GSK 1342/04

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku "P." S.A. o uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2005 r. GSK 1342/04 w sprawie ze skargi kasacyjnej "P." SA w T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2004 r. 3/I SA/Gd 2182/01 postanawia uzupełnić wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2005 r. GSK 1342/04 poprzez zasądzenie na rzecz "P." S.A. w T. od Dyrektora Izby Celnej w T. kwoty (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 lutego 2005 r. zapadłym w niniejszej sprawie uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie odrzucenia skargi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie rozstrzygnięto o kosztach postępowania kasacyjnego, przy czym w skardze kasacyjnej strona skarżąca domagała się ich zwrotu. Po doręczeniu jej wyroku w terminie ustawowym złożyła wniosek o uzupełnienie w tym zakresie wyroku, przywołując u podstaw żądania art. 157 par. 1 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej ustawą procesową. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zważyć musiał co następuje: I. Zasady zwrotu kosztów postępowania między stronami reguluje rozdział 1 działu V ustawy procesowej. W art. 200 i art. 201 tej ustawy określono zasady zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, natomiast przepisy art. 203 i art. 204 odnoszą się do kosztów postępowania kasacyjnego. Normując kwestię zwrotu kosztów postępowania przed sądem I instancji ustawodawca wprowadził bezwzględną zasadę, iż zwrot ten przysługuje li tylko skarżącemu i wyłącznie w sytuacji bądź uwzględnienia skargi /art. 200/, bądź też umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 par. 3 lub art. 118 par. 2 ustawy procesowej. Inaczej rzecz się ma w postępowaniu kasacyjny, w którym o tym komu przysługuje zwrot kosztów postępowania kasacyjnego decyduje nie tylko wynik tego postępowania /oddalenie bądź uwzględnienie skargi kasacyjnej/ ale także wynik postępowania przed sądem I instancji. I tak w myśl art. 203 ustawy procesowej stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego: 1/ od organu - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu I instancji oddalający skargę, 2/ od skarżącego - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Z kolei art. 204 komentowanej ustawy stanowi, że w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez: 1/ organ - jeżeli zaskarżono skargę kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, 2/ skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Z unormowań dotyczących zwrotu kosztów postępowania pomiędzy stronami, przytoczonych powyżej jak i z pozostałych przepisów tego rozdziału ustawy procesowej wynika że: - po pierwsze, nakładając na strony obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie /art. 199 ustawy procesowej/, stronie której środek zaskarżenia uwzględniono ustawodawca zagwarantował ich zwrot, różnicując w przypadku postępowania kasacyjnego tylko podmioty zobowiązane do tego zwrotu, a nadto co mniej istotne na tym etapie rozważań, dając możliwość właściwemu Sądowi ich miarkowanie /art. 206 i art. 207 ustawy procesowej/, - po wtóre, regulując szczegółowo kwestię kosztów postępowania kasacyjnego ani art. 203 ani też art. 204 ustawy procesowej nie odnosi się do sytuacji, w której przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie, od którego w myśl art. 173 par. 1 ustawy procesowej wszak też przysługuje skarga kasacyjna. Gdyby zatem wniosek złożony w tej sprawie odniesiono tylko do treści art. 203 i art. 204 ustawy procesowej to nie znajdowałby on oparcia w literalnym ich brzmieniu. Jednakże takie odczytanie zamysłu ustawodawcy prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania uprawnień strony, której skargę kasacyjną uwzględniono w domaganiu się zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w zależności od tego, czy przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Sądu I instancji, czy też postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Rozważając dalej ten problem proceduralny trzeba mieć na uwadze to, że ustawa procesowa gwarantuje stronie, której skargę kasacyjną uwzględniono zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego /tak jak i w postępowaniu przed sądem I instancji, gdy uwzględniono skargę/. W art. 205 par. 1 i par. 2 ustawy procesowej zdefiniowano pojęcie niezbędnych kosztów postępowania. W świetle przywołanych wcześniej przepisów, a także art. 185 par. 1 i art. 188 ustawy procesowej nie budzą w zasadzie wątpliwości interpretacyjnych dwa pojęcie: pojęcie uwzględnienia skargi kasacyjnej i pojęcie niezbędnych kosztów postępowania. Do zinterpretowania zatem pozostają pojęcia odnoszące się do wyniku postępowania sądu I instancji, będącego przedmiotem skargi kasacyjnej użyte w art. 203 i art. 204 ustawy procesowej, mimo iż ich wykładnia językowa z pozoru nie powinna nasuwać wątpliwości w tym względzie. I znowu należy rozpocząć te dywagacje od ogólnej zasady, tym razem wyrażonej w art. 132 ustawy procesowej, w myśl której Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem. Wyjątek od tej zasady został określony w art. 160 stanowiącym, że jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. Ustawa procesowa różnicuje postanowienia na te, które kończą postępowanie w sprawie i na niekończące postępowania w sprawie. Do postanowień kończących postępowanie w sprawie należy postanowienie o umorzeniu postępowania /art. 161 ustawy procesowej/ i postanowienie o odrzuceniu skargi /art. 58 par. 1 ustawy procesowej/. Wprowadzając jako wyjątek od reguły rozstrzygnięcie sprawy postanowieniem ustawodawca w art. 166 ustawy procesowej postanowił, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z unormowań zawartych w przepisach art. 160, art. 166, art. 173 par. 1 ustawy procesowej można więc i należy wysnuć tezę, iż zasady zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego zawarte w art. 203 i art. 204 tej ustawy odnoszą się również do sytuacji, w której przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie wydane przez wojewódzki sąd administracyjny. Przyjmując taką wykładnię art. 203 i art. 204 ustawy procesowej należy użyte w nich zwroty odnoszące się do wyroku sądu I instancji oddalającego skargę odnieść do postanowienia sądu I instancji odrzucającego skargę. II. W myśl art. 157 par. 1 ustawy procesowej strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Jednym z elementów orzeczenia uwzględniającego skargę i skargę kasacyjną jest rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o zwrocie kosztów /art. 209 ustawy procesowej/. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca w skardze kasacyjnej domagała się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Jej skarga kasacyjna została uwzględniona, a wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie został rozstrzygnięty w tym orzeczeniu. Żądanie uzupełnienia wyroku co do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego znajduje zatem swoje oparcie w art. 157 par. 1 w zw. z art. 209 ustawy procesowej i jest zatem żądaniem uzasadnionym. III. Z dotychczasowych wywodów wynika, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uzupełnić o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego. Jak już wcześniej wskazano w przepisach dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego mowa jest o niezbędnych kosztach, a art. 207 par. 2 ustawy procesowej uprawnia Sąd do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub części w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Taki przypadek zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdzie przedmiotem skargi kasacyjnej było postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu skargi z powodów formalnych. Ta okoliczność sprawiła, że Naczelny Sąd Administracyjny korzystając z uprawnień zakreślonych art. 207 par. 2 ustawy procesowej uznał, że wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej żądania zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 157 par. 2 ustawy procesowej wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z kolei z art. 16 par. 2 tej ustawy sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W oparciu więc o art. 157 par. 2 i art. 16 par. 2 i par. 3 w zw. z art. 193 ustawy procesowej oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 207 par. 2 tej ustawy postanowiono jak w sentencji.