I FSK 1545/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Sp. z o. o. z/s w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1210/08 odrzucającego skargę A. Sp. z o. o. z/s w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 28 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 28 lutego 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że decyzję kwestionowaną przez skarżącą spółkę doręczono jej w dniu 7 marca 2008 r., co bezsprzecznie wynika z dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczając decyzję, Dyrektor Izby Celnej prawidłowo pouczył stronę o terminie i sposobie zaskarżenia decyzji do Sądu. Termin na wniesienie skargi, obliczony zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", upływał w niedzielę 6 kwietnia 2008 r., a zatem stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. za ostatni dzień terminu należało uznać dzień następny po dniu wolnym, tj. poniedziałek 7 kwietnia 2008 r. Tymczasem, jak wynikało z prezentaty widniejącej na pierwszej stronie skargi doręczonej Izbie Celnej w W., skargę strona złożyła osobiście w dniu 9 kwietnia 2008 r. Sąd uznał, że skarga została wniesiona po terminie, co na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. powodowało jej odrzucenie. Od powyższego postanowienia A. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. przez uznanie, że skarga została złożona po upływie ustawowego terminu. W uzasadnieniu tak skonstruowanego zarzutu podniesiono, że prezentata wskazująca na osobiste złożenie skargi w dniu 9 kwietnia 2008 r. nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego, albowiem pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł skargę w terminie za pośrednictwem Poczty Polskiej, na dowód czego do skargi kasacyjnej załączono kserokopię strony książki nadawczej z dnia 4 kwietnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Przed rozwinięciem tego stwierdzenia zaznaczyć trzeba, że konstrukcja przytoczonych podstaw skargi kasacyjnej może budzić wątpliwości. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ich istota, przybliżona w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadza się do zanegowania stanowiska Sądu pierwszej instancji o wniesieniu środka odwoławczego z naruszeniem 30-dniowego terminu. W świetle powyższego, oczywisty wydaje się wniosek, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia prawidłowych okoliczności faktycznych. Należy wskazać, że ustalenie, czy strona dokonała określonej czynności w ustawowym terminie należy do sfery faktu a nie prawa. Warto przy tym pamiętać, że jest to zagadnienie szczególnie newralgiczne, gdyż wszelkie błędy popełnione w tym zakresie wywołać mogą dla stron daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie rzeczy do pozbawienia jej prawa do sądu. W tym zakresie nie mogą istnieć jakiekolwiek niewyjaśnione wątpliwości. Przenosząc przedstawione uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji za bezsporne przyjął wniesienie przez skarżącą Spółkę skargi bezpośrednio (osobiście) do Dyrektora Izby Celnej w W. w dniu 9 kwietnia 2008 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu. Swój wniosek Sąd wyciągnął z prezentaty widniejącej na pierwszej stronie skargi (k. 2 akt sądowych). W kontekście informacji, jakimi dysponował Sąd zaskarżone rozstrzygnięcie należałoby uznać za prawidłowe. Jednakże wnioski płynące z analizy akt, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, zostały podważone przez skarżącego dołączoną do skargi kasacyjnej kserokopią książki nadawczej, z której wynika, że strona w dniu 4 kwietnia 2008 r., a więc przed upływem ustawowego terminu, za pośrednictwem Poczty Polskiej wysłała na adres Dyrektora Izby Celnej pismo o nr nadawczym 516312367509. Pismo to, chociaż uzyskane już po podjęciu skarżonego postanowienia, uwidacznia, że ustalenia przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, nie były tak oczywiste, jak widział je tenże Sąd. Potrzeba przeprowadzenia czynności wyjaśniających w kwestii ustalenia daty i sposobu wniesienia przez skarżącą spółkę skargi zyskuje dodatkowe wsparcie w fakcie, że z jednej strony prezentata z datą 9 kwietnia 2008 r. "złożono osobiście" nie jest podpisana ani przez osobę składającą, ani przez osobę, która złożyła podpis na prezentacie z tej samej daty "przydzielam do załatwienia", z drugiej zaś strony podanie przez wnoszącego skargę kasacyjną numeru nadawczego przesyłki z dnia 4 kwietnia 2008 r. nie przesądza, że przedmiotem tej przesyłki była skarga w niniejszej sprawie. Mimo pojawiających się wątpliwości, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca zdołała skutecznie podważyć okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ujawniona za pomocą kserokopii książki nadawczej data wniesienia skargi przynajmniej uprawdopodabnia tezę, że rzeczywiście pełnomocnik skarżącej zdołał w ustawowym terminie wnieść skargę do sądu. Przy tym podkreślić należy, że okoliczność ta z pewnością ma istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd pierwszej instancji nie przyjął, że wniesienie skargi nastąpiło po upływie terminu, to nie mógłby z tego powodu skargi odrzucić. Oznacza to, że pogląd Sądu pierwszej instancji o przekroczeniu terminu przez pełnomocnika strony do wniesienia skargi był co najmniej przedwczesny. Wobec rozbieżności co do daty i sposobu wniesienia przez stronę skargi konieczne jest podjęcie działań dla jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii z uwzględnieniem przedstawionych przez stronę dowodów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien wziąć pod uwagę załączony do akt sprawy dokument wskazujący na datę nadania skargi przez skarżącą spółkę. Powyższe sprawia, że zgłoszone w ramach podstaw kasacyjnych zarzuty uznać trzeba za zasadne, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Równocześnie należy wyjaśnić, że nie orzeczono o zwrocie kosztów z uwagi na normę prawną wynikającą z art. 203 i 204 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tychże przepisów zwrot kosztów następuje tylko w przypadku, gdy orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy wyroku, a nie postanowienia Sądu pierwszej instancji.