I FSK 967/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. sygn.akt I SA/Gd 1238/10 w sprawie ze skargi D. B. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2010 r. o sygn.akt I SA/Gd 853/09 na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 lutego 2011 r., sygn.akt I SA/Gd 1238/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę D. B. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2010 r, sygn.akt I SA/Gd 853/09, ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że pismem z dnia 25 listopada 2010 r. D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym powyżej wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. Jako ustawową podstawę wznowienia skarżąca wskazał art. 271 § 1 w zw. z art. 18 § 1 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie (I SA/Gd 853/09) orzekali sędziowie, którzy brali również udział w rozpoznaniu innych jej lub jej małżonka – K. B. - skarg , a mianowicie w sprawach zakończonych: - wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Gd 676/09) w sprawie ze skargi D. B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r., - wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 852/09) w sprawie ze skargi K. B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. Ponadto, zdaniem skarżącej w sprawie pojawiły się okoliczności faktyczne i środki dowodowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mogła skorzystać we wcześniejszym postępowaniu, przejawiające się w zaniechaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., a następnie Dyrektora Izby Skarbowej w G. przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność przeznaczenia środków ze sprzedaży oraz charakteru uzyskanego przez skarżącą wynagrodzenia. Jej zdaniem w wydanych w sprawie decyzjach organy podatkowe nietrafnie i w krzywdzący sposób przyjęły, że skarżąca "przechwyciła" nadwyżkę środków pieniężnych uzyskanych na skutek sprzedaży samochodów na warunkach korzystniejszych. 3. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej odrzucenie uznając podniesione zarzuty za nieuzasadnione. W jego ocenie skarżąca nie wykazał aby w przedmiotowej sprawie orzekali sędziowie wyłączeni z mocy ustawy, jak również aby zachodziły okoliczności wskazane w art.273 § 2 p.p.s.a. Organ podkreślił, że nie doszło w sprawie do zaniechania przeprowadzenia żądanego przez stronę dowodu ze świadków, a stanowisko Skarżącej o braku możliwości skorzystania w prowadzonym postępowaniu z tego dowodu jest nieprawdziwe, ponieważ na żadnym z jego etapów Skarżąca nie składał wniosków dowodowych w tym zakresie, zaś zebrany materiał dowodowy dawał wyczerpujące podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na niewypełnienie wynikającej z art.277 p.p.s.a. przesłanki nakazującej wniesienie skargi o wznowienie postępowania w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o podstawach wznowienia. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 277 p.p.s.a. skarżący zachował trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. Skarżąca wyjaśniła, że o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia Skarżący dowiedział się dopiero dnia 16 listopada 2010 r. na skutek doręczenia jej przez Sąd Okręgowy w G., w związku z toczącym się przed tym sądem postępowaniem (I C 402/10) stanowiących załączniki do pisma procesowego, kopii wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt: I SA/Gd 676/09, I SA/Gd 853/09, I SA/Gd 264/10, oraz I SA/Gd 263/10. Tym samym przyjąć należy, że wspomniany termin upłynął z dniem 16 lutego 2011 r., a zatem wniesiona 26 listopada 2010 r. (data stempla pocztowego) skarga zmieściła się w ustawowym terminie i nie może podlegać odrzuceniu z powodu uchybienia terminowi. Sąd nie zgodził się natomiast z twierdzeniami Skarżącej o zaistnieniu okoliczności będących ustawowymi podstawami do wznowienia postępowania. Ponieważ przy orzekaniu w dniu 25 marca 2010 r. nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art.18 § 1 p.p.s.a., nie miała miejsca sytuacja orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (art.271 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd ten wskazał, że sprawy o sygn.akt: I SA/Gd 852/09 i I SA/Gd 676/09, ze względu na przedmiot (inne okresy rozliczeniowe) jak i podmiot (którym była K. B., małżonka Skarzącego), stanowiły odrębne sprawy sądowoadministracyjne, a więc nie można mówić o jakiejkolwiek nieprawidłowości w składzie sądu. Sąd nie podzielił także zarzutu skargi odnośnie późniejszego wykrycia przez Skarżącą takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Strona znała dane osób, z którymi zawierała przywołane przez nią umowy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz ich postanowienia, dlatego mogła we wcześniejszym okresie zgłosić wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania. 5. D. B. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej D. B. zarzuciła niewyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy przez naruszenie art.276 p.p.s.a. w zw. z art. 281 p.p.s.a., ponieważ po rozważeniu stanu sprawy, Sąd nie połączył badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 6. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, iż skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym bardzo sformalizowanym. Przepisy prawa szczegółowo regulują zarówno podstawy, na jakich można ją oprzeć (art.174 p.p.s.a.), jak i wymogi, jakim powinno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym , stanowiące ten środek odwoławczy (art.176 p.p.s.a.). Skarga kasacyjna winna więc spełniać zarówno wymogi formalne przewidziane dla każdego pisma w postępowaniu sądowym, jak również wymogi materialne określone w art.176 p.p.s.a. Według art.176 p.p.s.a. skarga kasacyjna obok innych wymagań winna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zgodnie z wykładnią tego przepisu, utrwaloną w orzecznictwie, prawidłowe sformułowanie zarzutów polega na skierowaniu ich do zaskarżonego wyroku (postanowienia) z określeniem, jakie konkretne przepisy zostały tym wyrokiem (postanowieniem) naruszone, na czym to naruszenie polegało, a gdy chodzi o naruszenie przepisów postępowania – czy miało ono wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna też zawierać uzasadnienie wskazanych w niej zarzutów. W skardze kasacyjnej powinno znaleźć się również oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, wniosek o jego uchylenie lub zmianę ze wskazaniem zakresu tego uchylenia lub zmiany. Zadośćuczynienie tym wymogom jest rzeczą kluczową i wielokrotnie mogącą decydować o jej uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie niż wojewódzki sąd administracyjny, jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bowiem bierze jedynie nieważność postępowania (art.183 § 1 p.p.s.a.). Nieprawidłowe sformułowanie zarzutów skargi czy jej uzasadnienia skutkuje więc tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może ocenić merytorycznie zasadności podniesionych w niej zarzutów (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn.akt II FSK 580/06, opubl. w LEX nr 338665). 7. Rozpatrywana skarga kasacyjna, w zakresie sformułowanych zarzutów, nie spełnia powyższych standardów. 8. Skarżąca w skardze kasacyjnej stawiając zarzut niewyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla sprawy wskazała na naruszenie art. 276 p.p.s.a. w zw. z art. 281 p.p.s.a., z uwagi na nie połączenie badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. 8.1. Art. 276 p.p.s.a. nakazuje stosować przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji odpowiednio do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania. Gdy właściwym do wznowienia jest Naczelny Sąd Administracyjny strony obowiązuje tzw. przymus adwokacki. Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu wznowieniowym oznacza, że przepisy te powinny być stosowane z uwzględnieniem odrębności tego postępowania i w takim zakresie w jakim przepisy Działu VII p.p.s.a. nie regulują poszczególnych kwestii. W postępowaniu wzowieniowym nie mają więc zastosowania przepisy, które prowadziłyby do przekroczenia granic tego postępowania, postępowanie to bowiem toczy się w ramach ustawowych podstaw wznowienia, a nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy. W myśl bowiem art. 282 § 1 p.p.s.a sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W postępowaniu tym ze względu na określone w przepisach wymogi skargi o wznowienie przeprowadza się badanie dopuszczalności takiej skargi. Odbywa się to dwuetapowo. Pierwszy etap badania dopuszczalności skargi odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Stosownie bowiem do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie, o którym mowa w tym przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi, przy czym podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze. W tym wstępnym etapie postępowania sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. Dokonuje oceny tych podstaw pod kątem ich ustawowego charakteru ( vide T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego Wydawnictwo prawnicze Tom I, Warszawa 1997 s. 644, mający takie same regulacje w tym zakresie). Przystępując do drugiego etapu na rozprawie ze względu na treść 281 p.p.s.a. sąd jeszcze raz bada przede wszystkim dopuszczalność wznowienia. Dopuszczalność wznowienia stosownie do treści tego przepisu określają te same okoliczności, które były badane na posiedzeniu niejawnym tj. ustawowe podstawy wznowienia i zachowanie terminu przewidzianego do wniesienia skargi o wznowienie. Także zatem na tym etapie postępowania sąd bada istnienie przesłanek procesowych warunkujących możliwość rozpoznania sprawy o wznowienie oraz warunków dopuszczalności wznowienia tj. istnienia ustawowych przesłanek wznowienia. ( vide T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego). Wbrew więc temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 281 p.p.s.a badając na rozprawie ponownie istnienie przesłanek procesowych warunkujących możliwość rozpoznania sprawy o wznowienie oraz istnienie ustawowych przesłanek wznowienia. 8.2. Sąd ten badając istnienie ustawowych przesłanek wznowienia uznał , że nie występują wskazane przez stronę przesłanki wznowienia określone w art. 271 pkt 1 i 273 § 2 p..p.s.a., gdyż nie można mówić o jakiejkolwiek nieprawidłowości w składzie sądu, nie zachodzi też przesłanka poźniejszego wykrycia przez stronę takich okoliczności lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarga kasacyjna nie wskazuje jednak ani na naruszenie art. 271 pkt 1 p.p.s.a, ani też nie zarzuca naruszenia art. 273 § 2 p.p.s.a. nie podważa tym samym uznania przez Sąd pierwszej instancji braku istnienia ustawowych podstaw wznowienia. Trudno w tej sytuacji uznać za trafny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 276 w związku art. 281 p.p.sa. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem w braku ustawowej podstawy wznowienia sąd odrzuca wniosek ( skargę o wznowienie). Wobec powyższego skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184, 173 § 1 i 182 §1 p.ps.a oddalić.