I FSK 1267/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1210/16 odrzucające skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdański z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1251/11 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1. Postanowieniem z 24 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1210/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P. W. (dalej "skarżący") o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 stycznia 2012 r. w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 27 września 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. 2. Sąd I instancji, przedstawiając stan faktyczny sprawy wyjaśnił, że skarżący jako podstawę skargi o wznowienie postępowania wskazał art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej zwanej "ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), tj. wykrycie nowych środków dowodowych. Skarżący podniósł, że nowymi dowodami były zeznania świadków, które stanowiły podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy w G. Sąd ten – jak wyjaśniono w skardze o wznowienie – wyrokiem z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. z 12 lutego 2016 r. sygn. akt [...], w którym oskarżony P. W. został uniewinniony od zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów. Skarżący zaznaczył, że w trakcie postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego nie wiedział o istnieniu środków dowodowych w postaci zeznań świadków i dlatego nie mógł ich powołać w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zaznaczył też, że organy podatkowe nie poszukiwały w sprawie dowodów a jego pracownicy nie zostali przesłuchani. Poza tym wszelkie wnioski dowodowe, w których np. starał się uzyskać dane osób zatrudnionych w C. Sp. z o.o. za pośrednictwem informacji z ZUS, były przez organy oddalane. Skarżący, odnosząc się do zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, podniósł, że o istnieniu nowych środków dowodowych dowiedział się w trakcie postępowania karnego, po doręczeniu mu uzasadnienia prawomocnego wyroku sądu II instancji, co miało miejsce 2 sierpnia 2016 r., i od tej też daty należało liczyć termin do wniesienia skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucając skargę o wznowienie postępowania przyjął, że wniesiono ją z uchybieniem terminu z art. 277 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji podkreślił, że stanowisko skarżącego jakoby o podstawie wznowienia w niniejszej sprawie, tj. istnieniu nowych środków dowodowych, dowiedział się dopiero z dniem ogłoszenia przez Sąd Okręgowy w G. wyroku utrzymującego w mocy uniewinniający skarżącego od postawionych zarzutów wyrok sądu karnego pierwszej instancji było nieprawidłowe. Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że z protokołów rozpraw przed Sądem Rejonowym w sprawie karnej wynikało, że skarżący bądź jego pełnomocnik byli obecni na rozprawach, podczas których przesłuchiwani byli świadkowie już w 2014 czy 2015 r. Zatem w sytuacji, gdy dowody stanowiące podstawę żądania skarżącego ujawnione zostały w toku postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w w G., to datą graniczną w której skarżący posiadał już wiedzę o podstawie wznowienia była data wydania wyroku przez Sąd Rejonowy, tj. 12 lutego 2016 r. Zatem trzymiesięczny termin liczony od 12 lutego 2016 r. upłynął z dniem 12 maja 2016 r. 4. W skardze kasacyjnej sporządzonej i wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika skarżącego powyższe postanowienie zaskarżono w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 277 oraz art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to miało wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącego argumentował, że dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w G. skarżący mógł ocenić prawdopodobny wpływ ujawnionych w jego toku nowych środków dowodowych na wynik sprawy o wznowienie postępowania. 5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach przewidzianych w art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdza, że sąd I instancji prawidłowo ustalił, że skarżący nie zachował przewidzianego w art. 277 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi terminu trzech miesięcy do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Nie sposób zgodzić się z argumentacją przedstawioną najpierw w skardze o wznowienie postępowania a później w skardze kasacyjnej, że o nowych środkach dowodowych w postaci zeznań świadków skarżący dowiedział dopiero w dniu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w G., tj. 23 czerwca 2016 r. Przeczą temu ustalenia sądu I instancji, z których wynikało, że skarżący uczestnicząc na rozprawach w sprawie karnej posiadał wiedzę o istnieniu zeznań świadków. O tym zaś, że skarżący posiadał taką wiedzę już w postępowaniu podatkowym świadczyło uzasadnienie skargi o wznowienie. Skarżący argumentował bowiem, że w postępowaniu podatkowym zakończonym zaskarżoną do sądu decyzją "(...) organy podatkowe nie poszukiwały w sprawie dowodów a jego pracownicy nie zostali przesłuchani" i że "(...) wszelkie wnioski dowodowe, w których np. starał się uzyskać dane osób zatrudnionych w C.Sp. z o.o. za pośrednictwem informacji z ZUS, były przez organy oddalane". Powyższa argumentacja świadczy o tym, że skarżący już w toku postępowania podatkowego posiadał wiedzę o istnieniu świadków, którzy mieli potwierdzić jego wersje wydarzeń, i że nie mógł z nich skorzystać w postępowaniu podatkowym dlatego, że jego wnioski o przeprowadzenie dowodów z zeznań tych świadków zostały oddalone. Nie ulega zatem wątpliwości, że okoliczność w postaci pominięcia przez organ podatkowy środków dowodowych (zeznań świadków) nie dawała podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odrębną podstawą do wznowienia postępowania jest bowiem przesłanka wymieniona w art. 271 pkt 2 tej ustawy, tj. pozbawienie możności działania na skutek naruszenia przepisów postępowania. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem korygowaniu wszelkich nieprawidłowych orzeczeń, lecz tylko wzruszeniu orzeczeń wydanych w warunkach określonych w art. 271 – 274 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 6.3. W myśl art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przepis powyższy posługuje się terminem "późniejszego wykrycia" okoliczności faktycznych lub środków dowodowych i zgodnie ze swoim sensem może odnosić się jedynie do tego, co już istniało i zostało "później" wykryte. Redakcja tego przepisu wyraźnie wskazuje na to, do jakiego momentu w czasie - z punktu widzenia momentu wyrokowania przez sąd administracyjny - to "wykrycie" się odnosi. Muszą to być okoliczności istniejące w poprzednim postępowaniu. Z uwagi na kontrolny charakter postępowania sądowoadministarcyjnego datą graniczną jest data wydania przez organ administracji publicznej ostatecznej decyzji kończącej postępowanie. Przyjęcie w art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza bowiem, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego ustalonego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Przez wykrycie nowego środka dowodowego należy także rozumieć uzyskanie możności skorzystania ze środka dowodowego, o którego istnieniu strona w poprzednim postępowaniu zakończonym wyrokiem wprawdzie wiedziała, jednak nie mogła nań się powołać, nie wiedząc, gdzie się znajduje lub czy w ogóle da się odszukać (orzeczenie z dnia 10 listopada 1938 r., C.II. 905/38, Nowa Palestra 1939 nr 3, s. 135). Inaczej mówiąc, nowe środki dowodowe mogą być podstawą skargi o wznowienie postępowania, jeżeli istniały w czasie prawomocnie zakończonego postępowania, jednak nie były znane stronie i z tej przyczyny nie mogły być przez nią wykorzystane w tym postępowaniu (postanowienie z dnia 21 lutego 2013 r., IV CZ 179/12, LEX nr 1311817 oraz H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005,.s 671, J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 55). 6.4. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy jeszcze raz podkreślić, że skarżący już przed wydaniem wyroku w sprawie karnej posiadał wiedzę o istnieniu środków dowodowych w postaci zeznań świadków. Podstawę wniesionej skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego opierał w istocie nie tyle na "późniejszym wykryciu nowych środków dowodowych", lecz na przyjętej, w wydanym w sprawie karnej prawomocnym wyroku uniewinniającym, ocenie tych środków. Okoliczność ta nie dawała jednak podstaw do wznowienia postępowania sądowoadministarcyjnego. Wskazane w skardze o wznowienie postępowania wyroki w sprawach karnych nie mogą być bowiem potraktowane jako nowa okoliczność faktyczna lub środek dowodowy w rozumieniu art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przepisie tym chodzi o okoliczności faktyczne lub środki dowodowe istniejące już przed uprawomocnieniem się wyroku zaskarżonego skargą o wznowienie. Przepis stanowi, że okoliczności (dowody) zostały "później wykryte", a zatem nie były one znane stronom w czasie toczącego się postępowania i z tego tylko powodu nie mogły być wykorzystane w tym postępowaniu, co mogłoby mieć wpływ na jego wynik. Powyższe stanowisko przesądza o tym, że z uwagi na szczególny i wyjątkowy charakter instytucji wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego brak było podstaw do uwzględnienia zarzucanych w skardze kasacyjnej zarzutów, tj. naruszenia art. 277 oraz art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 6.5. Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. 6.6. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, należy stwierdzić, że brak było podstaw prawnych jego uwzględnienia. Zgodnie z art. 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Ten ostatni przepis w pkt 2 stanowi, że w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Podkreślić w związku z tym należało, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi nie było "wyrokiem sądu pierwszej instancji uwzględniającym skargę". ----------------------- 5