I FSK 1140/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółki A. (sp. z o.o. w L.) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 360/07 w przedmiocie odrzucenia skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-marzec 2001 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 360/07, mocą którego odrzucono skargę Spółki A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2001 r. W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że skarga spółki dotknięta była brakami. Nie dołączono doń stosownego pełnomocnictwa i dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji skarżącej, a ponadto pod wniesioną skargą widnieje słabo czytelna kserokopia pieczęci z nieczytelnym podpisem pełnomocnika skarżącej. Z uwagi na powyższe pełnomocnika wezwano do uzupełnienia braków formalnych skargi, w tym ostatniego z nich poprzez jej własnoręczne podpisanie pod rygorem odrzucenia tego środka zaskarżenia. Pełnomocnik nie uczynił zadość wezwaniu w zakresie ostatniego braku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazawszy na art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej P.p.s.a. - stwierdził, że skarga spółki nie zawiera stosownego podpisu. W niniejszej sprawie pełnomocnik spółki, pomimo wezwania, nie uzupełnił w terminie tego braku, co w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. skutkowało jej odrzuceniem. W skardze kasacyjnej strona reprezentowana przez adwokata zarzuciła naruszenie art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga złożona zgodnie z tym przepisem wraz z jej odpisem do właściwego organu administracji powinna być złożona w dwóch oryginalnych egzemplarzach. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik spółki wyjaśnił, że oryginał skargi z jej odpisem i z pełnomocnictwem został wysłany do organu przesyłką poleconą przez jego aplikantkę. Stwierdził, że nie wykonał on wezwania Sądu, bowiem uznał je za błąd. W ocenie pełnomocnika winę ponosi tu organ administracyjny, który przesłał do Sądu odpis skargi, zamiast jej oryginału. Na dowód zawartości przesyłki poleconej pełnomocnik przedstawił oświadczenie aplikantki. Dodał, że gdyby wysłano do organu samą skargę bez jej odpisu, pełnomocnik musiałby zostać wezwany do uzupełnienia tego braku (art. 47 P.p.s.a.). Pełnomocnik powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, według którego odpis pisma nie musi być podpisany przez stronę, przedstawiciela lub pełnomocnika, ani poświadczony za zgodność z oryginałem. Stwierdził, że dokument podpisany byłby w istocie drugim oryginałem pisma, którego złożenia nie wymagają przepisy prawa. Następnie wskazał, że w jego ocenie odpisem może być kserokopia dokumentu, jednakże musi być poświadczona za zgodność z oryginałem. Podkreślił, że organ, za pośrednictwem którego skargę wniesiono, nie kwestionował faktu otrzymania jej odpisu. Powyższe zdaniem pełnomocnika prowadzi do wniosku, że to organ dopuścił się zaniedbań, bowiem dołączył do przesłanych do Sądu akt sprawy jedynie odpis skargi, jednakże nie został wezwany do nadesłania oryginału skargi przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna, bowiem nie sformułowano w niej poprawnego zarzutu, umożliwiającego kontrolę zaskarżonego orzeczenia pod kątem zgodności z prawem w oczekiwanym przez stronę zakresie. Pełnomocnik w imieniu strony zarzucił Sądowi pierwszej instancji wyłącznie naruszenie art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga wniesiona zgodnie ze wskazanym przepisem powinna być złożona w dwóch oryginałach. Jak stanowi art. 54 § 2 P.p.s.a., organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia. Już choćby z pobieżnej lektury tego przepisu wynika, że jego adresatem nie jest Sąd, a organ administracyjny. Co za tym idzie, oczywistym jest, że Sąd nie mógł tego przepisu naruszyć. Co więcej, również skarga strony nie mogła być "złożona zgodnie z tym przepisem", bowiem nie dotyczy on wymogów merytorycznych, fiskalnych czy formalnych skargi, w tym kwestii oryginałów i odpisów pism, które należy złożyć w Sądzie. Dlatego też, nawet jeśli Sąd pierwszej instancji popełniłby błąd w tym zakresie, nie naruszyłby wskazanego przez pełnomocnika w skardze kasacyjnej przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik w istocie zarzuca organowi administracyjnemu wadliwe wykonanie obowiązku ciążącego na nim w oparciu o przedmiotowy art. 54 § 2 P.p.s.a. Ponadto zarzuca Sądowi, że bezpodstawnie wezwał go (pełnomocnika) do złożenia drugiego oryginału skargi, jednakże poza wskazanym w petitum skargi art. 54 § 2 P.p.s.a. nie przywołuje jako naruszony przez Sąd ani przepisu dotyczącego zasad wnoszenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ani nawet przepisu dotyczącego odrzucenia skargi (przy wykazaniu bezzasadności tego odrzucenia). Co prawda wspomina on na stronie 4 skargi kasacyjnej art. 47 P.p.s.a., jednakże nie formułuje żadnego zarzutu związanego z tą regulacją, stwierdza jedynie i wywodzi, że przepisu tego nie naruszył. W dalszej części uzasadnienia dowodzi, że złożony w siedzibie organu odpis skargi kasacyjnej spełniał wymogi formalne, mimo że Sąd w swoim postanowieniu faktu tego nie kwestionował (tutejszy Sąd nie ocenia jednak, czy działanie Sądu pierwszej instancji było prawidłowe). Powyższe powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny ocenić, czy Sąd pierwszej instancji naruszył prawo w niniejszym postępowaniu w zakresie oczekiwanym przez spółkę. Zgodnie bowiem z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania nie występuje, co skutkuje możliwością oceny zaskarżonego postanowienia jedynie pod kątem naruszenia art. 54 § 2 P.p.s.a. Z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej może on wziąć pod uwagę tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Skarga kasacyjna jest dalece sformalizowanym środkiem zaskarżenia, a jej sporządzenie może dla przeciętnego obywatela sprawiać znaczne trudności. Z uwagi na powyższe, aby zapewnić nie tylko poprawność jej konstruowania, ale także wysoki poziom merytoryczny, wprowadzono na mocy art. 175 P.p.s.a. tzw. przymus radcowsko-adwokacki. Formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o art. 174 P.p.s.a. wymaga odpowiedniej precyzji i uwagi, bowiem ich zakres wyznacza granice kontroli orzeczenia Sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/ lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej /art. 176 P.p.s.a./. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. W niniejszej sprawie ten element skargi kasacyjnej nie został sporządzony prawidłowo, bowiem nie umożliwił kontroli orzeczenia w zakresie oczekiwanym przez spółkę. Na marginesie należy zauważyć, że również żądanie skargi kasacyjnej sformułowano wadliwie. Ponieważ skarga ta kierowana jest do Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak podstaw prawnych by oczekiwać rozpoznania przezeń skargi, bowiem jedynie wojewódzkie sądy administracyjne są właściwe do rozpoznawania spraw w pierwszej instancji. To uchybienie nie było jednak istotne dla rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 P.p.s.a. oddalić.