GSK 1157/04

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-01-10

Skład orzekający: Maria Myślińska, Urszula Raczkiewicz, Hanna Rybińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu w kontekście stosowania preferencyjnych stawek celnych?
Ratio decidendi
Wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Organy te nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych ani kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, a także nie posiadają podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia sposobu ustalenia pochodzenia towaru. W przypadku uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów lub statusu pochodzenia towarów, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację do władz kraju eksportu, a uzyskane wyniki są dla nich wiążące.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła importu odzieży używanej z Niemiec i Danii, gdzie importer zadeklarował preferencyjne pochodzenie towaru z UE, co pozwoliło na zastosowanie obniżonej stawki celnej. Polskie organy celne, po uzyskaniu informacji od duńskich władz celnych, że towar nie pochodzi z UE, określiły na nowo wysokość długu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę importera, uznając decyzję organu celnego za prawidłową. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną importera, który zarzucał m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Maria Myślińska (spr.), Sędziowie NSA - Urszula Raczkiewicz, - Hanna Rybińska, Protokolant - Małgorzata Suchocka, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...]S.C. z siedzibą w Wałczu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 658/02 w sprawie ze skargi [...] S.C. z siedzibą w Wałczu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego skargę kasacyjną oddala. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 658/02 oddalił skargę [...] s.c. w Wałczu na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego z następującym uzasadnieniem. [...] s.c. w Wałczu - [...] w okresie od 12 sierpnia 1998r. do 5 lutego 1999r. dokonała 29 zgłoszeń celnych towaru w postaci odzieży używanej, importowanej z Niemiec i Danii, deklarując kwotę długu celnego obliczoną z zastosowaniem stawki celnej obniżonej na podstawie deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej. Towar ten objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Polskie organy celne z uwagi na wątpliwości odnoszące się do dowodów pochodzenia powyższego towaru zwróciły się do duńskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji powyższych deklaracji i w odpowiedzi uzyskały informację, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie tych zgłoszeń celnych, a następnie decyzją z dnia 10 sierpnia 2001r. nr [...] uznał te zgłoszenia celne za nieprawidłowe i ponownie określił kwotę długu celnego, przyjmując do jej wymiaru stawkę celną konwencyjną w wysokości 21,4 % i 23,1 % wartości celnej towaru. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania strony podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornego zgłoszenia celnego i decyzją z dnia 21 lutego 2002r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozpoznając skargę na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że brak jest podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Zdaniem Sądu organ celny był uprawniony na mocy art. 83 Kodeksu celnego do przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru (kontrola postimportowa). Sąd podkreślił, że podstawą wnioskowanej przez importera w zgłoszeniach celnych obniżonej stawki celnej były reguły preferencyjnego pochodzenia towaru określone w postanowieniach Układu Europejskiego, który jest umową międzynarodową, ratyfikowaną i ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Nr 11 z 1994r. pod poz. 38 oraz stanowiący integralną część Układu Europejskiego Protokół Nr 4, zmieniony Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. ( Dz. U. z 1997r. Nr 104, poz. 662). Sąd wyjaśnił, że Układ Europejski jest umową międzynarodową, o której mowa w art. 241 ust. 1 Konstytucji i na mocy art. 91 Konstytucji ma zagwarantowane pierwszeństwo stosowania przed przepisami prawa krajowego. Sąd podkreślił, że art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przewiduje, iż władze celne kraju importu w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, czy też statusu pochodzenia towarów, zwracają się o weryfikację do władz celnych kraju eksportu. Jeżeli odpowiedź umożliwia wyraźne ustalenie, że sprawdzana deklaracja eksportera zamieszczona na fakturze nie spełnia kryteriów przewidzianych przepisami Protokołu Nr 4, gdyż została wystawiona dla odzieży używanej, która nie jest towarem preferencyjnym, to władze celne kraju importu odmawiają wszelkich preferencji. Na podkreślenie, zdaniem Sądu, zasługuje również to, że stroną postępowania weryfikacyjnego, toczącego się w kraju eksportera, jest eksporter towaru, który na podstawie przepisów art. 21 Protokołu Nr 4 samodzielnie, bez udziału organów celnych, wystawia dowód pochodzenia w formie deklaracji na fakturze oraz bierze na siebie odpowiedzialność za prawidłowość ustalenia statusu pochodzenia towaru i rzetelność deklaracji. Sąd wskazał iż polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych dokonujących sprawdzenia, ani kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, tym bardziej, że nie posiadają podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób władze te ustaliły, iż deklaracje na fakturach nie stanowią prawidłowego dowodu pochodzenia, uprawniającego do zastosowania obniżonych stawek celnych. Sąd uznał, że wynik weryfikacji wskazujący, iż podmiotowi dokonującemu importu bezpodstawnie przyznane zostały preferencje celne przewidziane Protokołem Nr 4 , uzasadnia wszczęcie postępowania celnego. W konkluzji Sąd stwierdził, że z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, iż do przeprowadzenia weryfikacji uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Unormowanie zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ma, zdaniem Sądu, charakter zupełny, przez co wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu celnego, jaki Ordynacji podatkowej. Z uwagi na to, że w sprawie nie występuje naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną. Od powyższego wyroku [...] s.c. w Wałczu złożyli skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucili naruszenie: - przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 274 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 121 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 2 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej poprzez rażące naruszenie zasady zaufania do organów celnych. - przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 141§ 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów skargi b) art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w swoich rozważaniach dowodów złożonych przy piśmie skarżących – (uzupełnienie odwołania z dnia 11 stycznia 2002r.) stwierdzających jednoznacznie, że towar objęty zaskarżoną decyzją był pochodzenia niemieckiego c) nieważność postępowania – art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa, gdyż w rozpoznaniu sprawy w I instancji uczestniczyło dwóch sędziów NSA, a tylko jeden sędzia WSA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sąd nie odniósł się do zarzutu skargi – rażącego naruszenia prawa. Brak rozważenia tego zarzutu wyłączył, zdaniem skarżących, możliwość uwzględnienia skargi. Skarżący podkreślają również, iż w uzupełnieniu skargi z dnia 11 stycznia 2002r. złożyli 15 dokumentów stwierdzających jednoznacznie, że towar objęty zaskarżoną decyzją był towarem pochodzenia niemieckiego. Podnoszą także, że WSA na s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdził lakonicznie, iż dokumenty te nie spełniają wymogów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Skarżący zarzucają, że Sąd nie wskazał jakich to wymogów powyższe dokumenty nie spełniają i stwierdzają, iż brak stanowiska WSA w tym przedmiocie uchyla zaskarżony wyrok spod kontroli instancyjnej. Skarżący zarzucają również nieważność postępowania wynikającą z treści art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa, albowiem w składzie orzekającym było 2 sędziów NSA zamiast WSA. Dyrektor Izby Celnej nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw, ale także ich uzasadnienie. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jest – poza przytoczeniem naruszonego przepisu – wskazanie sposobu jego naruszenia i wyjaśnienie na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie i jak, zdaniem skarżącego, powinien on być rozumiany i stosowany. Również koniecznym elementem uzasadnienia drugiej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest wskazanie, które przepisy – oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy – zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (§ 1 i 2 art. 183 p.p.s.a.). Oznacza to, że o zakresie kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Przechodząc do zarzutu dotyczącego, zdaniem skarżącego, naruszenia prawa materialnego, to stwierdzić należy, że zarzut ten jest natury procesowej, bowiem nie dotyczy błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa. Podnieść należy, że jest on o tyle nietrafny, że zarzut kasacyjny winien wykazać uchybienia sądu I-szej instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku, nie zaś naruszenia stosowania przez organy celne przepisów Ordynacji podatkowej. Artykułu 2 cytowanego przez kasację Konstytucji RP nie należy również stosować wprost. Na marginesie stwierdzić należy, że przepis art. 274 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w prawie celnym, bowiem zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Przepis art. 274 § 1 pkt 3 znajduje się w dziale V, nie może więc w sprawie mieć zastosowania. Wywody dotyczące naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej są chybione, bowiem pomijają treść art. 64 § 1, 2, 2a i 3 Kodeksu celnego. To strona składa zgłoszenie celne, które powinno być dokonane na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną i zawierać wszystkie elementy niezbędne dla danej procedury oraz powinno być podpisane przez zgłaszającego. Tylko wówczas gdy składane zgłoszenie celne nie odpowiada wymogom formalnym, określonym w paragrafach 1 i 2 art. 64, organ celny odmawia jego przyjęcia. Następnie z treści art. 65 § 1 i 2 wynika, że organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada wymogom określonym w art. 64 i jeżeli przedstawiono towar nim objęty z zastrzeżeniem art. 80 § 2. Podstawę więc do zastosowania procedury celnej stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny. W niniejszej sprawie importer zadeklarował stawkę celną i organ celny przyjął zgłoszenie celne, sprawdzając czy spełnione zostały wymogi określone w art. 64. Nie można więc uznać za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędu lub winy urzędnika, jeżeli Kodeks celny nie stwarza w tym momencie możliwości kontroli merytorycznej deklarowanej przez stronę stawki. Przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną, która jak wskazują przepisy może być weryfikowana. Nie stanowi to jednak naruszenia zasady zaufania do organów celnych, ani naruszenia art. 2 Konstytucji, bowiem postępowanie weryfikacyjne zostało unormowane w przepisach art. 70 i 83 Kodeksu celnego i importer w każdym przypadku winien się liczyć z taką możliwością. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, iż są one nieuzasadnione. Strona nie precyzuje w skardze kasacyjnej zarzutu co do rażącego naruszenia prawa. Twierdzi tylko, że sąd I-szej instancji tego zarzutu nie rozważył. Jednak z treści i uzasadnienia wyroku wynika, że sąd ten uznał decyzję organu celnego za prawidłową, co by wskazywało, że nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa. Szczegółowe rozważenie tego zarzutu kasacyjnego jest o tyle niemożliwe, że nie został on należycie sprecyzowany. Zdaniem skargi kasacyjnej, sąd orzekający w pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania nie uwzględniając dowodów (15 dokumentów) złożonych przez stronę skarżącą w uzupełnieniu skargi z dnia 11 stycznia 2002r. stwierdzających jednoznacznie, że towar objęty zaskarżoną decyzją był towarem pochodzenia niemieckiego. Skarżący podnieśli także, że WSA na s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdził lakonicznie, iż dokumenty te nie spełniają wymogów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Skarżący zarzucają, że Sąd nie wskazał jakich to wymogów powyższe dokumenty nie spełniają. Zarzut w pkt 2 skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy albowiem towar był importowany z Danii i o jego pochodzeniu wypowiadały się władze celne Danii a nie RFN. Zarzut ten stwierdza, że sąd orzekający naruszył w ten sposób przepisy art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 141 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Strona nie wskazuje jednak jakie okoliczności sąd pominął, bądź jakie fakty wskazują na naruszenie tego przepisu. Również wobec powyższego nie jest możliwa ocena trafności tego zarzutu przez sąd kasacyjny. Stwierdzić więc tylko należy, że sąd I-szej instancji wyjaśnił prawidłowo, iż organy celne działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa - były bowiem na mocy art. 83 Kodeksu celnego uprawnione do przeprowadzenia kontroli postimportowej - i tym samym nie naruszyły zasady zaufania do organów celnych. Zgodnie z postanowieniami art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego oraz części A Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone określone są w umowach zawartych przez Polskę z niektórymi krajami lub grupami krajów i znajdują zastosowanie, do niektórych towarów pochodzących w szczególności z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z tych umów jest Układ Europejski. Obniżone stawki celne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. W myśl postanowień art. 20 § 1 i 2 Kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia jakie powinny spełniać towary aby korzystać z obniżonych stawek celnych oraz sposoby dokumentowania tego pochodzenia określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów, zawartych w umowach międzynarodowych. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących", wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełniania warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobów dokumentowania tego pochodzenia. Regulacja prawna w omawianym, objętym umową międzynarodową zakresie, zawarta jest w Protokole Nr 4 U.E. dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Zgodnie z art. 16 Protokółu, pochodzenie towaru można dokumentować na dwa sposoby, bądź to przy pomocy świadectwa przewozowego EUR 1 wystawianego na wniosek eksportera przez władze celne jego kraju, bądź, w zakresie ograniczonym do przypadków objętych art. 21 Protokółu, przy pomocy deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do jego identyfikacji. Protokół Nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych do żądania stosownych dowodów, ale dotyczą one władz celnych kraju eksportu (art. 17 ust 3 i 5, art. 18 ust. 3, art. 21 ust. 3 , art. 22 ). Niezależnie od tego, władze celne kraju eksportu są uprawnione w myśl postanowień art. 32 Protokołu, do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu jak i na wniosek władz celnych kraju importu. Jeśli idzie o władze celne kraju importu to ich rola w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i wynika także z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 U.E. W razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie ,żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub z Polski lub z innego kraju wymienionego w art. 4 Protokołu i czy spełniają inne wymogi Protokołu (art. 32 ust 1, 3 , 5). Z powyższych unormowań wynika, że w zakresie dotyczącym weryfikacji dowodu pochodzenia, organy celne kraju importu korzystają z wyników postępowania organów celnych kraju eksportu ("...będą informowane o wynikach weryfikacji...") i dokonują w tym zakresie jedynie oceny. Powyższe wywody wskazują, że w tych warunkach dokumenty przedstawione przez stronę nie mogły zostać uznane za stanowiące dowód pochodzenia towarów. Podnieść również należy, że na podstawie delegacji zawartej w § 3 art. 20 Kodeksu celnego wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U. Nr 134, poz. 886). Nie można podzielić również poglądu strony co do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok zawiera część historyczną, wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawnej. Rozważając argumenty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sąd z urzędu stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne, a celem tej reformy było spełnienie konstytucyjnego wymogu dwuinstancyjności postępowania sądowego (art.176 ust. 1 Konstytucji) także w odniesieniu do sądownictwa administracyjnego. Reforma wprowadzana była w warunkach funkcjonującego do dnia 31 grudnia 2003 r. sądownictwa administracyjnego jako jednoinstancyjnego, zaś po tej dacie działalność orzeczniczą w I instancji podjęły wojewódzkie sądy administracyjne, a w II - kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny. Ta specyficzna sytuacja, gdy niejako "w biegu" następowała zmiana modelu sądownictwa administracyjnego wymagała, w pierwszym, przejściowym okresie, szczególnych regulacji związanych między innymi z zapewnieniem sprawnego funkcjonowania wojewódzkich sądów administracyjnych w warunkach, gdy nie została jeszcze powołana odpowiednia liczba sędziów tych sądów. Jednocześnie zmniejszyły się potrzeby w zakresie kadry sędziowskiej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, bowiem nie w każdej sprawie strona niezadowolona z wyroku I instancji korzysta z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Z tego też względu niezbędne były stosowne regulacje ustrojowe. Sprawy ustroju sądów administracyjnych zostały unormowane w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jednak nie wszystkie zagadnienia zostały uregulowane odrębnie. W myśl art. 29 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych, a do takich należą zagadnienia składów sędziowskich orzekających w wojewódzkich sądach administracyjnych, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Te ostatnie przewidują, że w składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. Jednakże ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z zm.), dalej: Przepisy wprowadzające, przewidziała, że osoby powołane na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych pozostają sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 93). Oznacza to jednak zachowanie przez tych sędziów tytułu i statusu oraz wszelkich uprawnień należnych sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale nie stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przyczyn związanych z reformą , w początkowym okresie jej wdrażania niemalże wszyscy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostali delegowani do orzekania w wojewódzkich sądach administracyjnych, w których nie było jeszcze wystarczającej ilości sędziów, a następnie większość sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (220) została przeniesiona na stanowiska sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego do wojewódzkich sądów administracyjnych z zachowaniem statusu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe działania, mające na celu sprawne funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego w zreformowanym kształcie, miały oparcie w przepisach ustawy - Przepisy wprowadzające. Stosownie do art. 94 § 1 tej ustawy, w okresie trzech miesięcy od daty wejścia w życie ustawy ustrojowej, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii Kolegium tego Sądu, mógł przenieść sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w miejscowości, w której dotychczas pełnił służbę z pozostawieniem mu prawa do wynagrodzenia i tytułu przysługującego sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego. W składzie orzekającym w niniejszej sprawie w I instancji zasiadało dwóch sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i byli to sędziowie przeniesieni na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz jeden sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wykładnia art. 46 u. s. p., który z mocy art. 29 prawa o ustroju sądów administracyjnych stosuje się nie wprost, lecz odpowiednio, w zestawieniu z art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające skłania do przekonania, że użyte w pierwszym z tych przepisów określenie "sędzia innego sądu" nie obejmuje sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeniesionych na zasadach i w warunkach określonych w tym ostatnim przepisie na stanowiska sędziów WSA. Odpowiednie stosowanie przepisów u.s.p. polega bowiem w szczególności na uznaniu za prawidłowe składów orzekających Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, utworzonych zgodnie z wymaganiami stanowiącego lex specialis przepisu art. 94 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające. Zatem zarzut, dotyczący naruszenia prawa w sposób określony w art. 183 § 2 pkt. 4 p. s. a., prowadzący do nieważności postępowania, uznać należy za nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 181 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło