 § 1 i 3 III KZ 42/24 4 k.p.k. a contrario). Sąd rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania nie orzeka przecież co do meritum – a więc w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzucony mu czyn, lecz jedynie bada, czy w sprawie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania karnego. Dlatego też nie ma przeszkód, by w tej kwestii wypowiadał się sąd, orzekając w tym samym składzie. Wskazać ponadto należy, że obowiązkiem sądu odwoławczego rozpoznającego zażalenie na postanowienie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania jest sprawdzenie przez pryzmat podniesionych zarzutów czy ten wniosek został rozpoznany prawidłowo. Oznacza to m.in., że te wszystkie kwestie, o których skarżący po praz pierwszy wspomniana dopiero w zażaleniu, w tym dotyczące nienależytej obsady Sądu I instancji (warto dodać, że bez wskazania, którego konkretnie członka składu dotyczy ten zarzut oraz podania dodatkowych okoliczności świadczących o jego braku niezależności i bezstronności, oprócz samego faktu powołania na urząd w procedurze z udziałem tzw. neo – KRS), nie mogą podlegać rozważeniu w niniejszym postępowaniu zażaleniowym. Skazany może natomiast wszystkie te okoliczności uczynić przedmiotem kolejnego wniosku o wznowienie postępowania. Podsumowując, stwierdzić trzeba, że Sąd Najwyższy słusznie ocenił osobisty wniosek skazanego o wznowienie jako oczywiście bezzasadny, skoro nie wskazano w nim żadnej z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. Rozpoznając ten wniosek Sąd odniósł się do jego treści, wyjaśniając w uzasadnieniu postanowienia, dlaczego należało odmówić jego przyjęcia bez wzywania wnioskodawcy do usunięcia jego braków formalnych. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. Waldemar Płóciennik Andrzej Tomczyk Eugeniusz Wildowicz III KZ 42/24 5 WB. [ał] Waldemar Płóciennik Andrzej Tomczyk Eugeniusz Wildowicz