I FSK 1158/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (spr.), po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 76/22 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 76/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi S. K. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: organ drugiej instancji lub DIAS) z dnia 10 grudnia 2021 r. w przedmiocie odmowy wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Strona, zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 pkt c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia, że DIAS dopuścił się naruszenia art. 152 § 1 w zw. z art. 153 p.p.s.a., a także art. 239a i art. 239b § 1 w zw. z art. 5 w zw. z art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) w zw. art. 108b ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 685, dalej: ustawa o VAT) wskutek odmówienia Skarżącemu zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT powołując się na istnienie po jego stronie zobowiązania podatkowego w podatku PIT za 2013 r., podczas gdy decyzja ostateczna określająca zobowiązanie podatkowe w podatku PIT za 2013 r., na które powołał się organ, wyszła z obrotu prawnego wskutek jej uchylenia przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 24 stycznia 2020 r. sygn. I SA/Łd 654/19. A więc brak było podstaw do uznania, że po stronie Skarżącego istnieje zobowiązanie podatkowe, inne niż to, które wynika ze złożonej przez niego deklaracji podatkowej za 2013 r. Tym samym, nie istnieje zobowiązanie, na które powołuje się organ, a więc nie sposób jest odmówić Skarżącemu zgody w zakresie przekazania środków z rachunku VAT na inny wskazany przez niego rachunek bankowy. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. 2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ nie wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., z którego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie Strona zrzekła się rozprawy, zaś organ w wyżej wskazanym terminie, nie żądał jej przeprowadzenia. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. 3.2. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. 3.3. Poprzez sformułowane w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny zgodności z prawem decyzji DIAS w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku podatnika VAT. Zdaniem Skarżącego Sąd pierwszej instancji naruszył m.in. art. 108b ust. 5 ustawy o VAT, stosując ten przepis pomimo, że nie było ku temu podstaw. Zgodnie z powyższym przepisem naczelnik urzędu skarbowego odmawia, w drodze decyzji, wydania zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT w przypadku posiadania przez podatnika zaległości z tytułu podatków i należności, o których mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - w wysokości odpowiadającej tej zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, według stanu na dzień wydania decyzji. Przepis art. 108b ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT ustanawia zatem przesłankę odmowy uwzględnienia przewidzianego w art. 108b ust. 1 tej ustawy wniosku podatnika o wyrażenie zgody na przekazanie środków zgromadzonych na wskazanym przez podatnika rachunku VAT na wskazany przez niego rachunek bankowy albo rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, dla których jest prowadzony ten rachunek VAT. Wystąpienie przesłanki w postaci istnienia zaległości w jednym z podatków lub należności wymienionych w art. 62b ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - obliguje organ podatkowy do odmowy udzielenia wnioskowanej przez podatnika zgody. Organ podatkowy nie może podjąć innego rozstrzygnięcia. W związku z tym jedyną okolicznością determinującą podjęcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w oparciu o art. 108b ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT było posiadanie przez Skarżącego zaległości w ww. podatkach lub należnościach, co oznacza, że podejmując decyzję o odmowie wyrażenia zgody na przekazanie środków z rachunku VAT organ podatkowy obowiązany był wykazać tylko tę właśnie okoliczność. Kwota istniejącej w dniu wydania takiej decyzji zaległości wraz z odsetkami wyznacza granicę środków, na której przekazanie organ podatkowy nie wyraża zgody. Odmowa wyrażenia zgody na przekazanie środków z rachunku VAT podatnika na inny rachunek ma to znaczenie, że pozostając na rachunku VAT środki te mogą być przeznaczone wyłącznie na cele wymienione w art. 62b ust. 2 prawa bankowego, a więc związane z podatkiem od towarów i usług lub na regulowanie innych należności publicznoprawnych. 3.4. W niniejszej prawie Sąd pierwszej instancji zaakceptował, jako prawidłowe, ustalenie organów podatkowych, że na dzień wydania decyzji z dnia 28 września 2021 r. Skarżącego obciążała zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. Istotne w niniejszej sprawie jest, że nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 654/19 uchylono decyzję DIAS w Łodzi w tym przedmiocie. W związku z tym Skarżący nie zgadza się z powyższym stanowiskiem WSA, zarzucając brak podstaw do zastosowania art. 108b ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT, gdyż - w jego ocenie - zobowiązanie określone w ostatecznej decyzji podatkowej nie istnieje, co wynika z art. 152 § 1 p.p.s.a., a organ powinien przyjąć wysokość zobowiązania, którą Skarżący samodzielnie określił w deklaracji rocznej. 3.5. Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 152 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Z przepisu tego wynika, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych. Zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W niniejszej sprawie w dacie orzekania przez organy i Sąd pierwszej instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 654/19, uchylający decyzję DIAS z dnia 26 marca 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r., był nieprawomocny, ponieważ została wniesiona skarga kasacyjna. Nie wywołał on więc skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, dość jednolicie prezentowane przez sądy administracyjne, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17, z dnia 10 października 2017 r., II FSK 2825/17, z dnia 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15, a także z dnia 24 kwietnia 2018 r., II FSK 2561/17). Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3, tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie. Ponieważ w warunkach rozpoznanej sprawy decyzja określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 nie została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, to jak najbardziej prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wskazywana przez organ przesłanka do odmowy udzielenia zgody na przekazanie części środków z rachunku VAT została spełniona. 3.6. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Skarżącego, jako że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. Elżbieta Olechniewicz Marek Olejnik Zbigniew Łoboda sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA