I FSK 1188/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w przedmiocie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika sprawy ze skargi kasacyjnej G. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 115/24 w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od III kwartału 2010 r. do IV kwartału 2012 r. postanawia: odmówić M. T. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z 21 listopada 2024 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1185/24 oddalił skargę G. Z. (dalej: strona, skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 listopada 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od III kwartału 2010 r. do IV kwartału 2012 r. Skargą kasacyjną skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc m.in. o stwierdzenie nieważności w całości decyzji organu odwoławczego oraz wielu decyzji organu pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy bowiem jej istota jest dostatecznie wyjaśniona i umorzenie postępowania podatkowego w sprawie a także o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Pismem z 13 sierpnia 2025 r. działający w imieniu M. T. pełnomocnik, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) wniósł o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że M. T. została pozwana o uznanie za bezskuteczne w stosunku do Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., dokonanych na jej rzecz umów darowizn nieruchomości i środków pieniężnych w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług wynikających z decyzji podatkowych wydanych względem G. Z. objętych obecnie decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 listopada 2023 r. nr [...]. Skarżąca podała, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach doręczył jej postanowienie z 30 marca 2018 r. w przedmiocie niezałatwienia sprawy e terminie i wyznaczeniu nowego terminu. W dalszym postępowaniu podatkowym M. T. została już pominięta przez organy podatkowe. W ocenie skarżącej, wynik przedmiotowej sprawy podatkowej ma wpływ na jej sytuację prawną z uwagi na to, że decyzje podatkowe stwierdzające istnienie wierzytelności przysługujący Skarbowi Państwa względem G. Z. z tytułu należności podatkowych stanowią prejudykat w postępowaniu o uznaniu czynności prawnej za bezskuteczną prowadzonym obecnie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach pod sygn. akt [...]. Do wniosku dołączono m.in. wydruk wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z 8 lutego 2024 r., w sprawie [...] z powództwa Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. przeciwko M. T. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną; wydruk zawiadomienia o wyznaczenie składu do rozpoznania sprawy przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek o udział w sprawie w charakterze uczestnika postępowania podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Odnosząc się do wniosku dotyczącego dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania wskazać należy na tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I FPS 2/17 (publ. CBOSA), z których wynika, że zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w postępowaniu, do którego zgłasza się jako uczestnik. O tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. Interes prawny to zatem taki interes, który jest chroniony przez prawo, a ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, wówczas nie można mówić o interesie prawnym strony, a więc także o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. W rozpoznawanej sprawie stroną do której skierowana została decyzja podatkowa jest G. Z. Z zaskarżonego aktu administracyjnego nie wynika, żeby M. T., składająca obecnie wniosek o udział w postępowaniu w charakterze uczestnika, była adresatem zaskarżonej decyzji. Zatem nie istnieje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a z której M. T. może wywodzić swoje uprawnienia. Odróżnić od powyższego należy interes faktyczny, który występuje kiedy dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni we wniosku nie wskazała ani na konkretną normę materialnoprawną, z której wynikałby jej interes prawny do bycia stroną postępowania, ani tym bardziej na jej naruszenie. Nie nastąpił także przypadek wstąpienia w prawa i obowiązki strony w wyniku następstwa procesowego na podstawie art. 128 P.p.s.a. O interesie prawnym wnioskodawczyni nie świadczy wskazany w piśmie fakt, że w stosunku do niej wyrokiem z 8 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w Rybniku w sprawie [...] uznał za bezskuteczną w stosunku do Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.: I. umowę darowizny z 26 czerwca 2014 r. zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] sporządzonego przed notariuszem A. G. prowadzącym Kancelarią Notarialną w R., mocą której G. Z. darował swojej małżonce pozwanej – M. T. prawa własności nieruchomości, II. umowę darowizny z 9 lipca 2014 r., mocą której G. Z. darował małżonce pozwanej M. T. środki pieniężne w kwocie 40 000 zł, III. umowę darowizny z 19 lutego 2015 r., mocą której G. Z. darował swojej małżonce pozwanej M. T. środki pieniężne w kwocie 36 000 zł, - w celu zaspokojenia przysługujących powodowi Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. w stosunku do G. Z. wierzytelności pieniężnych z tytułu podatku od towarów i usług, wraz z należnymi odsetkami od zaległości podatkowych, kosztami upomnień i kosztami egzekucyjnymi, wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Taki związek z rozpatrywaną sprawą nie daje jednak podstaw do uczestnictwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest decyzja w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od III kwartału 2010 r. do IV kwartału 2012 r. Mając powyższe na uwadze wniosek o udział w charakterze uczestnika postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a.