I FSK 951/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia del. NSA Krzysztof Wujek (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 120/19 w sprawie ze skargi R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 20 lutego 2019 r. o sygn. akt I SA/Ol 120/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z 24 czerwca 2016 r., nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z 25 listopada 2015 r., dotyczącej odpowiedzialności R. Z. za zaległości podatkowe Spółki P. S.A. z siedzibą w I. w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od lutego do czerwca 2010 r. W skardze kasacyjnej od tego wyroku R. Z. (dalej jako "Skarżący") zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej w Olsztynie (dalej jako Organ") naruszenie następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie jako "P.p.s.a.") przez nieuwzględnienie skargi i zaakceptowanie naruszenia przez Organ przepisu art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U z 2018 r., poz. 800, dalej w skrócie jako "O.p.") polegającego na uznaniu, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Skarżącego, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i zaakceptowanie naruszenia przez Organ przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w jego efekcie przyjęcie, że Skarżący nie dochował należytej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedochowanie terminu do wniesienia odwołania wynikało z okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i zaakceptowanie naruszenia przez Organ przepisów art. 191 O.p. przez przyjęcie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym. W oparciu o tak przedstawione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i zwrócenie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie na swą rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie i o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw, a tylko w jej granicach NSA rozpoznał sprawę, gdyż nie dopatrzył się przesłanek nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 183 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Omówienie poszczególnych zarzutów kasacyjnych musi być poprzedzone uwagą, która pozwoli na rozgraniczenie kwestii podlegających i nie podlegających ocenie w ramach tej sprawy. Otóż "zamkniętą" i nie podlegającą ocenie w ramach niniejszej sprawy jest kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a co za tym idzie kwestia prawidłowości i skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji z 25 listopada 2015 r. Wydane w tym przedmiocie postanowienie Organu z 24 czerwca 2016 r. nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Zgodnie z art. 212 w zw. z art. 219 O.p. Organ był związany tym postanowieniem, co oznacza, że nie mógł w niniejszym postępowaniu przyjąć odmiennej oceny tych okoliczności. Co więcej, dla Sądu pierwszej instancji kwestie te została przesądzone poprzednim wyrokiem NSA wydanym w tej sprawie 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 284/17, którym Sąd ten uchylił poprzedni wyrok Sądu pierwszej instancji z 28 listopada 2016 r. (sygn. akt I SA/Ol 661/16). NSA podkreślił odrębność rozstrzygnięć w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wskazał w ramach uprawnień z art. 185 § 1 P.p.s.a., że nie ma w tej sprawie miejsca na badanie prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji z 25 listopada 2015 r., co do której domaga się on przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ta myśl, z powołaniem się na przepis art. 190 P.p.s.a., stała się osnową wyroku Sądu pierwszej instancji, ale też została uwzględniona przez autora skargi kasacyjnej, na co wskazuje początkowa część jej uzasadnienia. Wracając zatem do zarzutów kasacyjnych, w liczbie trzech, tu powyżej wskazanych. Wszystkie one, bez względu na to, do którego przepisu procesowego się odnoszą, polegają na twierdzeniu, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego, że skarżący dochował należytej staranności i dbałości o własne interesy, a niedochowanie terminu do wniesienia odwołania wynikało z okoliczności, za które nie ponosi winy. Są to zatem zarzuty sformułowane pod kątem art. 162 § 1 O.p. - W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy – ale tylko "nominalnie", bo ich uzasadnieniem mają być okoliczności związane z doręczeniem decyzji z 25 listopada 2015 r. W swej argumentacji Skarżący podkreślił, że aktualnym dla niego adresem do korespondencji, poczynając od roku 2001, był adres w G. przy ul. S. [...]. Adres w K. został wskazany jedynie jako adres czasowego pobytu i miał służyć wskazaniu prawidłowych danych na dzień składania deklaracji. W 2008 r. Skarżący ustanowił swą żonę pełnomocnikiem do odbioru wszelkiej korespondencji urzędowej. W 2012 r. złożył w [...] Urzędzie Skarbowym w G. formularz aktualizacyjny ZAP-3, wskazując w nim adres do doręczeń w G., ul. S. [...]. Jak zatem wynika z tych wywodów, argumentacja Skarżącego polega na tym, że nie mógł on złożyć w terminie odwołania od decyzji dotyczącej jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki P. S.A. z siedzibą w I., ponieważ nie została mu prawidłowo doręczona, a na takie ustalenie, kwestionujące prawidłowość doręczenia decyzji, nie ma już miejsca w tej sprawie. Tego typu uzasadnienie skargi kasacyjnej nie świadczy o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 162 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Stosując się do stanowiska przedstawionego przez NSA w wyroku z 11 grudnia 2018 r., Sąd pierwszej instancji przyjął w tym zakresie ustalenia jedyne z możliwych. Brak zaskarżenia postanowienia Organu stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania znacznie ograniczyło "pole manewru" skarżącego, ale w tych regułach procesowych, o jakich tu mowa, t.j. w świetle art. 190 P.p.s.a., inaczej być nie może. W tym stanie wykazanie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy Skarżącego nie może opierać się na kwestionowaniu prawidłowości doręczenia decyzji, a na tych okolicznościach, które zaszły po tym fakcie. Słusznie podniósł skarżący, że w swym poprzednim wyroku NSA nie ocenił jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, a więc nie było w tym zakresie związania Sądu pierwszej instancji, ale jednak Sąd ten stwierdził, że nie można już w tej sprawie kwestionować skuteczności i prawidłowości doręczenia Skarżącemu decyzji, i jest to stricte ocena prawna, wiążąca Sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wbrew temu stanowisku NSA nie może odnieść skutków oczekiwanych przez Skarżącego, inaczej mówiąc jego skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona. Z tych powodów NSA oddalił skargę kasacyjną R. Z. na podstawie art. 184 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane z mocy art. 204 pkt 1 tej ustawy przy zastosowaniu § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).