I FSK 2107/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I SA/Po 753/13 odrzucającego skargę M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I SA/Po 753/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Miasta G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji, odwołując się do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), stwierdził, że istotne dla rozstrzygnięcia jest to, czy dopuszczalne jest wniesienie przez Miasto G. (dalej jako "Miasto") skargi do sądu w sytuacji, gdy dotyczy ona rozstrzygnięć organu kierowanych do innego adresata. Sąd zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wydanie interpretacji wystąpił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. (dalej jako "MOPS"), który – jak wynika z jego statutu – jest samodzielną jednostką organizacyjną Miasta. To wobec MOPS zostały wydane rozstrzygnięcia w sprawie. W takiej sytuacji zdaniem Sądu Miasto nie posiada legitymacji do wniesienia skargi, gdyż podmiot ten nie zainicjował postępowania, a kompetencje do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zwłaszcza przez podmioty, które nie są stronami postępowania administracyjnego, należy wykładać ściśle. Za takim podejściem przemawia według Sądu przede wszystkim zasada pewności obrotu, będąca gwarancją niezmienności sytuacji prawnej strony (uprawnionej lub zobowiązanej), której interesów dotyczy dane postępowanie administracyjne. Brak legitymacji do złożenia skargi obliguje sąd do odrzucenia skargi. Z taką też sytuacją mamy zdaniem Sądu do czynienia w sprawie, gdyż skargę wniósł podmiot, który nie zainicjował postępowania o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego i wobec którego nie zostały wydane rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaszła podstawa do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Miasto wniosło o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zwrot poniesionych kosztów sądowych związanych ze złożeniem skargi kasacyjnej, w szczególności kosztów opłaty sądowej i skarbowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w szczególności wadliwe zastosowanie i interpretację norm prawnych wywiedzionych z art. 50 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., co skutkowało odrzuceniem skargi i pozbawiło Miasto rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że Miasto od początku stoi na jednoznacznym stanowisku, że wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej został złożony przez Dyrektora MOPS w oparciu o załączone do wniosku pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta do składania oświadczeń woli w imieniu Miasta w zakresie działalności MOPS. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że nie jest możliwe złożenie wniosku o interpretację przez MOPS, gdyż organem, który taki wniosek może złożyć, jest wyłącznie Dyrektor MOPS, działający wyłącznie w oparciu o pełnomocnictwo udzielone przez Prezydenta Miasta i tylko i wyłącznie w zakresie wskazanym w tym pełnomocnictwie. Dyrektor MOPS działał zatem w sprawie w imieniu i na rzecz Miasta, gdyż nie mamy tu do czynienia z sytuacją, gdzie podmiot ten może występować samodzielnie (co dotyczy np. zagadnień z zakresu prawa pracy czy sposobu rozliczania zaliczki podatkowej na pracownika). Wniosek o interpretację podatkową powinien zostać rozpatrzony całościowo, łącznie z jego treścią (gdzie wskazano – w opisie stanu faktycznego – w jakim charakterze występuje Dyrektor MOPS) i treścią załączonego do wniosku pełnomocnictwa, w konsekwencji nie powinien być decydujący zapis umieszczony w rubryce formularza o udzielenie interpretacji podatkowej, gdzie jako wnioskodawcę wpisano MOPS. Pełnomocnik Miasta zwrócił też uwagę, że gdyby organy miały wątpliwości podobne do tych powziętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie rozpatrzyłyby sprawy merytorycznie, co jednak uczyniły. Nadto w zażaleniu na postanowienie organu I instancji o odmowie wydania interpretacji podatkowej wyraźnie wskazano, że Dyrektor MOPS występuje w sprawie w imieniu i na rzecz Miasta, a nie w imieniu własnym, co zostało przez WSA pominięte. Fakt występowania Dyrektora MOPS jako pełnomocnika Miasta wynika również z zagadnienia, które miało podlegać interpretacji podatkowej (interpretacji miały podlegać zapisy umowy, której jedną ze stron było Miasto). Stąd niezasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie wystąpiły dwa odmienne podmioty prawa, przede wszystkim z tego względu, że od samego początku wnioskodawcą było Miasto, a w konsekwencji prawidłowo oznaczono też skarżącego w skardze. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, podzielając stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zauważyć, że bezsporne w sprawie są następujące okoliczności faktyczne: - w części B formularza ORD-IN podmiot zwracający się o wydanie interpretacji zidentyfikowany został jako będący jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G., również podany w poz. 1 formularza identyfikator podatkowy wnioskodawcy należy do MOPS; wniosek został podpisany przez Dyrektora MOPS; - postanowienie Ministra Finansów z 21 maja 2013 r., odmawiające wszczęcia postępowania, zostało wydane wobec MOPS; - w zażaleniu na powyższe postanowienie wnoszący zażalenie podmiot został określony jako Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G., działający jako upoważniona przez Prezydenta Miasta G. jednostka organizacyjna gminy Miasto G.; - zaskarżone w sprawie postanowienie Ministra Finansów z 18 czerwca 2013 r., utrzymujące w mocy postanowienie z 21 maja 2013 r., również zostało wydane wobec MOPS – organ uznał, że z treści wniosku nie wynikało, by w sprawie wnioskodawca (MOPS czy Dyrektor MOPS) działał w imieniu i na rzecz Miasta; - skarga do WSA została wniesiona przez Miasto, reprezentowane przez Dyrektora MOPS. Nie ulega w związku z powyższym wątpliwości, że rozstrzygnięcia organu wydane zostały wobec MOPS, a nie wobec Miasta. To, czy działanie organu w tym zakresie było prawidłowe, pozostaje poza strefą rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestia ta mogłaby bowiem być badana dopiero w toku merytorycznego rozpatrywania skargi przez Sąd pierwszej instancji (do którego w okolicznościach sprawy nie doszło). W konsekwencji argumentacja skargi kasacyjnej mająca zmierzać do podważenia słuszności uznania MOPS za wnioskodawcę i adresata postanowień Ministra Finansów pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. W samej skardze kasacyjnej jej autor zauważa, że są sytuacje, w których MOPS (a raczej jego Dyrektor) może działać samodzielnie, tj. we własnym imieniu, a nie w imieniu Miasta. Skoro podmiot ten został przez organ uznany za wnioskodawcę i adresata rozstrzygnięć, miałby on interes prawny do wniesienia skargi w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II OSK 2050/10 i powołane tam orzecznictwo). Interes prawny, o którym mowa w tym przepisie, należy rozumieć jako istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków danego podmiotu a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może dotyczyć tylko "własnej sprawy administracyjnej", rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, tj. organu administracji publicznej oraz indywidualnego podmiotu, niepodporządkowanego organizacyjnie temu organowi. W przedmiotowej sprawie dotyczy to możliwości domagania się – przez określony podmiot – uznania go za "zainteresowanego" w uzyskaniu interpretacji w rozumieniu art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Niewątpliwie w okolicznościach sprawy organ badał w tym zakresie uprawnienie MOPS-u, a nie Miasta. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, opierając się na Statucie MOPS (w świetle którego podmiot ten jest samodzielną jednostką organizacyjną Miasta, działającą jako jego wyodrębniona jednostka budżetowa), że podmiot ten mógł zainicjować postępowanie niezależnie od Miasta, mógł też być więc adresatem rozstrzygnięć organu. Stanowisko to nie zostało w sposób prawidłowy podważone w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Wymaga podkreślenia, że "interes prawny", o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., ma charakter obiektywny i jego źródła każdorazowo należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną. Innymi słowy, interes prawny istnieje wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa, z którego jest możliwość wywiedzenia dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków. Trzeba zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na żaden przepis prawa, czy to materialnego czy procesowego, z którego wynikałby interes prawny Miasta w zaskarżeniu skierowanego do MOPS postanowienia o odmowie wydania interpretacji, a – jak już zauważono wyżej – samo powoływanie się na to, że rozstrzygnięcie organu powinno było zostać wydane wobec Miasta, nie może odnieść na obecnym etapie postępowania pożądanych przez Miasto skutków. Skoro Miasto nie wykazało, że było podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi w świetle art. 50 § 1 P.p.s.a., nie podważyło skutecznie zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł być rozpatrzony, gdyż przedmiotowe rozstrzygnięcie nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie WSA kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).