I FSK 355/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-03-14
Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka-Medek, Jan Zając, Janusz Zubrzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy polskie przepisy dotyczące opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, które nie były wcześniej zarejestrowane w Polsce, są zgodne z prawem wspólnotowym, w szczególności z art. 90 TWE, biorąc pod uwagę orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości?Ratio decidendi
Polskie przepisy dotyczące opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, które nie były wcześniej zarejestrowane w Polsce (art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów), są niezgodne z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Podatek akcyzowy nałożony na te pojazdy jest wyższy niż rezydualny podatek akcyzowy obciążający podobne samochody już zarejestrowane w kraju, co narusza zasadę neutralności podatków wewnętrznych i swobodnego przepływu towarów. W związku z tym, sądy krajowe są zobowiązane do niestosowania tych przepisów prawa krajowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od sprzedaży samochodu osobowego marki Renault Laguna, który został nabyty w ramach umowy komisu i sprzedany przed pierwszą rejestracją na terytorium RP. Organ celny określił zobowiązanie podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów celnych, uznając polskie przepisy za sprzeczne z prawem wspólnotowym (art. 90 TWE). Dyrektor Izby Celnej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 90 TWE oraz nie zastosowanie przepisów krajowych, a także nie uwzględnienie celu ochrony środowiska.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w T. Zasądzono od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz P. K. kwotę 450 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędziowie sędzia NSA Jan Zając (spr.) sędzia NSA Janusz Zubrzycki Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 375/06 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 20 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz P. K. kwotę 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 375/06, mocą którego po rozpoznaniu skargi P. K. uchylono decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia 20 marca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za luty 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia 28 grudnia 2005 r. i określono, że skarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. W tych ramach wskazano, że decyzją pierwszoinstancyjną organ określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2005 r. z tytułu sprzedaży na podstawie umowy komisu w ramach Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego F. samochodu osobowego marki Renault Laguna przed jego pierwszą rejestracją na terytorium RP w kwocie 4.490 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania strony organ II instancji utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie i wskazał, że przedmiotowy samochód osobowy został nabyty w dniu 22 stycznia 2005 r. przez I. P.. W dniu 03 lutego 2005 r. I.P. zawarł umowę komisu na rzecz firmy F. z siedzibą w B. Następnie samochód ten został przedmiotem umowy sprzedaży zawartej w dniu 03 lutego 2005 r. pomiędzy sprzedającym – P. K. oraz kupującym – R. G. i współwłaścicielką – J. G. Potwierdzeniem sprzedaży jest wystawiona przez stronę faktura VAT z dnia 03 lutego 2006 r. Zgodnie z fakturą kwota transakcji wyniosła 11.400 zł.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucając organom naruszenie art. 4 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym wykluczającym możliwość powtórnego powstania obowiązku podatkowego w stosunku do tego samego wyrobu akcyzowego; art. 80 ust. 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym poprzez błędne i bezprawne ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego; art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez działania naruszające zasady państwa prawa i zaufania podatnika do organów państwa; art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w których zostały zawarte zakazy nakładania między państwami członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych oraz opłat o skutku równoważnym kolidujące z przepisami art. 80 ustawy o podatku akcyzowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po zbadaniu skargi uznał, że skarżona decyzja narusza prawo, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w skardze zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd odniósł się do stanowiska skarżącego, kwestionującego uznanie komisanta za podatnika podatku akcyzowego. Dokonując analizy art. 80 ustawy o podatku akcyzowym oraz stosownych przepisów kodeksu cywilnego, jak również odwołując się do poglądów prezentowanych w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych Sąd I instancji uznał, że to komisant powinien być podatnikiem podatku akcyzowego.
Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem skarżącego, że w sprawie naruszono zasadę jednokrotnego opodatkowania podatkiem akcyzowym, wyrażonej w art. 4 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym, jak również nie dopatrzył się naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Przechodząc natomiast do rozważenia sprzeczności wydanego rozstrzygnięcia z prawem wspólnotowym w pierwszej kolejności Sąd podkreślił, że na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dnia 1 maja 2004 r. w Polsce zaczęło obowiązywać prawo wspólnotowe, którego szczególne właściwości wynikają z zasady bezpośredniego skutku oraz pierwszeństwa przed prawem wewnętrznym państw członkowskich. Zgodnie z tą ostatnią zasadą organy państw członkowskich, w tym zwłaszcza sądy, obowiązane są do niestosowania przepisu prawa wewnętrznego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa wspólnotowego. Sąd musi zatem odmówić zastosowania jakiegokolwiek przepisu prawa krajowego sprzecznego z prawem wspólnotowym i to bez względu na to, czy chodzi o prawo krajowe wcześniejsze, czy tez późniejsze w stosunku do normy prawa wspólnotowego.
Następnie Sąd przytoczył treść art. 80 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia Ministra finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) i w pierwszej kolejności rozpatrzył kwestię niezgodności powyższej regulacji krajowej z art. 25 TWE. Sąd uznał, że podatek akcyzowy nie jest cłem, nie jest też opłatą o skutku podobnym do cła. W rezultacie w ocenie Sądu akcyzę od samochodów należy zakwalifikować jako podatek wewnętrzny w rozumieniu art. 90 TWE.
Dalej Sąd przytoczył treść art. 90 ust. 1 TWE, zgodnie z którym żadne państwo członkowskie nie będzie nakładać pośrednio lub bezpośrednio na produkty innych państw członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy. Sąd znaczył, że przepis powyższy jest bezpośrednio skuteczny i jego celem jest stworzenie jednolitych warunków konkurencji produktów krajowych i importowanych. Zakaz dyskryminującego opodatkowania dotyczy towarów podobnych, a pojęcie towarów podobnych Europejski Trybunał Sprawiedliwości interpretuje szeroko i ocenia je nie na podstawie ich identyczności, ale raczej w związku z ich podobnym lub porównywalnym użyciem, ocenianym na podstawie możliwego rozwoju nawyków konsumentów. Uznaje on również podobieństwo towarów, gdy ze względu na ich cechy i ich użycie mogą być one postrzegane jako towary konkurencyjne. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zarówno samochody używane sprowadzane z innych państw członkowskich jak i używane samochody zakupione w kraju posiadają takie same obiektywne cechy jak surowce wykorzystywane do ich produkcji, czy sposób wytwarzania oraz spełniają te same potrzeby z punktu widzenia konsumenta. Są to zatem produkty podobne. Stwierdzenie naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 90 TWE wymaga więc ustalenia, czy obciążenie podatkiem akcyzowym używanych samochodów sprowadzanych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego jest wyższe i przez to sprzeczne z prawem wspólnotowym od obciążenia tym podatkiem samochodów używanych, znajdujących się już na terenie kraju w momencie sprzedaży.
Sąd podkreślił następnie, że w przypadku zakupu w ramach komisu używanego samochodu krajowego, który z reguły jest już zarejestrowany na terenie kraju, podatek akcyzowy nie jest ponownie pobierany, gdyż został już wcześniej, przed pierwszą rejestracją, uiszczony. Objęcie zakresem przedmiotowym ustawy o podatku akcyzowym wyłącznie samochodów niezarejestrowanych na terenie kraju powoduje więc, że sprzedawane na terenie kraju używane samochody osobowe nie podlegają opodatkowaniu akcyzą. Narusza to zakaz dyskryminacji, który wymaga, aby obciążenie podatkowe używanych samochodów sprowadzanych do kraju oraz używanych samochodów krajowych było jednakowe.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 28 TWE, wedle którego między państwami członkowskimi zakazane są ograniczenia ilościowe wwozowe oraz wszelkie podobne im w skutkach środki Sąd stwierdził, że powyższy przepis nie znajduje zastosowania do podatków czy też innych danin publicznych, a ma na celu eliminację barier o charakterze niefiskalnym, które utrudniają dostęp do rynków krajowych poszczególnych państw członkowskich.
Mając na względzie powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że regulacje krajowe, w szczególności art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów naruszają art. 90 TWE, nie są natomiast sprzeczne z art. 25 i art. 28 TWE. W konsekwencji przyjąć należało, że w sprawie istnieje podstawa do stwierdzenia nadpłaty stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Od powyższego wyroku pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej w T. wniósł skargę kasacyjną, którą oparto na podstawie:
1) naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: u.p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że regulacje krajowe opodatkowania samochodów osobowych podatkiem akcyzowym, a w szczególności art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825) są sprzeczne z art. 90 TWE przy jednoczesnym pominięciu art. 6 i art. 174 TWE i obciążenia podatkiem akcyzowym nabycia pojazdów krajowych poprzez podatek zapłacony przed pierwszą rejestracją i przenoszony na kolejnych nabywców w cenie sprzedaży, co skutkowało odmową zastosowania wyżej powołanego prawa krajowego, a tym samym wpłynęło na kształt zaskarżonego wyroku;
2) naruszenie prawa materialnego:
a) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 90 TWE polegające na błędnym rozumieniu tego przepisu, prowadzącym w konsekwencji do jego niewłaściwego zastosowania w stosunku do oceny opodatkowania podatkiem akcyzowym w oparciu o obiektywne kryterium pierwszej rejestracji pojazdu, która nie dyskryminuje produktów innych państw członkowskich, w stosunku do produktów krajowych, co miało wpływ na wynik sprawy;
b) przez nie zastosowanie krajowych przepisów regulujących opodatkowanie samochodów osobowych podatkiem akcyzowym, a w szczególności art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825) pomimo istniejących w sprawie bezspornych okoliczności faktycznych, które przemawiały za ich zastosowaniem, co miało w konsekwencji bezpośredni wpływ na treść wyroku;
c) przez nie zastosowanie art. 6 i art. 174 TWE przy ocenie zgodności przepisów prawa krajowego regulującego opodatkowanie samochodów osobowych z prawem wspólnotowym, a przez to pominięcie jednego z priorytetów Unii Europejskiej jakim jest ochrona środowiska naturalnego, co miało wpływ na kształt zaskarżonego wyroku.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zarzutów kasacyjnych wskazano, że sposób opodatkowania samochodów osobowych w polskim porządku prawnym nie powinien być oceniany jedynie poprzez doszukiwanie się w obiektywnym kryterium pierwszej rejestracji dyskryminacji używanych pojazdów, które uprzednio nie były zarejestrowane w Polsce. Poprzestanie na takiej ocenie uniemożliwia bowiem odczytanie właściwego celu ustanowienia przez polskiego prawodawcę zróżnicowanych stawek podatku akcyzowego z uwagi na rok produkcji pojazdu i pojemność silnika. Takie ukształtowanie opodatkowania samochodów osobowych było ukierunkowane na ochronę środowiska naturalnego.
Autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że jednym z priorytetów Unii Europejskiej wynikającym wprost z art. 6 i 174 TWE jest ochrona środowiska. Cel ten realizowany jest na różnych płaszczyznach i za pomocą różnych narzędzi, w tym podatkowych. W związku z powyższym system polski, którego przesłanką jest oparcie zasad poboru akcyzy o kryteria indywidualne samochodu jest zgodny z priorytetami UE. Z uwagi na fakt, że zasadą opodatkowania jest pierwsza rejestracja na terytorium kraju większość nie obniżonych stawek w praktyce może dotyczyć samochodów nie produkowanych w kraju. Należy jednak pamiętać, że samochody wyprodukowane w Polsce, które z różnych przyczyn nie zostały sprzedane przez dwa lub więcej lat, nie będą mogły korzystać z obniżonej stawki podatku akcyzowego jak dla samochodów nowych i w efekcie będą stosowane wyższe stawki podatku akcyzowego zależne od wieku. Zaś zgodnie z orzecznictwem ETS system opodatkowania, w którym wysokość opodatkowania wzrasta progresywnie w oparciu o obiektywne kryteria nie jest sprzeczny z prawem wspólnotowym i nie może być uznany za dyskryminujący wyłącznie dlatego, ze produkty importowane mogą stanowić kategorię produktów wyżej opodatkowanych. O naruszeniu zakazu wynikającego z art. 90 TWE można mówić dopiero w sytuacji, gdy taki system opodatkowania wpływa na decyzję konsumentów i zniechęca do kupna pojazdów pochodzących z innych państw, dzięki czemu krajowa produkcja jest uprzywilejowana. Natomiast w ocenie organu w Polsce rynek pojazdów używanych sprowadzonych z innych państw członkowskich dominuje nad rynkiem krajowym używanych samochodów zarówno pod względem ilości oferowanych pojazdów, jak również atrakcyjności ich ceny.
Przyjęte w polskim systemie prawa podatkowego zasady opodatkowania zarówno w odniesieniu do przyjętej konstrukcji opodatkowania w oparciu o kryterium pierwszej rejestracji, sposobu ustalenia podstawy opodatkowania oraz sposobu zróżnicowania stawek podatku z uwagi na wiek i pojemność silnika stanowią neutralny system, który jednakowo dotyczy pojazdów nabywanych w kraju oraz z innych państw członkowskich. Z tych względów odmowa zastosowania polskich uregulowań prawnych była wynikiem błędnej interpretacji prawa wspólnotowego, które pozwala na wprowadzenie takich rozwiązań prawnych, które nie opierają się na kryterium pochodzenia towarów, a na obiektywnych i neutralnych czynnikach. Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić brak wspólnotowych przepisów harmonizujących zagadnienie opodatkowania samochodów na poziomie wspólnotowym, a także zastosowanie przez krajowego ustawodawcę obiektywnych i neutralnych kryteriów poboru podatku oraz różnicowania jego wysokości, ukierunkowaną na ochronę środowiska naturalnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie wpłynęła.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Dla oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które w gruncie rzeczy były tożsame z zarzutami naruszenia prawa materialnego (w obu przypadkach autor skargi kasacyjnej nie kwestionując prawidłowości postępowania sądowoadministracyjnego podnosi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny bezpodstawnie odmówił zastosowania przepisów krajowych normujących opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów osobowych po raz pierwszy rejestrowanych w kraju) istotny jest przede wszystkim fakt wydania w dniu 18 stycznia 2007 r. przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (Pierwsza Izba) wyroku w sprawie o sygn. akt C-313/05 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (Polska), w postępowaniu: Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie podatku akcyzowego, który został nałożony w związku z nabyciem w Niemczech używanego pojazdu samochodowego celem jego przywiezienia do Polski.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 25, 28 i 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str. 1).
We wspomnianym orzeczeniu Europejski Trybunał Sprawiedliwości nie stwierdził, aby przepisy krajowe naruszyły art. 25 i art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, natomiast udzielając odpowiedzi na pytanie związane z interpretacją art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, powołując się na wcześniejsze swoje orzecznictwo, wyjaśnił, że stanowi on w systemie Traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Celem tego postanowienia jest zapewnienie swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich.
Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił następnie, że w dziedzinie opodatkowania używanych samochodów przywożonych zza granicy art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy. Trybunał podkreślił, że art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi – choćby tylko w niektórych przypadkach – do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zatem, zgodnie z tym postanowieniem, podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
Mając powyższe na względzie należy – zdaniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości – w celu zagwarantowania neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy używanymi samochodami osobowymi znajdującymi się już na rynku krajowym a podobnymi samochodami przywożonymi z państwa członkowskiego innego niż Rzeczypospolita, porównać skutki podatku akcyzowego obciążającego te ostatnie pojazdy ze skutkami rezydualnego podatku akcyzowego obciążającego te pierwsze pojazdy, które zostały już opodatkowane tym podatkiem przy pierwszej ich rejestracji.
Europejski Trybunał Sprawiedliwości, udzielając odpowiedzi na zadane mu pytanie prejudycjalne, w punkcie 2 orzeczenia stwierdził de facto, że art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, tj. krajowe przepisy regulujące podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, odnoszące się do pojazdów używanych starszych niż dwa lata, mają charakter dyskryminujący, bowiem podatek akcyzowy zawarty w wartości rynkowej podobnych samochodów, które wcześniej zostały zarejestrowane w kraju, jest z reguły niższy od podatku płaconego z tytułu ich wewnątrzwspólnotowego nabycia.
Z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa państw członkowskich (orzeczenie z 1964 r. w sprawie Flaminio Costa v. Enel 6/64, orzeczenie z 1970 r. w sprawie International Handelsgesellschaft mbH v. Einfur und Vorratsstelle fur Getreide und Futtermittel (11/70) i orzeczenie z 1977 r. w sprawie 106/77 Admministrazione delle Finanso dello Stato v. Simmenthal) wynika, że w razie niezgodności między normą prawa krajowego a normą prawa wspólnotowego, sąd państwa członkowskiego powinien wydać orzeczenie na podstawie normy prawa wspólnotowego i odmówić zastosowania normy prawa krajowego. Niezgodność normy w tym wypadku jest rozumiana jako stan, w którym nie można spełnić równocześnie norm należących do obu omawianych systemów prawnych, mających choćby częściowo wspólny zakres zastosowania. Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego ma nieograniczony zasięg. Z jej pierwszeństwa korzystają zatem wszystkie normy prawa wspólnotowego zarówno w prawie pierwotnym jak i wtórnym, a także rozciąga się ona na wszystkie normy prawa krajowego. Poza tym zasada pierwszeństwa odnosi się również do orzecznictwa państw członkowskich, w tym także do orzecznictwa organów administracji państwowej.
Niezależnie od zasad ogólnych prawa wspólnotowego, gwarancję prawidłowego zastosowania prawa wspólnotowego, stanowią orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odpowiadające na pytania prawne sądów krajowych w przedmiocie interpretacji pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz ważności prawa wtórnego. Co do zasady wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na podstawie art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wiąże tylko sąd krajowy, który skierował dane pytanie prawne i to tylko w konkretnej sprawie, bowiem brak jest wyraźnego przepisu nadającego tym orzeczeniom moc powszechnie obowiązującą. Faktycznie jednak orzeczenia prejudycjalne, w zależności od sposobu udzielenia przez Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odpowiedzi, mają moc wiążącą również w innych sprawach, a ich pominięcie przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne i oczywiste naruszenie prawa wspólnotowego, co z kolei może stanowić jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej państwa. Na uwadze także mieć należy i to, że w przypadku stwierdzenia niezgodności normy prawa krajowego z normą Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sąd krajowy zobowiązany jest do niestosowania sprzecznej z nią normy prawa krajowego (art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).
W świetle tego co zostało wyżej przedstawione stwierdzić należy, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. nie zastosowania art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, normujących obowiązujące w Polsce zasady opodatkowania podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, były nieuzasadnione. Przepisy te uznane zostały przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości za sprzeczne z art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł się dopuścić ich naruszenia w sytuacji gdy orzekł o ich niezgodności z prawem wewnątrzwspólnotowym z tych samych względów co Europejski Trybunał Sprawiedliwości, co w tej sytuacji w sposób nieskuteczny kwestionuje autor skargi kasacyjnej. Sąd ten nie naruszył również art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, gdyż wykładnia tej normy dokonana przez Sąd jest zgodna z wywodami zawartymi w cytowanym już orzeczeniu Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Za chybiony także w świetle przytoczonego wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. należało uznać zarzut naruszenia art. 6 i 174 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że skarga kasacyjna nie dostarczyła uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisów art. 184 oraz 204 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło