GSK 590/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Wojtachnio, Sędziowie NSA - Jacek Chlebny (spr.), - Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Protokolant - Justyna Chindelewicz, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 28 października 2003r. sygn. akt SA/Bd 1851/03 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia 24 marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę kasacyjną - W dniu 12 marca 2001 roku w Urzędzie Celnym w Toruniu, Oddział Celny w Grudziądzu, R. G. złożył zgłoszenie celne nr [...] o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu zakupionego w Belgii samochodu osobowego, marki Renault Clio, rok produkcji 2000. W zgłoszeniu celnym Skarżący, zgodnie z ceną wynikającą z faktury z dnia 8 stycznia 2001 roku nr 20001526, zadeklarował wartość celną towaru w wysokości 62.000 BEF. Decyzją z dnia 12 marca 2001 roku Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu uznał powyższe zgłoszenie za nieprawidłowe, kwestionując wiarygodność ceny transakcyjnej podanej w przedstawionej przez importera fakturze nr 20001526. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że stosownie do art. 23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 z późn. zm.), wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej. Cena transakcyjna jako rażąco niska nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości towaru. W wyniku oględzin samochodu stwierdzono, że załączona do zgłoszenia celnego opinia biegłego nr 231/U/01 z dnia 10 marca 2001 roku została sporządzona nierzetelnie, gdyż wykazując 48-procentowe zużycie samochodu nie odzwierciedla jego faktycznego stanu. W związku z powyższym organ celny powołał biegłego rzeczoznawcę, który określił wartość celną samochodu na kwotę 87.325,79 BEF. Wartość samochodu została obliczona w ten sposób, że wartość porównawczą (przyjętą na podstawie ceny sprzedaży na rynku krajowym samochodu Renault Clio, rok produkcji 2000 według czasopisma wyspecjalizowanego Eurotax) pomniejszono uwzględniając stopień zużycia pojazdu, liczbę uszkodzeń i braków. Od powyższej decyzji strona nie złożyła odwołania. Postanowieniem z dnia 2 października 2002 roku, wydanym na podstawie art. 245 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu wznowił z urzędu postępowanie, gdyż w wyniku wystąpienia do belgijskich władz celnych o zweryfikowanie autentyczności przedstawionej przez skarżącego faktury ustalono, że u belgijskiego sprzedawcy samochodu – firmy [...] - znajduje się faktura nr 20001526 z dnia 8 marca 2001 roku oraz zgłoszenie celne EU 1 T2 z dnia 8 marca 2001 roku, na podstawie którego samochód został wyeksportowany z Belgii. Z dokumentów tych wynika, że samochód Renault Clio został sprzedany za kwotę 130.000 franków belgijskich, a nie jak zadeklarował skarżący za kwotę 62.000 franków. Decyzją z dnia 6 grudnia 2002 roku Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu uznając zgłoszenie za nieprawidłowe uchylił w całości decyzję z dnia 12 marca 2001 roku i przyjmując ustalenia belgijskiej administracji celnej dotyczące wartości celnej pojazdu określił wysokość długu celnego stosując stawkę celną autonomiczną z uwagi na brak prawidłowego dokumentu uprawniającego do zastosowania stawki celnej obniżonej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 13 § 3 Kodeksu celnego, taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów; są one stosowane na wniosek zgłaszającego, jeśli towary do których się odnoszą spełniają warunki do ich zastosowania. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 roku w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 119 poz. 1253) oraz art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską z Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 roku (zał. do Dz. U. Nr 104 poz. 662) obniżoną stawkę celną stosuje się w przypadku, gdy na towar ustanowiono obniżoną stawkę celną a pochodzenie towaru z obszaru Unii Europejskiej zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR. 1 lub deklaracją na fakturze. W odwołaniu od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania podnosząc, że nie wyjaśniono okoliczności faktycznych oraz że organ celny nie wskazał i nie uzasadnił przyczyn z powodu których za wiarygodne uznał dokumenty przedstawione przez belgijskiego sprzedawcę. Ponadto skarżący stwierdził, że choć postępowanie organu celnego formalnie zgodne jest z przepisami prawa, to nie może ono zasługiwać na akceptację, gdyż organy celne kolejną decyzją, zmieniającą poprzednią, stwarzają dla obywatela stan niepewności. Decyzją z dnia 24 marca 2003 roku Dyrektor Izby Celnej w Toruniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że przyczyną wznowienia postępowania był fakt ujawnienia w firmie [...]Import Export dokumentów świadczących przez belgijską administrację celną o tym, że skarżący zadeklarował zaniżoną wartość celną towaru. Powołując się na postanowienia Protokołu 6 Układu Europejskiego dotyczące wzajemnej pomocy w sprawach celnych, Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że informacje i dokumenty uzyskane przez organy polskie od obcych władz celnych mogą być wykorzystane jako dowody w aktach, sprawozdaniach, zaświadczeniach oraz w postępowaniach prowadzonych przez Strony. Faktura ujawniona u sprzedawcy posiada ten sam numer, co faktura będąca w posiadaniu skarżącego, jednakże została wystawiona na wyższą kwotę oraz posiada odmienną szatę graficzną. Ponadto, na karcie 3 dokumentu przekazanego wraz z wynikiem weryfikacji w odróżnieniu od załączonej do zgłoszenia celnego karty 4 noty tranzytowej T2, w polu 22 określono wartość przedmiotowej faktury w wysokości 130.000 BEF. Dokument wywozowy zawiera zatem dane potwierdzające zapisy dokonane w ujawnionej fakturze. Odpowiadając na zarzut zawarty w odwołaniu, że wydanie kolejnej decyzji w wyniku wznowienia postępowania stwarza dla strony stan niepewności, organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązkiem organu celnego jest ustalenie wartości celnej towaru oraz określenie kwoty długu celnego w prawidłowej wysokości. Zgodnie bowiem z art. 83 § 3 Kodeksu celnego, jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy, skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu, podkreślając ponownie, że organy celne nie udowodniły, iż faktura, w której posiadaniu jest importer jest nieprawdziwa, ani też nie oceniły faktury przedstawionej przy zgłoszeniu celnym. Strona skarżąca zaakcentowała, że wymienione przepisy Ordynacji podatkowej zobowiązują do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, do wnikliwego i szybkiego działania a także do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 października 2003 roku o sygn. akt SA/Bd 1851/03 oddalił skargę. Oceniając zasadność wznowienia postępowania Sąd stwierdził, że znajduje ono swoje uzasadnienie w treści przepisu art. 240 § l pkt 5 Ordynacji podatkowej. Nowym dowodem w sprawie, nieznanym w poprzednim postępowaniu, były przekazane kopie faktur znajdujących się u eksportera belgijskiego oraz dokumenty eksportowe. Nie budzi w sprawie wątpliwości, że w belgijskiej firmie zaksięgowano fakturę nr 20001526 z dnia 8 marca 2001 roku, na której figurowała kwota 130.000 BEF. Potwierdza to również zgłoszenie celne wywozowe T2 EU1 z dnia 8 marca 2001 roku, na podstawie którego samochód osobowy Renault Clio został wyeksportowany z Belgii. Wskazane dokumenty jednoznacznie wskazują, że cena samochodu marki Renault Clio przed opuszczeniem terenu Belgii była określona na kwotę 130.000 franków belgijskich. W ocenie Sądu, organy celne nie naruszyły prawa uznając za wiarygodną fakturę przekazaną przez belgijskie organy celne i podnosząc, że skarżący nie przedstawił organowi celnemu żadnego dowodu, który negowałby te ustalenia. Z dokonanych ustaleń wynika, że zapłata nastąpiła gotówką. Zasada należytej staranności przemawia za tym, aby wpłacając kwotę pieniężną posiadać pokwitowanie, które jest przecież dowodem spełnienia świadczenia. Gdyby skarżący posiadał dowód wpłaty, wskazujący na zapłatę kwoty wyszczególnionej w rachunku, to jego stwierdzenia mogłyby być uwiarygodnione. Sąd uznał, że nieposiadanie takiego pokwitowania przemawia za prawdziwością ustaleń dokonanych przez administrację belgijską i podzielił stanowisko organów celnych, że kwota wynikająca z ujawnionej faktury jest ceną samochodu, jaką skarżący zapłacił, podkreślając przy tym, że to skarżący miał interes faktyczny w zaniżaniu wartości celnej towaru. Sąd stwierdził, że ocena dowodów jest przekonywującą i znajduje swoje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie Sądu organy celne nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w Toruniu. Skarżący podniósł naruszenie prawa procesowego przez niezastosowanie w związku z art. 262 Kodeksu celnego przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, że nie uzasadniono powodów zakwestionowania faktury przedstawionej przez importera oraz uznania za wiarygodną faktury ujawnionej u belgijskiego sprzedawcy. Skarżący podkreślił, iż organy celne nie wykazały, aby faktura dołączona do zgłoszenia celnego była wadliwa lub fałszywa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o jej oddalenie podnosząc, że treść skargi stanowi wyłącznie polemikę z oceną wiarygodności dokumentów uzyskanych od władz belgijskich, przeprowadzoną przez sąd i organy celne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy Ordynacji podatkowej - art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1 oraz art. 187 § 1 wskazują, ze strona powołała podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), obejmującą naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ogólne uzasadnienie powołanych podstaw skargi kasacyjnej ogranicza się do zarzutu braku prawidłowej oceny materiału dowodowego przez arbitralne uznanie za wiarygodną faktury ujawnionej przez belgijskie władze celne i stwierdzeniu, że strona naruszyła powołane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej. Na wstępie należy podkreślić, że Skarżący wśród podstaw kasacji nie powołał art. 191 Ordynacji podatkowej, który to przepis reguluje zasadę swobodnej oceny dowodów i bezpośrednio wiąże się z oceną wiarygodności dowodu. Stwierdzenie braku powołania w podstawach kasacji art. 191 Ordynacji podatkowej ma znaczenie, albowiem zgodnie z art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W skardze kasacyjnej powołano zarzut naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zarzut naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie jest uzasadniony. Obowiązek zebrania materiału dowodowego jest związany z wymogiem zebrania dowodów dotyczących faktów, które mają znaczenie dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego, a w konsekwencji dla rozstrzygnięcia sprawy. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, by nie zebrano pełnego materiału dowodowego. Strona nie wskazała dowodów, które należało dodatkowo przeprowadzić lub faktów, które nie zostały ustalone. Odnosząc się natomiast do drugiego z obowiązków wynikających z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - obowiązku rozpatrzenia materiału dowodowego – należy zauważyć, że skarżący także nie sprecyzował, który z dokumentów (dowodów) nie został rozpatrzony. Rozpatrzenie całego materiału dowodowego oznacza, że nie pominięto w rozważaniach żadnego z przeprowadzonych w postępowaniu dowodów. Organ ma zatem procesowy obowiązek rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Wbrew poglądowi zawartemu w skardze, w uzasadnieniu tak decyzji jak i zaskarżonego rozstrzygnięcia sądowego, zawarte zostały rozważania dotyczące obu faktur – dołączonej do zgłoszenia celnego jak i ujawnionej przez belgijskie władze celne. Dowody powyższe, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, podlegają jednak ocenie w ramach zasady swobodnej oceny dowodów i inna, od prezentowanej przez Skarżącego, ocena wiarygodności tych dokumentów nie jest tożsama z zarzutem nie rozpatrzenia materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia pozostałych przepisów Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że powołany w skardze kasacyjnej art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organy do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Strona skarżąca nie uzasadniła zarzutu naruszenia ogólnej zasady zaufania sformułowanej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Sam fakt podjęcia z urzędu czynności procesowych prowadzących do wznowienia postępowania nie oznacza, że została naruszona zasada zaufania. Podniesiony zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej nie jest również uzasadniony. Powołany przepis wprowadza do postępowania zasadę prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organy do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano działań, które zostały zaniechane w toku postępowania, przez co nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego. Artykuł 125 § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia zasadę szybkości postępowania. Strona skarżąca nie podjęła próby uzasadnienia, by powołana podstawa kasacyjna mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania tylko wówczas stanowi skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to wszystko na uwadze NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Dlatego też na podstawie art. 181, 183 § 1, 184 oraz art. 204 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji.