GSK 972/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Sędziowie NSA: Kazimierz Brzeziński, Janusz Zajda (spr.), Protokolant Eliza Skibińska, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. I. - właściciela Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 marca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2767/02 w sprawie ze skargi T. I. - właściciela Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 31 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej; oddala skargę kasacyjną. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: |Przewodniczący |Sędzia NSA |Hanna Szafrańska-Falkiewicz | |Sędziowie NSA: |Kazimierz Brzeziński | | |Janusz Zajda (spr.) | |Protokolant |Eliza Skibińska | po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. I. - właściciela Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 marca 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2767/02 w sprawie ze skargi T. I. - właściciela Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 31 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej; oddala skargę kasacyjną. U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 11 marca 2004 r. sygn. akt Sa/Sz 276702, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. I. - właściciela Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z 31 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że 23 lipca 2000 r. T. B., pracownik Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" - Transport Międzynarodowy i Spedycja w Szczecinie, przedstawił na przejściu granicznym w Kołbaskowie towar w postaci 6300 sztuk toreb i plecaków z materiałów syntetycznych. Po zwolnieniu towaru funkcjonariusze celni przeprowadzili rewizję towaru, w następstwie której w pojeździe ujawniono nie zgłoszony do odprawy celnej towar w postaci dalszych kilku tysięcy toreb i plecaków ze skóry i materiałów syntetycznych. Decyzją z 31 stycznia 2002 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie wymierzył Tadeuszowi Iwanickiemu - właścicielowi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 76.981 zł., to jest w wysokości wartości towaru ujawnionego podczas rewizji samochodu ciężarowego. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy powołaną na wstępie decyzją z 31 października 2002 r. Stwierdził, że art. 276 § 2 Kodeksu celnego wprowadza odpowiedzialność w sytuacji ujawnienia w wyniku rewizji celnej towaru nie ujętego w dokumentach celnych, określa przesłanki od zaistnienia których uzależniony jest wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej, a także wskazuje podmioty zobowiązane do jej uiszczenia posługując się odesłaniem do art. 39 Kcel. Zgodnie z art. 267 § 2 Kcel., jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby wymienionej w art. 39 Kcel. pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. Osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej zgodnie z treścią art. 39 Kcel. jest osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny lub osoba, która przejęła odpowiedzialność za towar po jego wprowadzeniu. Opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się niezależnie od winy i od odpowiedzialności przewidzianej w Kodeksie karnym skarbowym. Organ odwoławczy stwierdził, że jest okolicznością bezsporną, iż stwierdzono nadwyżkę toreb i plecaków niezgłoszonych organowi celnemu. Osobą, która wprowadziła towar na polski obszar celny był pracownik Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie – T. B.. Jednakże w myśl art. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) przy stosowaniu w/w Konwencji przewoźnik odpowiada, jak za swoje własne czynności i zaniedbania za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonywaniu swych funkcji. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu nieuwzględnienia treści art. 11 ust. 2 Konwencji CMR wyjaśniając, że dotyczy on odpowiedzialności za powierzone dokumenty. Zgodnie z tym przepisem przewoźnik nie jest zobowiązany sprawdzać, czy dokumenty i informacje uzyskane od nadawcy są ścisłe i dostarczone oraz, że nadawca odpowiada wobec przewoźnika za wszelkie szkody, które mogły wyniknąć wskutek braku, niedostateczności lub nieprawidłowości tych dokumentów i informacji. Przywołał treść przepisów art. 8 i 9 Konwencji nakładających na przewoźnika obowiązek sprawdzenia dokładności danych listu przewozowego dotyczącego stanu ilościowego towaru, jak również cech i numerów oraz obowiązek sprawdzenia widocznego stanu towaru i jego opakowań. Wyjaśnił także, że jeżeli przewoźnik nie ma możliwości sprawdzenia w wystarczający sposób ścisłości danych zawartych w liście przewozowym w części dotyczącej ilości sztuk, jak również ich cech i numerów, wówczas wpisuje się do listu przewozowego zastrzeżenia, które powinny być uzasadnione (art. 8 ust. 2 Konwencji). Gdy kierowca lub przewoźnik nie widzieli, ani nie mogli dowiedzieć się przy największej staranności, iż w kartonach znajduje się większa ilość towaru od deklarowanej w dokumentacji przewozowej, to zgodnie z zapisem zawartym w art. 8 ust. 2 Konwencji taki zarzut nie może być uwzględniony, bowiem w sytuacji, gdy przyjęto do przewozu zaplombowany towar, nie było możliwości sprawdzenia zgodności ilości towaru z załączonymi dokumentami; fakt ten powinien być wyraźnie potwierdzony wraz z opisem w liście przewozowym. W konkretnej sytuacji zapis kierowcy o "braku możliwości przeliczenia zawartości kartonów" nie mógł być uwzględniony, gdyż jak wynika z protokołu oględzin z 24 lipca 2000 r., podpisanego bez zastrzeżeń przez kierowcę T. B., w wyniku rewizji stwierdzono towar luzem. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że z treści art. 9 ust. 2 Konwencji CMR wynika, iż w braku uzasadnionych wpisanych do listu przewozowego zastrzeżeń przewoźnika istnieje domniemanie, że towar i jego opakowania były widoczne, w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk, jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniem listu przewozowego. Kierowca T. B. nie zawarł w liście przewozowym żadnych zastrzeżeń, wobec czego w myśl art. 9 ust. 2 Konwencji organ odwoławczy uznał, że załadowany towar był zgodny z dokumentami. Oddalając skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 11 marca 2004 r. podzielił argumenty organu odwoławczego. Podkreślił, że pojęcie osoby wprowadzającej odnosi się do osoby faktycznie sprowadzającej towar na polski obszar celny, to jest tej, która dokonała jego wwozu w ramach procedury tranzytu. Osobą, która w taki sposób wprowadziła towar był kierowca T. B. Jednakże, zgodnie z powołanym przepisem art. 3 Konwencji CMR, to przewoźnik odpowiada za swoje własne czynności i zaniedbania oraz za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których odwołuje się w celu wykonania przewozu. Zatem to stanowiące własność T. I. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" - Transport Międzynarodowy i Spedycja w Szczecinie jest zobowiązane do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Sąd stwierdził, że nie można podzielić zastrzeżeń, iż protokół oględzin pojazdu i jego ładunku z 24 lipca 2000 r. nie został sporządzony z należytą starannością. Wynika z niego bowiem miejsce przeprowadzenia rewizji, czas jej trwania oraz przedmiot oględzin. Dodatkowo sporządzono protokoły zatrzymania rzeczy i taryfikacji z określeniem ilości i wartości ujawnionych towarów oraz wystawiono stronie stosowne pokwitowanie. Sporządzony został także protokół przesłuchania świadka T. B. i protokół ujawnienia przestępstwa. Rewizja została dokonana w obecności kierowcy, który nie zgłaszał zastrzeżeń do jej przebiegu. T. I. - właściciel Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" w Szczecinie działając przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz.1270], wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z 31 października 2002 r. Skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie do wydania decyzji (art. 174 pkt 2 ustawy procesowej) oraz art. 174 pkt 2 Kpc (zapewne błąd strony w oznaczeniu ustawy), przez błędną wykładnię art. 39 Kodeksu celnego oraz art. 8 ust. 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR, przez jego niezastosowanie. Przedstawiwszy obszernie stan faktyczny sprawy skarżący zarzucił, iż organ celny nierzetelnie udokumentował swoje czynności, w szczególności w zakresie stanu plomb celnych oraz ustalenia, że po ich zdjęciu i otworzeniu samochodu towar w pojeździe faktycznie znajdował się luzem. Gdyby taka sytuacja miała miejsce, to obowiązek przedstawienia takiego towaru do kontroli celnej spoczywał na kierowcy i on był wprowadzającym w rozumieniu art. 36 w zw. z art. 39 Kodeksu celnego, nie zaś przewoźnik. Przewoźnik był zobowiązany przewieźć towary w kartonach w ilościach opisanych w listach przewozowych, a nie luzem w relacji opisanej w listach. Towar luzem świadczy, iż kierowca usiłował przemycić towar przy okazji przewozu, a nie w związku z jego wykonywaniem. Za taki czyn przewoźnik nie może odpowiadać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja skargi kasacyjnej uregulowana w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], zwanej dalej ustawą procesową, stanowi odwzorowanie kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej w art. 174 ustawy procesowej oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi (art. 183 § 1 ustawy procesowej). Z tych też powodów stosowanie (wykładnia) przepisów ustawy procesowej o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącej kasacji rozpatrywanych przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji m.in. jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - na dodatkowym wykazaniu, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy [v. wyrok SN z 11 stycznia 2001 r., IV CKN 1594/00, Lex nr 53119]. Wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) - ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy [v. postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r., nr 8, poz. 114]. Nie stanowi przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie np. zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który - zdaniem skarżącego - został naruszony. Nie wystarcza też samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia były tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia [v. wyrok SN z 24 kwietnia 2003 r., I CKN 317/01, Lex nr 7888; postanowienie SN z 5 grudnia 1997 r., III CKN 491/97, Lex nr 50542]. Pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu musi zatem zachodzić związek przyczynowy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nieodpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Wymaganie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia nie jest przy tym równoznacznie z wymaganiami stawianymi pismu procesowemu, nadającymi się do naprawienia w trybie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego. Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1 ustawy procesowej). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomość przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym. Podstawą skargi kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. [v. B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sadowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 465; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004, s. 247] W sprawie, podstawę tę stanowiły przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], pod rządem której został wydany zaskarżony wyrok. W myśl art. 183 § 1 ustawy procesowej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ograniczenie rozpoznawania sprawy granicami kasacji oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie może zastąpić skarżącego w wyborze szczegółowo określonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. W podstawie skargi kasacyjnej skarżący nie przytoczył żadnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, których naruszenia się dopatrywał, tym samym również nie wykazał, czy konkretne uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ogólny zarzut o rażącym naruszeniu przepisów postępowania "w zakresie ustaleń faktycznych", bez wykazania powyższych ustawowo wymaganych okoliczności, nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania [art. 174 pkt 2 ustawy procesowej] Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku [por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 04 2002 r., sygn. akt IV CKN 930/00, Lex nr 55106]. W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów dotyczących dowodów i ich oceny miarodajny jest stan faktyczny sprawy, w oparciu o który Sąd uznał, że pracownik skarżącego nie zgłosił organowi celnemu partii przewożonych toreb i plecaków, co uzasadniało pobranie od przewoźnika opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości niezgłoszonego do odprawy towaru. Przechodząc do zarzutu błędnej wykładni art. 39 Kodeksu celnego oraz art. 8 ust. 2 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR, przez ich niewłaściwą wykładnię lub niezastosowanie, należy domniemywać, że w tym zakresie skarżący błędnie wskazał jako podstawę skargi kasacyjnej przepis art. 174 pkt 2 Kpc zamiast art. 174 pkt 1 cyt. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut niezastosowania przepisu art. 39 ustawy z 9 stycznia 1997 r. jest niezrozumiały. Właśnie efektem utrwalonej wykładni przepisu art. 39 w zw. z art. 36 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego było stwierdzenie, że osobą o której mowa w art. 39 Kcel. jest kierowca firmy przewozowej, który faktycznie wprowadził na polski obszar celny towar ujawniony w wyniku kontroli celnej i niezgłoszony do odprawy celnej. [v. wyrok NSA z 1 12 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2131/98; omówienie A. Kaszycki, "Biuletyn Celny" 2000, nr 4, s. 72] Za tę osobę odpowiada, zgodnie z art. 3 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z 19 maja 1956 r. [Dz.U. nr 49 z 1962 r., poz. 238], "jak za swoje własne czynności i zaniedbania, za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji". Prawidłowy jest zatem wniosek Sądu. że zobowiązanym do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest pracodawca kierowcy T. B. Za gołosłowny należy uznać drugi zarzut skarżącego o niezastosowaniu przepisu art. 8 ust. 2 Konwencji CMR. Przepis ten był już przedmiotem szczegółowej analizy organów celnych i Sądu I instancji, a w skardze kasacyjnej zarzut jest już jedynie polemiką z prawidłowymi ustaleniami i wnioskami organów orzekających. W zakresie braku możliwości sprawdzenia w wystarczający sposób ścisłości danych przepis odnosi się jedynie do listu przewozowego (art. 8 ust. 1a Konwencji), natomiast stan towaru i jego opakowanie winny być przedmiotem odrębnych uzasadnionych zastrzeżeń przedstawionych nadawcy. Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.