I FPP 9/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Krzysztof Stanik, Ryszard Pęk, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi T. P. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 292/07 ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 15 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: 1) stwierdzić, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania; 2) przyznać skarżącemu T. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sumę pieniężną w kwocie 300 (słownie: trzysta) zł; 3) zarządzić zwrot skarżącemu T. P. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach opłaty od skargi na przewlekłość postępowania w kwocie 100 (słownie: sto) zł. W dniu 29 sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w sprawie o sygn. I SA/Ke 292/07 wpłynęła skarga T. P. w przedmiocie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania oraz o zasądzenie na jego rzecz od WSA w Kielcach kwoty 5000 zł. Żądania zostały sformułowane w oparciu o przepisy; art. 12, art. 35 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Skarżący wskazał, że w dniu 5 grudnia 2005 r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w K., wniósł skargę do Sądu na rozstrzygnięcie tego organu w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. W dniu 29 marca 2006 r. odbyła się rozprawa sądowa, na której Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej "popsa" wydał postanowienie o zwieszeniu postępowania, z uwagi na toczące się postępowanie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie oceny rozwiązań przyjętych w ustawie o akcyzie dotyczących opodatkowania podatkiem akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego w świetle regulacji Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zdaniem skarżącego po publikacji wyroku ETS wszelkie wątpliwości przy poborze podatku akcyzowego zostały rozwiane i sprawa powinna zostać już zakończona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) – zwanej dalej "ustawą" wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (ust. 1). Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (ust. 2). W nawiązaniu do powyższego należy zaznaczyć, że przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dokładnie art. 7 popsa - przewidują wprawdzie obowiązek niezwłocznego rozpoznania sprawy przez Sąd, zasadniczo jednak nie określają maksymalnego czasu, w którym Sąd powinien wydać rozstrzygnięcie co do meritum. Nie sposób bowiem wskazać, jaki termin rozpoznania konkretnej sprawy należy uznać za "rozsądny", a kiedy dochodzi do nieuzasadnionej zwłoki. W oparciu o art. 2 ustawy można jedynie stwierdzić, że przy ocenie terminowości rozpoznania danej sprawy należy wziąć pod uwagę jej charakter, stopień skomplikowania, procedurę rozpatrzenia, zachowanie organów właściwych do jej rozpatrzenia, zachowanie samego skarżącego w toku postępowania oraz znaczenie sprawy dla skarżącego. W świetle powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu skargi T. P. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Z akt sprawy, a w szczególności z protokołu rozprawy z dnia 29 marca 2006 r. wynika, że o zawieszenie postępowania zawnioskował pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej. Do tego wniosku skarżący przyłączył się. Sąd podzielił wątpliwości stron i wobec skierowania przez WSA w Olsztynie w dniu 16 listopada 2005 r. pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność art. 80 ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE oraz skierowanie przez WSA w Warszawie w sprawie o sygn. III SA/Wa 677/05 pytania prejudycjalnego do ETS stanął na stanowisku, że rozstrzygnięcie zawisłej przed nim sprawy zależy od wyniku wspomnianych postępowań. Potwierdza to podstawa prawna wydanego postanowienia o zawieszeniu postępowania, którą był art. 125 § 1 pkt 1 popsa. Sprawa przed Trybunałem Konstytucyjnym o sygn. P 37/05 zakończyła się w dniu 19 grudnia 2006 r. wydaniem przez Trybunał postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na niedopuszczalność zadanego pytania. Natomiast postępowania wywołane pytaniem prejudycjalnym zakończyło się wyrokiem ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. kwestionującym zgodność regulacji polskich z rozwiązaniami traktatowymi. Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania przed WSA w Kielcach definitywnie ustała w dniu 18 stycznia 2007 r. Od tej daty Sąd powinien podjąć czynności zmierzające do zakończenia sprawy przed nim zawisłej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne celem ewentualnego podjęcia zawieszonego postępowania nastąpiło dopiero w dniu 29 czerwca 2007 r., czyli w dniu w którym do Sądu wpłynął wniosek skarżącego o wydanie w sprawie rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałej sytuacji nie sposób uzasadnić przyczyn ponad pięciomiesięcznej zwłoki z podjęciem jakichkolwiek czynności w postępowaniu. Oczywistym jest, że rozstrzygnięcie sprawy zapoczątkowanej skargą T. P. nie mogło nastąpić zaraz po ogłoszeniu wyroku ETS. Niemniej jednak wydanie tego rozstrzygnięcia obligowało Sąd pierwszej instancji zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 popsa do podjęcia zawieszonego postępowanie z urzędu. Sąd zobowiązany jest bowiem zapewnić stronie zagwarantowane jej konstytucyjnie prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, nawet kosztem zasady ekonomiki procesowej, którą – jak się wydaje – kierował się Sąd pierwszej instancji wstrzymując rozpoznanie sprawy do momentu wypowiedzenia się przez ETS w kwestii mającej znaczenie w tej sprawie z uwagi na jej przedmiot. Zasadność roszczeń wnioskodawcy potęguje również fakt, że w analogicznych sprawach, WSA w Kielcach wydawał już rozstrzygnięcia. Tym bardziej niezrozumiałym staje się fakt tak długiego opóźnienia w podjęciu zawieszonego postępowania. W oparciu o poczynione ustalenia faktyczne, a w szczególności fakt, że od momentu ustania przyczyny zawieszenia postępowania do jego podjęcia na nowo minęło ponad pięć miesięcy, uwzględniając przywołane przepis ustawy oraz okoliczność, że w czasie zawieszenia postępowania analogiczne sprawy były rozstrzygane Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Odnosząc się zaś do wniosku strony o zasądzenie na jej rzecz kwoty 5000 zł należy wskazać, że jej wysokość nie jest adekwatna do wartości przedmiotu sporu, jak również okoliczności faktycznych sprawy. Na taką ocenę ma wpływ przede wszystkim fakt, że postępowanie w sprawie zostało już wszczęte i Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 września 2007 r. rozpoznał ją. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny za stosowną rekompensatę zaistniałej przewlekłości uznał kwotę 300 zł. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepisy art. 12 ust. 2 i 4 oraz art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki orzekł jak w sentencji.